III SA/Gd 669/25
WyrokWSA w Gdańsku2026-02-26
Skład orzekający: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Alina Dominiak, Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy akt urodzenia sporządzony przez ambasadę Republiki Turcji w Skopje, na podstawie dokumentu wydanego przez macedoński szpital, może zostać transkrybowany do polskiego rejestru stanu cywilnego, mimo że urodzenie dziecka nie zostało zarejestrowane w Macedonii Północnej?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że organy nie wykazały, iż transkrypcja tureckiego aktu urodzenia byłaby sprzeczna z porządkiem prawnym Rzeczypospolitej Polskiej. Organy nie oceniły należycie dokumentu pod kątem spełnienia wymogów transkrypcji, w szczególności nie ustaliły, czy dokument jest w państwie wystawienia uznawany za akt stanu cywilnego i ma moc dokumentu urzędowego, wydany przez właściwy organ i czy jego autentyczność nie budzi wątpliwości. Sąd podkreślił, że kluczowe jest uznanie dokumentu za akt stanu cywilnego w państwie wystawiającym, a nie w państwie miejsca zdarzenia.Stan faktyczny
Skarżąca A. C. wniosła o transkrypcję aktu urodzenia córki N. C., sporządzonego przez ambasadę Republiki Turcji, mimo że dziecko urodziło się w Macedonii Północnej i nie zostało tam zarejestrowane. Kierownik USC w Gdyni i Wojewoda Pomorski odmówili transkrypcji, uznając, że dokument został sporządzony przez niewłaściwy organ (ambasadę zamiast macedońskiego urzędu stanu cywilnego) i nie ma mocy dokumentu urzędowego. Skarżąca zarzuciła organom naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, wskazując m.in. na znaczenie Konwencji Wiedeńskiej nr 16 oraz tureckiego prawa rejestracji stanu cywilnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Pomorskiego oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik Protokolant: Sekretarz sądowy Mirosława Marszałek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 7 października 2025 r., nr WSO-III.6231.20.2025.EG w przedmiocie transkrypcji aktu urodzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni z dnia 21 lipca 2025 r., nr USC.5353.110.2025; 2. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej A. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
A. C. (zwana dalej także "skarżącą") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 7 października 2025 r., nr WSO-III.6231.20.2025.EG w przedmiocie transkrypcji aktu urodzenia.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 29 stycznia 2025 r. do Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni wpłynął wniosek A. C. w sprawie transkrypcji aktu urodzenia sporządzonego na nazwisko N. C.
W toku prowadzonego postępowania Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni stwierdził, że dziecko urodziło się w Macedonii Północnej, natomiast organem wystawiającym akt urodzenia jest Republika Turcji. Dokument wystawiony w ten sposób sugeruje, że urodzenie zostało zarejestrowane w Macedonii Północnej (według miejsca zdarzenia), a następnie została dokonana transkrypcja w Republice Turcji.
W związku z wątpliwościami co do prawidłowości procedury rejestracji urodzenia N. C. - Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni wystąpił w dniu 3 lutego 2025 r. z zapytaniem do Konsulatu Macedonii Północnej w Warszawie z prośbą o weryfikację dokumentu. Konsul wyjaśnił, że w przypadku kiedy osoba urodziła się w S. w Macedonii Północnej musi zostać zarejestrowana w systemie jako cudzoziemiec. Konsul nie odniósł się co do ważności dokumentu, zaproponował kontakt z Konsulatem Republiki Turcji w Warszawie.
W dniu 3 lutego 2025 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni wystąpił z zapytaniem do Ambasady Republiki Turcji w Warszawie, w odpowiedzi udzielonej w dniu 5 lutego 2025 r. otrzymał jedynie informację, że akt został sporządzony według Konwencji Wiedeńskiej z dnia 8 września 1976 r.
W związku tym Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni pismem z dnia 17 lutego 2025 r., na podstawie art. 50 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - zwanej w uzasadnieniu w skrócie: "k.p.a."), wezwał wnioskodawcę do wyjaśnień w zakresie procedury rejestracji urodzenia za granicą, powołując się na art. 104 § 3 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 594 - zwanej w skrócie: "p.a.s.c."), wskazując, że transkrypcji podlega dokument, który w państwie wystawienia jest uznawany za dokument stanu cywilnego i ma moc dokumentu urzędowego, jest wydany przez właściwy organ oraz nie budzi wątpliwości co do autentyczności. Pismo zostało odebrane 20 lutego 2025 r. Dodatkowo w celu weryfikacji trybu sporządzenia przedmiotowego aktu Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni w dniu 21 lutego 2025 r. - powołując się na art. 12 umowy zawartej między Polską Rzecząpospolitą Ludową a Republiką Turecką o pomocy prawnej w sprawach cywilnych i handlowych podpisanej w Warszawie 12 kwietnia 1988 r. (Dz. U. z 1992 r. poz. 313), który stanowi: "Na wniosek sądów i innych właściwych organów jednej z Umawiających się Stron druga Strona przekazuje jej bez tłumaczenia i bezpłatne wyciągi z ksiąg stanu cywilnego i inne dokumenty dotyczące praw osobistych i interesów obywateli Strony, od której pochodzi wniosek" - wystąpił do Konsulatu Generalnego RP w Stambule z prośbą o przesłanie zupełnego aktu urodzenia sporządzonego na nazwisko N. C., urodzonej [...] 2022 r. w S. (Macedonia), rodzice I. C. i M. C., identyfikator dokumentu [...]. W odpowiedzi telefonicznej Kierownik otrzymał informację, że nie ma uprawnień do wystąpienia o taki dokument, jednak Konsul zobowiązał się do udzielenia pomocy.
Ponadto dnia 21 lutego 2025 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni wystąpił do Ambasady w RP w Skopje z zapytaniem, czy w macedońskim rejestrze stanu cywilnego został zarejestrowany akt urodzenia na nazwisko N. C., urodzonej [...] 2022 r. w S. (Macedonia), rodzice I. C. i M. C. W przypadku rejestracji wystąpił z prośbą o podanie numeru aktu urodzenia.
