III SA/Gd 666/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 sierpnia 2012 r. sygn. akt [...] w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie wymierzenia opłaty eksploatacyjnej za wydobycie kopaliny bez wymaganej koncesji postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 października 2012 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis tego zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 17 października 2012 r. Wnioskiem z dnia 22 października 2012 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonego przez skarżącego prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami oraz córką; wnioskodawca nie posiada nieruchomości (domu), zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro pozostając na utrzymaniu rodziny. Pełnoletni syn jest właścicielem działki o powierzchni 2.300 m2, na której znajduje się spalony budynek mieszkalny. Z rubryki 7.1. formularza PPF (w części dotyczącej mieszkań) wynikało ponadto, że wnioskodawca "wynajmuje 67 m2". Z kolei nieletnim dzieciom wnioskodawcy wypłacane są świadczenia pieniężne (zapomogi) z Urzędu Gminy [...]. W dniu 26 listopada 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku - w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 7 listopada 2012 r. w przedmiocie przedłożenia dokumentacji obrazującej stan rodzinny i majątkowy oraz dochody wnioskodawcy - wpłynęło pismo, w którym skarżący wskazał, że nie składał zeznań podatkowych za rok 2011. Ponadto ww. oświadczył, że syn A. K. ukończył Technikum Elektryczne w W. i nie może znaleźć pracy. Odnosząc się do kwestii związanej z pomocą finansową otrzymywaną od rodziny wnioskodawca oświadczył jedynie, że w ostatnim czasie pomagają mu dwaj bracia. Postanowieniem z dnia 28 listopada 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 27 grudnia 2012 r. ww. uiścił w kasie sądu kwotę 200 zł tytułem wpisu od skargi. W dniu 14 stycznia 2013 r. do Sądu wpłynął wniosek ww. o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z wyboru. W formularzu PPF złożonym w następstwie zarządzenia z dnia 15 stycznia 2013 r. (wskazującego m.in. konieczność jednoczesnego przedłożenia dokumentacji obrazującej bieżącą zmianę stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów wnioskodawcy) wnioskodawca doprecyzował przedmiotowy wniosek, wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami oraz córką; wnioskodawca oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym nie posiadają jakichkolwiek nieruchomości (domu), zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Źródłem utrzymania wnioskodawcy są liczne pożyczki. Z kolei według dołączonego do formularza PPF pisma z dnia 30 stycznia 2013 r. wnioskodawca nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z dziećmi, które otrzymują świadczenia alimentacyjne z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. Pełnoletni syn nadal nie pracuje. Określoną pomoc zapewniają zaś pozostali członkowie rodziny, w tym w zakresie spłaty rat kredytowych w wysokości 2.500 zł na rozbudowę zniszczonego domu. Wnioskodawca - jako osoba nie generująca dochodów - nie opłaca zaś należności za prąd, gaz i lekarstwa. Korzysta z pomocy przyjaciela w zakresie udostępnienia telefonu, noclegów, wyżywienia oraz pożyczania ubrań. Wnioskodawca nie posiada nadto rachunków bankowych. Z uwagi na powyżej wskazane okoliczności, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2013 r. wnioskodawca został zobligowany do przedstawienia: - kserokopii umowy kredytowej na rozbudowę domu, o której wnioskodawca wspomina w piśmie datowanym na dzień 30 stycznia 2013 r.; - dowodów płatności rat ww. kredytu z okresu ostatnich trzech miesięcy; - zaświadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wskazującego jakie świadczenia i w jakiej wysokości uzyskują dzieci wnioskodawcy; - zaświadczenia z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wskazującego jakie świadczenia i w jakiej wysokości uzyskuje wnioskodawca; - zaświadczenia z właściwego miejscowo Powiatowego Urzędu Pracy, wskazującego że wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca w piśmie datowanym na dzień 25 lutego 2013 r. wskazał, że: - nie posiada kserokopii umowy kredytowej na rozbudowę domu w K. ponieważ wszystkie dokumenty kredytowe spłonęły razem z domem; - należny kredyt spłacają jego dwaj bracia (jeden mieszkający w Norwegii, drugi mieszkający w Wielkiej Brytanii) stąd też wnioskodawca nie może przedstawić potwierdzenia dokonanych płatności; - nie otrzymuje jakichkolwiek świadczeń z pomocy społecznej; - nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna gdyż cały czas jest zatrudniony w A Sp. z o.o. w upadłości. Do ww. pisma zostały dołączone: - zawiadomienie Wójta Gminy [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych; - pismo wnioskodawcy do Sądu Rejonowego [...] w G. datowane na dzień 5 lutego 2013 r. w przedmiocie wyjaśnień w prowadzonym postępowaniu upadłościowym oraz wypłaty zaległego wynagrodzenia w kwocie 1.200.000,00 zł; - pismo wnioskodawcy do Prezes Sądu Rejonowego [...] w G. datowane na dzień 5 lutego 2013 r. w przedmiocie wypłaty na rzecz wnioskodawcy odszkodowania w kwocie 500.000,00 zł. W tym stanie należało uznać, co następuje: Po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (co w niniejszej sprawie miało miejsce z uwagi na