III SA/Gd 666/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 sierpnia 2012 r. sygn. akt [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie wymierzenia opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 października 2012 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis tego zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 17 października 2012 r. Wnioskiem z dnia 22 października 2012 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonego przez wnioskodawcę prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami oraz córką; wnioskodawca nie posiada nieruchomości (domu), zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro pozostając na utrzymaniu rodziny. Pełnoletni syn jest właścicielem działki o powierzchni 2.300 m2, na której znajduje się spalony budynek mieszkalny. Z rubryki 7.1. formularza PPF (w części dotyczącej mieszkań) wynika ponadto, że wnioskodawca "wynajmuje 67 m2". Z kolei nieletnim dzieciom wnioskodawcy wypłacane są świadczenia pieniężne (zapomogi) z Urzędu Gminy [...]. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ww. aktu normatywnego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskdoawcy, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2012 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: odpisów złożonych zeznań podatkowych za rok 2011 a w przypadku nieskładania za ww. rok zeznań podatkowych - stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, z uwzględnieniem wykazania stosownych rozliczeń – jeśli skarżący prowadzi lub prowadził działalność gospodarczą; oświadczenia w przedmiocie wszystkich obecnych źródeł utrzymania pełnoletniego syna A. K. oraz wysokości uzyskiwanych dochodów (z tytułu umowy o pracę, umowy o dzieło, umowy zlecenia); oświadczenia o wysokości otrzymywanej pomocy finansowej od członków rodziny; w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów – oświadczenia czy on sam lub niepełnoletnie dzieci pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym korzystają z form pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy własnych kosztów utrzymania oraz kosztów utrzymania dzieci (opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, lekarstwa, inne); oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Ponadto zobowiązano wnioskodawcę do wyjaśnienia, czy wskazywane w rubryce 7.1 formularza PPF mieszkanie o powierzchni 67 m2 jest wynajmowane przez niego dla zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych czy też przez osobę trzecią; jeżeli mieszkanie wynajmuje od wnioskodawcy osoba trzecia – do przedstawienia wysokości uzyskiwanych z tego tytułu dochodów. Powyższe wezwanie zostało przez wnioskodawcę wykonane w sposób selektywny. W dniu 26 listopada 2012 r. do Sądu wpłynęło pismo, w którym wnioskodawca wskazał, że nie składał zeznań podatkowych za rok 2011. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że syn A. K. ukończył Technikum Elektryczne w W. i nie może znaleźć pracy. Odnosząc się do kwestii związanej z pomocą finansową otrzymywaną od rodziny wnioskodawca oświadczył jedynie, że w ostatnim czasie pomagają mu dwaj bracia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, iż skarżący nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę - jak wskazano powyżej - nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też zarządzeniem z dnia 7 listopada 2012 r. zwrócono się do wnioskodawcy o jego uzupełnienie wskazując jednocześnie jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii przedstawić. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W realiach sprawy należy wskazać, iż wnioskodawca - pomimo stosownego wezwania - nie wyjaśnił z czego tak naprawdę się utrzymuje. Niewyjaśniona pozostała ponadto kwestia pokrywania wydatków rodziny nawet tych najbardziej podstawowych. Złożone oświadczenia nie wyjaśniają bowiem z jakich środków skarżący finansuje wydatki własne i rodziny (w tym dwójki nieletnich dzieci). Wnioskodawca nie wykazał również, w jakiej wysokości korzystał z pomocy finansowej rodziny. Nie przedłożono również dokumentacji potwierdzającej fakt korzystania z form wsparcia finansowego uzyskiwanego z Urzędu Gminy [...]. W ocenie referendarza dla zasadności złożonego wniosku niewystarczające jest poprzestanie jedynie na wyjaśnieniach, iż rodzina nie osiąga dochodów. Wnioskodawca i jego rodzina musi bowiem zaspokajać chociażby podstawowe potrzeby egzystencjalne, a na ten cel niezbędne są jakiekolwiek środki finansowe lub pomoc osób trzecich. Wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej i bytowej wnioskodawcy nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja majątkowa strony nie została bowiem ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się zaś, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.