Pismem z dnia 2 marca 2025 r., w odpowiedzi na wezwanie, wnioskodawczyni wyjaśniła, że jej córka urodziła się w Macedonii Północnej, a ona jako matka nigdy nie legitymowała się żadnym dokumentem tego kraju. Dodała, że wyjechała do Macedonii Północnej legitymując się tureckim paszportem dyplomatycznym oraz że posiada tam status dyplomatyczny. Jej córka N. C. urodziła się w Macedonii Północnej, ale nie została zarejestrowana jako obcokrajowiec w Macedonii. Została zarejestrowana od razu przez Ambasadę Turcji w Macedonii na podstawie dokumentu wydanego przez macedoński szpital. Strona wyjaśniła również, że Republika Turcji nie wymaga od swoich obywateli zarejestrowania dziecka za granicą. Należy jedynie zgłosić to w tureckim urzędzie bądź tureckiej ambasadzie.
W związku z brakiem odpowiedzi na pismo wysłane do Ambasady w RP w Skopje organ w dniu 13 marca 2025 r. ponownie wystąpił z zapytaniem za pośrednictwem poczty mailowej. W odpowiedzi na zapytanie placówka dyplomatyczna w dniu 8 kwietnia 2025 r. poinformowała, że nie jest w stanie ustalić, czy przedmiotowy akt został zarejestrowany na terenie Macedonii Północnej. Poinformowała również, że zgodnie z prawem miejscowym, zarejestrowanie nowo narodzonego dziecka jest obligatoryjne. W związku z tym organ wezwał stronę pismem z dnia 8 kwietnia 2025 r. do przedstawienia dokumentu, z którego będzie wynikało, że dziecko nie zostało zarejestrowane na terenie Macedonii Północnej. W odpowiedzi na wezwanie strona przedstawiła korespondencję mailową z informacją, że córka strony nie została zarejestrowana w Macedonii Północnej oraz że jest do tego zobowiązana w ciągu 30 dni od dnia narodzin. Pismo zostało odebrane w dniu 10 kwietnia 2025 r.
W dniu 12 maja 2025 r. Konsul RP w Ankarze poinformował, że wystosował zapytanie w przedmiotowej sprawie do władz tureckich oraz przesłał tłumaczenie otrzymanej odpowiedzi: Zgodnie z artykułami 15, 24 i 3 ustawy nr 5490 o usługach rejestracji stanu cywilnego: powiadamianie o zdarzeniach dotyczących stanu cywilnego obywateli Turcji, którzy urodzili się, zawarli związek małżeński lub zmarli za granicą, odbywa się poprzez złożenie oficjalnego dokumentu potwierdzającego narodziny, małżeństwo lub zgon, wydanego przez władze zagraniczne w przedstawicielstwie dyplomatycznym naszego kraju za granicą. Nie jest wymagany żaden inny dokument do rejestracji narodzin, małżeństwa i zgonu za granicą w rejestrach rodzinnych poza oficjalnymi dokumentami wydanymi przez władze zagraniczne i uważa się, że odpowiedzialność za to, czy powiadomienie o narodzinach zostanie złożone właściwym władzom kraju urodzenia, spoczywa na zainteresowanej osobie.
W toku postępowania Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w związku z powzięciem informacji o braku rejestracji dziecka w Macedonii Północnej, chcąc wykluczyć sytuację występowania dwóch aktów dotyczących tej samej osoby w rozmowie telefonicznej zapytał, czy w ww. kraju prowadzona jest rejestracja z urzędu urodzenia dziecka, jeżeli rodzice nie zgłosili urodzenia. Przedstawiciel placówki dyplomatycznej poinformował, że w Macedonii Północnej nie jest wykonywana rejestracja urodzenia z urzędu. Poinformował również, że rodzice dziecka nadal są zobowiązani do zarejestrowania urodzenia na terenie Macedonii Północnej i powinni w tym celu skontaktować się z Ambasadą.
Pismem z dnia 25 czerwca 2025 r. Kierownik Urzędu Cywilnego w Gdyni zawiadomił stronę o zakończeniu postępowania w sprawie, a następnie w dniu 21 lipca 2025 r. – działając na podstawie art. 104 i art. 107 k.p.a. oraz art. 2 ust. 6 w zw. z art. 104 p.a.s.c.- wydał decyzję (nr USC.5353.110.2025), którą odmówił A. C. transkrypcji aktu urodzenia sporządzonego na nazwisko N. C.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że przedmiotowy akt został sporządzony przez niewłaściwy organ. Zgodnie z art. 104 ust. 3 p.a.s.c. transkrypcji podlega dokument, który w państwie wystawienia jest uznawany za dokument stanu cywilnego i ma moc dokumentu urzędowego, jest wydany przez właściwy organ oraz nie budzi wątpliwości co do autentyczności. Organem właściwym do sporządzenia przedmiotowego aktu jest organ rejestrujący urodzenia w Macedonii Północnej, co zostało ustalone w toku postępowania. Strona nie dopełniła obowiązku rejestracji aktu urodzenia dziecka według miejsca zdarzenia mimo, że jest do tego zobligowana przez prawo.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Wojewoda Pomorski - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 104 i art. 107 pkt 3 p.a.s.c. - decyzją z dnia 7 października 2025 r. (nr WSO-III.6231.20.2025. EG) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że zasady sporządzania polskich aktów stanu cywilnego regulują przepisy ustawy - Prawo o aktach stanu cywilnego. Zgodnie z art. 104 ust. 1 tej ustawy, zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Transkrypcja polega na wiernym, literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, pod względem zarówno językowym, jak i formalnym, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego (art. 104 ust. 2 p.a.s.c.). Transkrypcji podlega dokument, który w państwie wystawienia jest uznany za dokument stanu cywilnego i ma moc dokumentu urzędowego, jest wydany przez właściwy organ oraz nie budzi wątpliwości co do autentyczności (art. 104 ust. 3 p.a.s.c.). Prowadzi to do sporządzenia polskiego aktu stanu cywilnego stwierdzającego zdarzenie, które zostało zarejestrowane za granicą, nie różniącego się swoją formą oraz mocą dowodową od aktów sporządzanych w trybie zwyczajnym. Transkrypcja dokonywana jest w formie czynności materialno-technicznej (art. 105 ust. 1 p.a.s.c.), natomiast odmowa dokonania transkrypcji (będącej czynnością z zakresu rejestracji stanu cywilnego), zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 2 ust. 6 p.a.s.c., następuje w formie decyzji administracyjnej.