uprawomocnienie się postanowienia referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2012 r.), wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, przy czym rozpoznanie tego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Tym samym ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie takich okoliczności należy zatem do strony wnioskującej, która powinna w treści składanego formularza PPF dokładnie przedstawić swoją sytuację majątkową i rodzinną. Prawa pomocy należy odmówić, jeżeli podawane fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami dotyczącymi majątku i dochodów. O dostatecznym udowodnieniu we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy decyduje sąd (referendarz), który w razie niewystarczających danych do oceny sytuacji materialnej wnioskującego, może na podstawie art. 255 ww. ustawy wezwać do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy stanowił w określonym zakresie powtórzenie argumentacji, jaką zawierał wcześniejszy wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych w tej sprawie. Nie sposób uznać podnoszonych w nim kwestii (jak np. brak generowania przychodów przez wnioskodawcę; brak zatrudnienia najstarszego syna; konieczność odbudowy zniszczonego domu; korzystanie ze wsparcie finansowego z urzędu gminy) za nowe okoliczności, skoro istniały one już podczas rozpoznawania poprzedniego wniosku w niniejszej sprawie. W pewnym zakresie wnioskodawca podał jednakże nowe okoliczności, które należało zweryfikować. Analiza złożonego formularza PPF oraz przedłożonych pism zawierających szereg oświadczeń wnioskodawcy ponownie wykazała, że dane co do sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy są rozbieżne a sam wnioskodawca nie usunął wszelkich zaistniałych niejasności. I tak: - w rubryce 6 formularza PPF wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z synami i córką, natomiast w dodatkowym oświadczeniu z dnia 30 stycznia 2013 r. stwierdził, że dzieci nie pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym korzystając ze świadczeń alimentacyjnych wypłacanych przez Gminny Ośrodek Pomocy społecznej w S. Co istotne, wnioskodawca nie przedstawił żądanych dokumentów potwierdzających fakt otrzymywania świadczeń finansowych wypłacanych przez urząd gminy; - w ponownie złożonym formularzu PPF wnioskodawca wykluczył posiadanie jakichkolwiek składników majątkowych przez dzieci i nie odniósł się do zaistniałych na tym tle przesunięć majątkowych. Jest to zastanawiające, gdyż w formularzu PPF złożonym w dniu 5 listopada 2012 r. wnioskodawca wskazywał wprost, że syn A. jest właścicielem określonej nieruchomości gruntowej; - nadal niewyjaśniona pozostaje kwestia rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy, zwłaszcza wobec twierdzeń wnioskodawcy o braku jakichkolwiek źródeł dochodu, braku oświadczenia o niekorzystaniu z form pomocy społecznej oraz oświadczenia o nieponoszeniu jakichkolwiek wydatków na swoje utrzymanie. Wnioskodawca wskazuje wprawdzie, że korzysta z pomocy innych osób (nocleg, wyżywienie, inne) jednak nie podaje szczegółowych danych w tym zakresie. Na tle składanych przez wnioskodawcę oświadczeń co do braku jakichkolwiek dochodów zastanawiający jest również fakt wpłaty w kasie Sądu kwoty 200 zł tytułem wpisu od skargi; - wnioskodawca – pomimo wezwania w tej materii – nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania dzieci w okresie ostatnich trzech miesięcy; - wnioskodawca – pomimo wezwania w tej materii – nie odniósł się też w żaden sposób do oświadczenia w przedmiocie posiadanych pojazdów mechanicznych. Ponadto – pomimo stosownego żądania z dnia 1 lutego 2013 r. - wnioskodawca nie przedstawił dokumentacji odnoszącej się do zawartej umowy kredytu bankowego oraz świadczeń otrzymywanych z gminnego ośrodka pomocy społecznej. Argumentacja wskazująca na niemożliwość przedłożenia dokumentacji kredytowej jest w ocenie referendarza irracjonalna. Wnioskodawca ma przecież możliwość zwrócenia się do banku, który kredytu udzielił w celu otrzymania chociażby kserokopii zawartej umowy kredytowej. Jeżeli zaś raty kredytowe spłacają za wnioskodawcę jego bracia to istnieje możliwość wygenerowania oraz przedstawienia dokumentacji potwierdzającej przedmiotową okoliczność. Z kolei informacje zawarte w pismach skierowanych do Sądu Rejonowego [...] w G. i datowanych na dzień 5 lutego 2013 r. (a więc sporządzonych już po złożeniu wniosku o przyznanie prawa pomocy) w kontekście oceny możliwości majątkowych wnioskodawcy nie mają w sprawie jakiegokolwiek znaczenia. Są to bowiem pisma, w których wnioskodawca formułuje określone żądania pod adresem instytucji wymiaru sprawiedliwości i osób je reprezentujących. Ponadto zasadność tych żądań z oczywistych względów nie może zostać zweryfikowana przez referendarza sądowego rozpatrującego wniosek o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Reasumując należy wskazać, iż w kolejnym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca poprzez własną postawę uniemożliwił dokonanie rzetelnej i pełnej oceny jego sytuacji majątkowej. Ponadto należy mieć na uwadze, że po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie miały miejsca zdarzenia umożliwiające inną ocenę rozpatrywanego żądania niezależnie od ww. postawy samego wnioskodawcy. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.