Artykuł 107 p.a.s.c. zawiera katalog okoliczności, w których kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji. Są to sytuacje, gdy:
- dokument w państwie wystawienia nie jest uznawany za dokument stanu cywilnego lub nie ma mocy dokumentu urzędowego, lub nie został wydany przez właściwy organ, lub budzi wątpliwości co do jego autentyczności, lub potwierdza zdarzenie inne niż urodzenie, małżeństwo lub zgon;
- zagraniczny dokument powstał w wyniku transkrypcji w państwie innym niż państwo zdarzenia;
- transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
Prawo polskie wymaga by akt stanu cywilnego, który ma być transkrybowany, był: urzędowy, sporządzony zgodnie z prawem państwa, w którym zdarzenie miało miejsce oraz przez organ do tego powołany.
Przedłożony do transkrypcji akt urodzenia dziecka został sporządzony przez ambasadę Republiki Turcji w Skopje, a więc przez organ niebędący właściwym organem państwa miejsca urodzenia dziecka - Macedonii Północnej. Zgodnie z obowiązującymi w tym państwie przepisami, urodzenie dziecka następujące na jego terytorium podlega obowiązkowej rejestracji w macedońskim urzędzie w terminie 30 dni. Ambasada obcego państwa nie posiada kompetencji do rejestrowania zdarzeń z zakresu stanu cywilnego, które miały miejsce na terytorium państwa przyjmującego.
Tym samym dokument sporządzony przez ambasadę Republiki Turcji nie może zostać uznany za akt stanu cywilnego sporządzony przez właściwy organ danego państwa w rozumieniu art. 104 ust. 2 p.a.s.c. Dokument ten nie ma zatem mocy dokumentu urzędowego, o której mowa w ustawie.
Ambasada Republiki Turcji w Skopje nie jest organem macedońskim, lecz przedstawicielstwem dyplomatycznym obcego państwa. Zgodnie z zasadą suwerenności państw, wynikającą m.in. z art. 2 ust. 1 i art. 41 Konwencji Wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych, misja dyplomatyczna nie wykonuje funkcji administracji publicznej państwa przyjmującego i nie może dokonywać czynności urzędowych skutecznych w jego porządku prawnym. Oznacza to, że Ambasada Turcji w Skopje nie ma kompetencji do rejestrowania urodzeń, które nastąpiły na terytorium Macedonii Północnej. Może jedynie - w relacjach wewnętrznych - przyjąć zgłoszenie urodzenia na potrzeby rejestracji w tureckim rejestrze stanu cywilnego, ale nie tworzy to aktu o skutkach cywilnoprawnych w porządku macedońskim.
Tym samym akt urodzenia wydany przez ambasadę Turcji został sporządzony przez organ niewłaściwy terytorialnie, nie powstał w trybie przewidzianym przez prawo państwa miejsca zdarzenia (Macedonii Północnej) i w konsekwencji nie może być uznany za akt stanu cywilnego sporządzony przez właściwy organ danego państwa.
Odnosząc się do przywołanego w odwołaniu art. 8 Konwencji Wiedeńskiej nr 16, organ odwoławczy zauważył, że przepis ten odnosi się do wydawania wielojęzycznych odpisów skróconych aktów stanu cywilnego, nie może zostać zatem uwzględniony. Przepis ten zwalnia bowiem wielojęzyczne odpisy aktów stanu cywilnego z obowiązku legalizacji lub podobnej formalności na terytorium państw - stron Konwencji, nie dotyczy natomiast kwestii ważności samego aktu ani właściwości organu, który go sporządził. Konwencja nie nadaje mocy urzędowej dokumentowi, który jej w świetle prawa krajowego nie posiada. W przedmiotowej sprawie przyczyną odmowy dokonania transkrypcji nie był brak legalizacji dokumentu, lecz brak mocy urzędowej aktu wydanego przez organ niewłaściwy terytorialnie.
Organ dodał, że ambasada obcego państwa, działająca w państwie przyjmującym, nie wykonuje funkcji organu administracji publicznej tego państwa i nie może w jego imieniu prowadzić rejestrów stanu cywilnego. Czynności dokonane przez przedstawicielstwo dyplomatyczne mają jedynie znaczenie wewnętrzne dla porządku prawnego państwa wysyłającego, nie zaś dla państwa miejsca zdarzenia. W konsekwencji sporządzony przez Ambasadę Republiki Turcji akt urodzenia nie może zostać uznany za akt stanu cywilnego sporządzony przez właściwy organ danego państwa w rozumieniu art. 104 ust. 2 p.a.s.c. W związku z tym transkrypcja aktu urodzenia wystawionego przez władze Republiki Turcji dla dziecka urodzonego w Skopje, w Republice Macedonii Północnej, nie jest dopuszczalna.
A. C., reprezentowana przez pełnomocnika (matkę), w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji w całości; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewodzie Pomorskiemu w Gdańsku do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając zaskarżonej decyzji obrazę:
1) art. 6, art. 7, art. 75 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. - polegającą na zaniechaniu ustawowego obowiązku wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym i tym samym nie ustalenie stanu rzeczywistego sprawy oraz niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji;
2) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy zgodnym ze słusznym interesem strony;
3) art. 1 w zw. z art. 22 p.a.s.c. - poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegające na tym, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni i Wojewoda Pomorski w Gdańsku nie dokonali transkrypcji rejestracji urodzenia dziecka na podstawie przedstawionych dowodów potwierdzających prawidłowość zgłoszonych danych i dokonali błędnej weryfikacji zgłaszanych danych oraz nie ustalili zgodnego z prawdą stanu cywilnego dziecka poprzez przeprowadzenie w sposób nierzetelny oceny dowodów i nieprawidłowe uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki do transkrypcji aktu urodzenia;
4) art. 107 p.a.s.c. - poprzez nieprawidłowe uznanie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki, o których mowa w powołanym przepisie przez uznanie, że dokument w państwie wystawienia nie jest uznawany za dokument stanu cywilnego lub nie ma mocy dokumentu urzędowego;
5) art. 107 p.a.s.c. - poprzez dopuszczenie się błędów faktycznych, jak i logicznych wobec zaniechania należytej oceny materiału dowodowego i tym samym nie ustalenia prawdy materialnej i błędnej oceny badanych okoliczności.
W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że fakt urodzenia dziecka został zgłoszony, zgodnie z prawem tureckim w Ambasadzie Republiki Turcji, skutkiem czego został sporządzony akt urodzenia załączony do akt sprawy.
Władze Republiki Macedonii Północnej na tej podstawie wydały dziecku dowód osobisty dyplomatyczny, a więc miały wiedzę nie tylko o urodzeniu dziecka, ale również o jego pobycie na terytorium Republiki Macedonii Północnej.
Skoro akt urodzenia dziecka wydały władze Republiki Turcji, to nie zachodzi jakiekolwiek niebezpieczeństwo posługiwania się przez dziecko dwoma aktami urodzenia.
Turecki akt urodzenia i jego odpis opatrzony podpisem i pieczęcią władzy tureckiej, która go wydała zgodnie z art. 8 Konwencji Nr 16 dotyczącej wydawania wielojęzycznych odpisów skróconych aktów stanu cywilnego sporządzonej w Wiedniu w dniu 8 września 1976 r. (Dz. U. Nr 166, poz. 1735), winien być zatem uznawany bez legalizacji na terytorium każdego z państw związanych niniejszą konwencją, a więc Polski i Turcji.
Tym samym złożenie odpisu aktu urodzenia dziecka wydanego przez właściwe władze Republiki Turcji winno stanowić dostateczny dowód braku przeszkody w transkrypcji tego aktu urodzenia na terenie Polski, jako sporządzonego przez właściwy organ. Skarżąca przedstawiła zatem poprawny dokument potwierdzający urodzenie dziecka, dlatego rejestracja zdarzenia nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego w kraju.
Wskazała, że przepis art. 1138 k.p.c. zrównuje zagraniczne dokumenty urzędowe z polskimi dokumentami urzędowymi pod względem ich mocy dowodowej - zagraniczne akty stanu cywilnego posiadają na terenie Rzeczpospolitej taką samą moc, jak polskie akty stanu cywilnego niezależnie od tego, czy zostaną transkrybowane do polskich ksiąg stanu cywilnego. Zdaniem skarżącej, w niniejszym przypadku istnieje dopuszczalność transkrypcji, tj. przeniesienia do rejestru stanu cywilnego przedstawionego zagranicznego dokumentu stanu cywilnego i przedmiotowe orzeczenie organu państwa obcego podlega uznaniu za dokument polski zgodnie z art. 1146 k.p.c.
Nie może być żadnych wątpliwości, że odmowa transkrypcji dokumentu jest bezzasadna ponieważ dokument w państwie wystawienia jest uznany za dokument stanu cywilnego, a jednocześnie ma moc dokumentu urzędowego i został wydany przez właściwy organ. Nie ma także wątpliwości, co do jego autentyczności i potwierdza on jednoznacznie zdarzenie urodzenia.
Zasada prawdy obiektywnej ma swoje odzwierciedlenie przede wszystkim w art. 22 p.a.s.c, który stanowi o tym, że rejestracji stanu cywilnego dokonuje się na podstawie dowodów potwierdzających prawdziwość zgłoszonych danych. W przypadku uznania tych dowodów za niewystarczające, stan faktyczny ustala się w postępowaniu wyjaśniającym. Stąd też na kierowniku urzędu stanu cywilnego spoczywa obowiązek weryfikacji prawdziwości zgłaszanych danych oraz ustalenia zgodnego z prawdą stanu cywilnego konkretnej osoby, w tym przypadku urodzenia się. Ani Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni, ani też Wojewoda Pomorski nie kwestionowali tego, a pomimo to nie dokonali transkrypcji aktu urodzenia dziecka. Jedynie pobieżnie, opierając się o rzekome rozmowy telefoniczne i nieprofesjonalne informacje mailowe (z materiału dowodowego nie wynika z kim dokonywane były ustalenia, rozmowy ioraz prowadzona korespondencja), asekuracyjnie wydano decyzje odmowne pomimo, że skarżąca przedstawiła w toku postępowania wyjaśniającego wszelkie, wiarygodne dowody, w tym na żądanie organu. Te dowody nie zostały uwzględnione i skarżąca nie wie z jakiego powodu.
Skarżąca zaakcentowała, że przedłożony przez nią dokument w rzeczywistości stanowi urzędowy dokument potwierdzający urodzenie dziecka na terenie Macedonii Północnej i zawiera wszelkie niezbędne dane dotyczące zdarzenia urodzenia się dziecka, a przecież w polskim rejestrze stanu cywilnego można dokonać w formie czynności materialno-technicznej - tak na wniosek, jak i z urzędu - rejestracji urodzenia, które nastąpiło poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Przedstawione przez skarżącą liczne dokumenty potwierdzają urodzenie dziecka na terenie Macedonii i nie zawierają żadnych braków. Na podstawie tych dokumentów organ powinien był wydać decyzję o transkrypcji dokumentu.
Według przepisu art. 22 p.a.s.c. rejestracji stanu cywilnego dokonuje się na podstawie dowodów potwierdzających prawdziwość zgłoszonych danych, a w przypadku uznania tych dowodów za niewystarczające stan faktyczny ustala się w postępowaniu wyjaśniającym. W sprawie przeprowadzono takie postępowanie wyjaśniające i zdaniem skarżącej organ winien był dokonać transkrypcji aktu urodzenia. Ma tutaj zastosowanie reguła określona w art. 1138 k.p.c., mówiąca o tym, że zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc na równi z polskimi dokumentami urzędowymi.
Dziecko jest - zgodnie z Konstytucją RP - obywatelem polskim i dla wypełnienia wszelkich dalszych formalności związanych z polskim obywatelstwem konieczna jest przedmiotowa transkrypcja aktu urodzenia tego, który istnieje.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu, materiał dowodowy zebrany w sprawie nie budził wątpliwości i potwierdził, że Kierownik USC w Gdyni nie mógł dokonać transkrypcji aktu urodzenia sporządzonego na nazwisko N. C., jako sporządzonego przez niewłaściwy organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej jako: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (pkt 1). Z kolei na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem zaskarżenia skarżąca uczyniła decyzję Wojewody Pomorskiego utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Gdyni orzekającą o odmowie transkrypcji zagranicznego aktu urodzenia sporządzonego na nazwisko N. C. do polskiego rejestru stanu cywilnego.
Materialnoprawną podstawę wydanych w niniejszej sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 594 ze zm. – dalej w skrócie jako "p.a.s.c.").
Przepisy art. 104-107 p.a.s.c. regulują instytucję przeniesienia zagranicznego dokumentu stanu cywilnego do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji. Z przepisów tych wynika w szczególności, że zagraniczny dokument stanu cywilnego, będący dowodem zdarzenia i jego rejestracji, może zostać przeniesiony do rejestru stanu cywilnego w drodze transkrypcji (art. 104 ust. 1 p.a.s.c.). Transkrypcja polega na wiernym i literalnym przeniesieniu treści zagranicznego dokumentu stanu cywilnego zarówno językowo, jak i formalnie, bez żadnej ingerencji w pisownię imion i nazwisk osób wskazanych w zagranicznym dokumencie stanu cywilnego (art. 104 ust. 2 p.a.s.c.). Transkrypcji podlega dokument, który w państwie wystawienia jest uznawany za dokument stanu cywilnego i ma moc dokumentu urzędowego, jest wydany przez właściwy organ oraz nie budzi wątpliwości co do autentyczności (art. 104 ust. 3 p.a.s.c.).
Podsumowując wykładnię art. 104 p.a.s.c., należy przyjąć, że transkrypcji podlega zagraniczny dokument stanu cywilnego, który jest dowodem zdarzenia, jakie miało miejsce poza granicami naszego kraju i tam zostało zarejestrowane. Należy wyraźnie stwierdzić, że przeniesiony do polskiego rejestru stanu cywilnego może być wyłącznie dokument zagraniczny będący aktem stanu cywilnego w formie zupełnej bądź skróconej stanowiący dowód zdarzenia i jego rejestracji we właściwym zagranicznym urzędzie stanu cywilnego. Przedmiotem transkrypcji może być więc jedynie akt urodzenia, małżeństwa lub zgonu, natomiast nie może to być akt przewidziany w obcym systemie rejestracji stanu cywilnego, a nieznany prawu polskiemu. Transkrypcja zagranicznego aktu stanu cywilnego oznacza zatem sporządzenie aktu krajowego reprodukującego odpis aktu zagranicznego, czyli wierne wpisanie jego treści do polskiego rejestru stanu cywilnego. Przepis art. 104 powołanej ustawy wyraźnie rozróżnia wpisanie treści zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskich ksiąg stanu cywilnego, a więc jego transkrypcję, od zarejestrowania określonych zdarzeń, które nastąpiły za granicą. Do polskich ksiąg stanu cywilnego można transkrybować akty stanu cywilnego sporządzone za granicą bez względu na datę ich sporządzenia i na datę zdarzenia, którego dotyczy, a także bez względu na to, czy osoba, której akt ten dotyczy jest obywatelem polskim, czy w Polsce ma miejsce stałego zamieszkania. Wskazany w tym zakresie art. 104 ust. 1 p.a.s.c. nie wprowadza żadnych ograniczeń. Ponadto w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że wpisanie zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskiej księgi stanu cywilnego nie ma charakteru rejestracyjnego. W tej kwestii kilkakrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy, wskazując, że transkrypcja sprowadza się jedynie do "przetransportowania pod względem językowym i formalnym obcego aktu stanu cywilnego na obowiązujący w Polsce język urzędowy i w formie obowiązującej dla rejestracji urodzeń, małżeństw i zgonów" (zob. postanowienia SN: z dnia 8 sierpnia 2003 r., sygn. akt V CK 6/2002, OSNC 2004, nr 7-8, poz. 131; z dnia 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt III CZP 12/2011, LEX nr 847153 oraz z dnia 3 czerwca 2011 r., sygn. akt III CSK 259/2010, LEX nr 1129120). W tym tonie wypowiedział się Sąd Najwyższy również w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 20 listopada 2012 r. (sygn. akt III CZP 58/2012, OSNC 2013/5), w której to stwierdził nawet, że akt stanu cywilnego sporządzony za granicą stanowi wyłączny dowód zdarzeń w nim stwierdzonych także wtedy, gdy nie został wpisany do polskich ksiąg stanu cywilnego. W uzasadnieniu wskazanej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Transkrypcja, jako instytucja prawa publicznego, jest dokonywana w postępowaniu administracyjnym toczącym się na podstawie kodeksu postępowania administracyjnego i polega na wiernym przepisaniu treści zagranicznego dokumentu, bez możliwości dokonywania jakichkolwiek zmian lub poprawek. Przyjmuje się przy tym, że akt przedstawiony do transkrypcji w zasadzie podlega jedynie kontroli w zakresie spełnienia warunków formalnych. Chodzi w szczególności o ustalenie, czy dokument przedstawiony do transkrypcji jest odpisem aktu stanu cywilnego, czy jest to dokument oryginalny i czy został sporządzony w państwie, w którym dokonano pierwotnej rejestracji, nie mogą być bowiem transkrybowane akty, które powstały na skutek transkrypcji. W toku transkrypcji zasadniczo nie dokonuje się merytorycznej kontroli aktu stanu cywilnego sporządzonego za granicą z punktu widzenia prawdziwości stwierdzonego w nim zdarzenia, zgodności tego zdarzenia z prawem oraz motywacji podmiotu przedstawiającego akt do transkrypcji. Tylko wyjątkowo może dojść do odmowy transkrypcji z powołaniem się na jej sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej". Moc dowodowa zagranicznych aktów stanu cywilnego nie zależy od ich zarejestrowania w polskim systemie rejestracji stanu cywilnego, a posiadanie takiego dokumentu jest wystarczającym dowodem urodzenia, małżeństwa bądź zgonu, czego oczywistym potwierdzeniem jest art. 1138 k.p.c., w świetle którego zagraniczne dokumenty urzędowe mają moc dowodową na równi z polskimi dokumentami urzędowymi, zaś akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym, o czym stanowi art. 3 p.a.s.c. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, że transkrypcja nie ma charakteru rejestracyjnego. Konsekwencją tak rozumianego pojęcia transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego jest niedopuszczalność wprowadzania zmian w jego treści w toku wpisywania do polskiej księgi urodzeń, małżeństw i zgonów. Czynność polegająca na wpisaniu zagranicznego odpisu aktu stanu cywilnego ma charakter formalnoprawny, nie wymaga przeprowadzania postępowania dowodowego i polega na przeniesieniu treści zawartej w odpisie zagranicznego aktu stanu cywilnego do polskiej księgi stanu cywilnego. Organ dokonując wpisu zagranicznego aktu stanu cywilnego nie może podać innej treści aktu, niż treść wynikająca z tego dokumentu. Istnieje zatem w sytuacji transkrypcji zagranicznego aktu stanu cywilnego bezwzględny zakaz wprowadzania jakichkolwiek zmian w jego treści. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zagraniczny akt urodzenia stanowi wyłączny dowód nie tylko daty i miejsca urodzenia dziecka, ale również innych danych zawartych w tym akcie, a w szczególności imienia i nazwiska nadanego dziecku tuż po urodzeniu, jego płci oraz zmiany tego imienia, nazwiska i płci dokonanej w terminie późniejszym, wpisanej w formie wzmianki dodatkowej. Wzmianki dodatkowe z chwilą wpisania do aktu stanu cywilnego stają się integralną częścią tego aktu, a zatem posiadają taką samą moc dowodową, jak dane zawarte w jego zasadniczej części (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 104/18). Innymi słowy, kierownik urzędu stanu cywilnego, transkrybując dany akt stanu cywilnego (akt urodzenia, małżeństwa albo zgonu), nie dokonuje ponownej rejestracji tego zdarzenia tylko przenosi do rejestru stanu cywilnego informację o zdarzeniu, które zostało zarejestrowane za granicą. Powstały w ten sposób akt uzyskuje samodzielny byt w polskim porządku prawnym i skutkuje zmianą stanu cywilnego w polskim rejestrze stanu cywilnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 10 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Łd 473/24).
W art. 107 p.a.s.c. ustawodawca ustanowił natomiast katalog przesłanek stanowiących podstawę do odmowy transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego. Zgodnie z powołanym przepisem kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia dokonania transkrypcji, jeżeli:
1) dokument w państwie wystawienia nie jest uznawany za dokument stanu cywilnego lub nie ma mocy dokumentu urzędowego, lub nie został wydany przez właściwy organ, lub budzi wątpliwości co do jego autentyczności, lub potwierdza zdarzenie inne niż urodzenie, małżeństwo lub zgon;
2) zagraniczny dokument powstał w wyniku transkrypcji w państwie innym niż państwo zdarzenia;
3) transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej.
W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji Wojewoda Pomorski powołał się na art. 107 pkt 3 p.a.s.c., jednakże organ ten – w ocenie Sądu – w żaden sposób nie wykazał, że transkrypcja przedstawionego w niniejszej sprawie przez skarżącą dokumentu wydanego przez organ Republiki Tureckiej (wskazującego na określone zdarzenie, tj. urodzenie jej dziecka) byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, czyli innymi słowy naruszałaby tzw. "klauzulę porządku publicznego" i to właśnie z tego powodu zdarzenie opisane w tym dokumencie nie mogłoby podlegać rejestracji (wpisowi) w polskim rejestrze stanu cywilnego.
Z uzasadnienia natomiast zaskarżonej decyzji wynika, że organ stwierdził, iż przedłożony przez skarżącą dokument – jak podkreślił organ odwoławczy – nie ma mocy dokumentu urzędowego, gdyż jako dokument wydany przez Ambasadę Republiki Turcji został sporządzony przez organ niewłaściwy terytorialnie, nie powstał w trybie przewidzianym przez prawo państwa miejsca zdarzenia, tj. urodzenia dziecka w S. w Republice Macedonii Północnej, i w konsekwencji nie może być uznany za akt stanu cywilnego sporządzony przez właściwy organ danego państwa.
W istocie taką samą konkluzję - pomimo braku wyraźnego odzwierciedlenia tegoż w podstawie prawnej swojej decyzji – przyjął organ I instancji, wskazując, iż organem właściwym do sporządzenia aktu w rozpoznawanej sprawie był organ rejestrujący urodzenia w Macedonii Północnej, natomiast skarżąca nie dopełniła obowiązku rejestracji aktu urodzenia dziecka według miejsca zdarzenia, pomimo że była do tego zobligowana przez prawo macedońskie.
Powyższe wskazuje, że zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji podstawę prawną do odmowy transkrypcji wnioskowanego aktu upatrywały w istocie w spełnieniu przesłanki określonej w art. 107 pkt 1 p.a.s.c., odnoszącej się do zaistnienia sytuacji, gdy dokument poddany transkrypcji w państwie wystawienia nie jest uznawany za dokument stanu cywilnego lub nie ma mocy dokumentu urzędowego, lub nie został wydany przez właściwy organ, lub też budzi wątpliwości co do jego autentyczności, lub gdy potwierdza zdarzenie inne niż urodzenie, małżeństwo lub zgon.
W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę z jednej strony normatywną treść przywołanego przepisu art. 107 pkt 1 p.a.s.c. a z drugiej materiał dowodowy zgromadzony przez organy w niniejszej sprawie, należało uznać, że organy rozpoznając tę sprawę nie sprostały należytej realizacji zasady prawdy obiektywnej. Stosownie bowiem do art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca do złożonego wniosku o wpisanie (transkrypcję) do Rejestru Stanu Cywilnego zagranicznego aktu urodzenia – dotyczącego jej córki N. C. urodzonej w S. (Macedonia Północna) – załączyła jako poddawany transkrypcji "zagraniczny akt/dokument urodzenia", wydany przez Republikę Turcji dokument (formularz A), będący – wystawionym na podstawie przepisów Konwencji Nr 16, sporządzonej w Wiedniu 8 września 1976 r. dotyczącej wydawania wielojęzycznych odpisów skróconych aktów stanu cywilnego (Dz. U. z 2004 r. Nr 166, poz. 1735) i ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską w dniu 21 sierpnia 2003 r. - odpisem skróconym aktu stanu cywilnego (tj. aktu urodzenia). Z treści przywołanej Konwencji wynika, że: "Państwa-Sygnatariusze niniejszej konwencji, pragnąc ulepszyć zasady dotyczące wydawania wielojęzycznych odpisów skróconych aktów stanu cywilnego, w szczególności, jeśli są przeznaczone do używania za granicą, uzgodniły, co następuje", m.in., że:
Art. 1. Odpisy skrócone aktów stanu cywilnego stwierdzających urodzenie, zawarcie małżeństwa lub zgon są sporządzane na wniosek osoby zainteresowanej lub, jeśli korzystanie z nich wymaga tłumaczenia, zgodnie z formularzami A, B i C załączonymi do niniejszej konwencji. W każdym Umawiającym się Państwie odpisy te wydawane są jedynie osobom, które są uprawnione do otrzymania odpisów zupełnych.
Art. 2. Odpisy skrócone są sporządzane na podstawie pierwotnych wpisów i późniejszych wzmianek w aktach.
Art. 8. Odpisy zawierają datę wydania oraz są opatrzone podpisem i pieczęcią władzy, która je wydała. Mają one taką samą wartość, jak odpisy wydane zgodnie z prawem wewnętrznym obowiązującym w Państwie, z którego pochodzą. Są one uznawane bez legalizacji lub równoważnej formalności na terytorium każdego z Państw, związanych niniejszą konwencją.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, organy w niniejszej sprawie nie dokonały należytych wyjaśnień i oceny przedłożonego przez skarżącą wraz z wnioskiem o transkrypcję dokumentu wydanego przez władze tureckie, stanowiącego –jak twierdziła skarżąca - dokument (tj. odpis skrócony aktu urodzenia) wystawiony w oparciu o postanowienia Konwencji Nr 16. Jak to zostało już powyżej zaznaczone, przeniesieniu do polskiego rejestru stanu cywilnego (czyli transkrypcji) podlega dokument, który spełnia następujące przesłanki: 1/ w państwie wystawienia jest uznawany za dokument stanu cywilnego; 2/ ma moc dokumentu urzędowego; 3/ został wydany przez właściwy organ oraz 4/ nie budzi wątpliwości co do swojej autentyczności (art. 104 ust. 3 p.a.s.c.). Niespełnienie natomiast przez transkrybowany dokument jednej z ww. przesłanek (a także, gdy potwierdza on zdarzenie inne niż urodzenie, małżeństwo lub zgon), obliguje organ do dokonania odmowy jego transkrypcji (art. 107 pkt 1 p.a.s.c.).
W związku z powyższym należy przyjąć, że aby odmówić transkrypcji danego obcego dokumentu do polskiego rejestru stanu cywilnego na podstawie art. 107 pkt 1 p.a.s.c. organ każdorazowo musi wykazać, że przedłożony do transkrypcji dokument nie może zostać poddany tej czynności (przeniesieniu do polskiego rejestru stanu cywilnego), gdyż nie spełnia co najmniej jednego z opisanych w tym przepisie warunków.
W rozpoznawanej sprawie organy w ogóle nie podjęły się oceny przedłożonego przez skarżącą wydanego dnia 26 kwietnia 2024 r. dokumentu pn. "DOĞUM KAYIT ÖRNEĞİ" (Odpis skróconego aktu urodzenia). Organy nie ustaliły w istocie, czy przedmiotowy dokument jest w państwie jego wystawienia (czyli w Republice Turcji) uznawany za dokument stanu cywilnego i ma moc dokumentu urzędowego oraz czy został wydany przez właściwy organ i że jego autentyczność nie budzi wątpliwości. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, że: 1/ dokument ten został sporządzony przez ambasadę Republiki Turcji, a w związku z tym 2/ nie może zostać uznany za akt stanu cywilnego sporządzony przez właściwy organ danego państwa, i zatem 3/ nie ma mocy dokumentu urzędowego, o której mowa w art. 104 ust. 2 p.a.s.c. – jest gołosłowne. Przede wszystkim brak jest jakiegokolwiek dowodu na to, że tureckim organem władzy wystawiającym niniejszy dokument była Ambasada Republiki Turcji. W przypadku jednak, gdyby nawet tak faktycznie było, to brak jest jakichkolwiek ustaleń po stronie organów, że w świetle prawa państwa wystawiającego ten dokument (czyli prawa tureckiego) organ go wystawiający (np. Ambasada Republiki Turcji) nie jest organem właściwym do wystawienia takiego dokumentu stanu cywilnego. W tym kontekście należy zwrócić uwagę na znajdującą się w aktach sprawy, przesłaną mailem z Wydziału Konsularnego i Polonii Ambasady RP w Ankarze informację zawierającą "robocze tłumaczenie" art. 3, art. 15 i art. 24 tureckiej ustawy nr 5490 o usługach rejestracji stanu cywilnego, której organy w ogóle nie poddały jakiejkolwiek rozwadze i nie uczyniły jakichkolwiek dalszych wyjaśnień w tym zakresie. Przedstawione "robocze tłumaczenie" może bowiem sugerować, że w systemie prawa tureckiego powiadomienie o zdarzeniach dotyczących stanu cywilnego obywateli Turcji, którzy urodzili się za granicą, odbywa się poprzez złożenie oficjalnego dokumentu potwierdzającego narodziny wydanego przez władze zagraniczne w przedstawicielstwie dyplomatycznym Turcji za granicą. Na taką możliwość rejestracji narodzin córki (obywatela Turcji) zwracała uwagę skarżąca w toku postępowania, wskazując że "córka po porodzie nie została zarejestrowana jako obcokrajowiec w Macedonii Północnej. Narodziny córki zostały natomiast zarejestrowane od razu przez Ambasadę Turcji w Macedonii Północnej na podstawie dokumentu wydanego przez macedoński szpital, w którym się urodziła. Republika Turcji nie wymaga od swoich obywateli rejestrowania urodzenia dziecka za granicą. Należy jedynie zgłosić to w tureckim urzędzie bądź tureckiej ambasadzie".
W świetle powyższych wyjaśnień należało przyjąć, że organy w niniejszej sprawie winny dokonać oceny przedłożonego przez skarżącą dokumentu (tj. odpisu skróconego aktu urodzenia z dnia 26 kwietnia 2024 r., wydanego przez władze tureckie na podstawie Konwencji Nr 16, sporządzonej w Wiedniu 8 września 1976 r.) pod kątem wypełnienia wymogów warunkujących transkrypcję tegoż dokumentu do rejestru stanu cywilnego, o których mowa w art. 104 ust. 3 p.a.s.c.
Odnosząc się natomiast do podnoszonej w zaskarżonych decyzjach argumentacji, w okolicznościach niniejszej sprawy - w ocenie Sądu - fakt niezarejestrowania zdarzenia z zakresu stanu cywilnego (tj. urodzenia dziecka, którego obydwoje rodzice posiadają obywatelstwo tureckie, a skarżąca dodatkowo także polskie) w organie właściwym terytorialnie dla miejsca tego zdarzenia (tj. w macedońskim organie rejestrującym akty urodzin dla miasta S.) nie może mieć znaczenia dla oceny przedłożonego do transkrypcji w niniejszej sprawie dokumentu (tj. tureckiego odpisu skróconego aktu urodzenia), przez pryzmat wymogów określonych w art. 104 ust. 3 czy art. 107 pkt 1 p.a.s.c. Należy bowiem zauważyć, że użyty przez ustawodawcę w powołanych przepisach zwrot: "dokument, który w państwie wystawienia jest/nie jest uznawany za dokument stanu cywilnego" odnosi się do dokumentu, który w systemie prawnym danego państwa wystawiającego (wydającego) tenże dokument jest honorowany jako dokument stanu cywilnego; zwrotu tego – w ocenie Sądu – nie można rozumieć jako odnoszącego się do dokumentu, który to w państwie zaistnienia określonego zdarzenia (np. urodzenia) ma być uznawany za dokument stanu cywilnego. Innymi słowy, z powołanych przepisów – wbrew twierdzeniu organu odwoławczego - nie wynika, że "prawo polskie wymaga, by akt stanu cywilnego, który ma być transkrybowany, był: (...) sporządzony zgodnie z prawem państwa, w którym zdarzenie miało miejsce (...)". Wystarczające jest by dokument taki – oprócz wymogu wydania go przez właściwy organ i posiadania mocy dokumentu urzędowego – był uznawany za dokument stanu cywilnego w państwie wystawiającym (czyli w państwie, którego organ władzy go sporządził czy wydał). Taki dokument podlega zasadniczo transkrypcji, chyba że – stosownie do dalszych regulacji art. 107 p.a.s.c. - powstał w wyniku transkrypcji w państwie innym niż państwo zdarzenia (pkt 2) lub jego transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (pkt 3). W rozpoznawanej sprawie podstawa odmowy wskazana w art. 107 pkt 2 p.a.s.c. nie zachodzi, gdyż przedstawiony dokument – jako że urodzenie dziecka nie zostało zarejestrowane we właściwym macedońskim organie – nie mógł powstać w wyniku transkrypcji go w państwie innym niż państwo zdarzenia, natomiast – co zostało powyżej już zasygnalizowane – przesłanka odmowy określona w art. 107 pkt 3 p.a.s.c. nie została w żaden sposób wykazana przez organy.
Z powyższych względów, oceniając zaskarżone decyzje w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że stanowią one podstawę do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia przepisów postępowania i wyeliminowania z obrotu prawnego wydanych w sprawie decyzji, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając kwestionowane decyzje nie wyjaśniły w sposób dostateczny stanu faktycznego sprawy, czym dopuściły się naruszenia przepisów postępowania art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Obowiązkiem zatem organów jest wyjaśnienie sprawy w powyższym zakresie i przedstawienie oceny materiału wraz z ustaleniami w sposób odpowiadający wymogom art. 107 § 3 k.p.a. bez naruszenia pozostałych reguł procedury administracyjnej.
Z powyższych względów Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. – orzekł, jak w punkcie 1. sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw orzeczono - na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 1 – p.p.s.a. – w punkcie 2. sentencji wyroku.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań oraz oceny prawnej i wiążą organy w niniejszej sprawie stosownie do art. 153 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło