III SA/Gd 67/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędzia NSA Jacek Hyla, Protokolant Kinga Czernis, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 8 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 października 2003 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Sanitarny na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tj.: Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.) oraz § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu u M. C. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Powiatowy Inspektor Sanitarny w dniu 11 kwietnia 2000 r. wydał decyzję nr [...], opierając się na orzeczeniach lekarskich Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 28 października 1999 r. i Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej z dnia 17 stycznia 2000 r. W pierwszym orzeczeniu lekarskim rozpoznano u M. C. obustronny niedosłuch typu odbiorczego o poziomie poniżej 30 dB bez podstawy do uznania choroby zawodowej narządu słuchu. IMMiT natomiast stwierdził obustronny niedosłuch ze znacznym nawarstwieniami czynnościowymi, bez podstaw do uznania choroby zawodowej. Decyzja organu I instancji została następnie uchylona przez organ odwoławczy i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia ze względu na brak wywiadu środowiskowego oraz brak wyjaśnienia różnic w orzeczeniach jednostek upoważnionych do rozpoznawania chorób zawodowych. Po uzupełnieniu materiału dowodowego o wywiad środowiskowy i uzupełniające orzeczenia jednostek badawczych, PPIS wydał kolejną decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Została ona utrzymana w mocy przez organ II instancji. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 marca 2003 r. uchylił decyzje obu instancji uznając, że organy nie poczyniły ustaleń co do związku przyczynowego upośledzenia słuchu M. C. a warunkami pracy i tym samym naruszyły art. 7 i 77 k.p.a. Organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę uzyskał orzeczenie lekarskie z Instytutu Medycyny Pracy, w którym jednostka orzekająca stwierdziła obustronny odbiorczy ubytek słuchu typu pozaślimakowego bez podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W oparciu o zebrany materiał dowodowy organ wydał decyzję nr [...]. M. C. w odwołaniu od decyzji wskazał, że wszystkie badania stwierdzają głęboki niedosłuch obustronny. Pierwsze objawy utraty słuchu wystąpiły u niego w 1978 r. a więc nie może się zgodzić z orzeczeniem IMP, że niedosłuch jest związany ze starzeniem się organizmu. W środowisku pracy od 1955 r. był narażony na hałas. Organ odwoławczy uzasadniając swoją decyzje stwierdził, że w sprawie zostały wykonane kilkakrotne badania i żadna z jednostek orzekających nie rozpoznała u badanego choroby zawodowej. Zdaniem organu zostały wyjaśnione wątpliwości związane z przyczyną niedosłuchu. Rozstrzygające znaczenie ma tutaj opinia IMP, która stwierdza, że "za przyczynę niedosłuchu należy przyjąć proces fizjologicznego starzenia się słuchu (presbyacusis), który rozpoczyna się ok. 50 r. życia" oraz ".. stwierdzone zmiany nie wykazują klinicznych cech uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem, do których należy przede wszystkim ślimakowa lokalizacja ubytku słuchu". Ponieważ jednostki badawcze nie rozpoznały choroby zawodowej organ nie miał podstaw do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej. M. C. zaskarżył decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wskazując, że jest ona krzywdząca. W uzasadnieniu skargi wskazał, że WOMP stwierdził utratę słuchu nie przekraczającą 30 dB, podczas gdy wywiad środowiskowy zawiera informację, ze w latach 1973-1978 stwierdzono ubytek 40 dB. Badania przeprowadzone w IMP nie potwierdziły żadnych schorzeń w uszach, o których mówi orzeczenie IMMiT z 17 stycznia 2000 r. Istnieją także duże rozbieżności w orzeczeniach lekarskich, jeżeli chodzi o przyczynę niedosłuchu. Skarżącemu trudno zgodzić się z orzeczeniem IMP, który twierdzi, że ubytek słuchu należy wiązać z procesem starzenia się zwłaszcza w sytuacji, gdy przepracował 50 lat i w środowisku pracy był narażony na hałas. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne zgodnie z ustawą z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga jest zasadna. W sprawie ma zastosowanie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 ze zm.). Mimo, że wskazany akt prawny już nie obowiązuje, na mocy przepisu § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczególnych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed 9 września 2002 r. jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Za choroby zawodowe uważa się, zgodnie z § 1 ust. 1 wskazanego rozporządzenia RM z dnia 18 listopada 1983 r., choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Z kolei § 1 ust. 2 nakazuje przy ocenie działania czynnika szkodliwego dla zdrowia uwzględnić: rodzaj, stopień i czas narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt z chorymi zakaźnie lub z materiałem pochodzącym od tych chorych oraz z czynnikami powodującymi choroby inwazyjne, uczuleniowe i nowotworowe. Inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej na podstawie orzeczeń jednostek służby zdrowia właściwych do rozpoznania choroby zawodowej oraz wyników dochodzenia epidemiologicznego. Orzeczenia jednostek badawczych w zakresie rozpoznania schorzenia chorobowego są wiążące dla inspektora sanitarnego, natomiast w pozostałym zakresie mają walor opinii biegłego i podlegają ocenie zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a.. Trzeba stwierdzić, że takie orzeczenia są wprawdzie bardzo ważnym i niezbędnym, ale jedynie elementem materiału dowodowego, który podlega rozpatrzeniu przez inspektora sanitarnego zgodnie z regułami przewidzianymi w kodeksie postępowania administracyjnego i innych przepisach. Podstawowym obowiązkiem organu przed wydaniem decyzji jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Orzeczenia lekarskie wydane w niniejszej sprawie zgodnie stwierdzały wystąpienie u skarżącego obustronnego niedosłuchu odbiorczego bez podstaw do uznania za chorobę zawodową. Należy uznać za uzasadniony zarzut skarżącego, że istnieją zbyt duże rozbieżność między orzeczeniami jednostek badawczych. Już w wyroku z NSA z 13 marca 2003 r. (sygn. akt II SA/Gd 3585/01) Sąd orzekł, że "organ przyjął za prawidłowe opinie, które nie pozwalały na jednoznaczne rozstrzygnięcie czy rozpoznany u skarżącego obustronny niedosłuch odbiorczy został spowodowany działaniem hałasu, występującego w środowisku pracy czy też jest następstwem uszkodzenia fizjologicznego nie mającego związku z warunkami pracy". Po ponownym rozpatrzeniu sprawy materiał dowodowy został uzupełniony jedynie o orzeczenie lekarskie nr [...] wydane przez IMP. Po raz pierwszy jednostka badawcza mówi o ubytku słuchu typu pozaślimakowego, który wskazuje na inne przyczyny uszkodzenia słuchu niż charakterystyczne dla oddziaływania hałasu. Dalej stwierdza, że za przyczynę niedosłuchu należy przyjąć proces fizjologicznego starzenia się słuchu, który rozpoczyna się ok. 50 r. życia oraz że pogorszenie słuchu nastąpiło przed 10 laty po ustaniu zatrudnienia. Inspektor sanitarny przyjął te twierdzenia bezkrytycznie, chociaż stoją w ewidentnej sprzeczności z danymi zawartymi w wywiadzie środowiskowym z 2001 r. Wynika z niego, że już w 1972 stwierdzono u skarżącego "słuch osłabiony" a w 1973 r. i 1978 r. "obniżenie ostrości słuchu typu odbiorczego do 40 dB" (pkt 12). Jednostka badawcza w orzeczeniu w ogóle nie odniosła się do tych informacji. Sprzeczność ta niewątpliwie wymaga wyjaśnienia przez organ administracyjny przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Poza tym IMP potwierdza trafność orzeczenia IMMiT, że średni ubytek słuchy jest mniejszy niż 30 dB i nie ma podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Jednakże w uzasadnieniu opinii uzupełniającej nr [...], IMMiT potwierdza, że rozpoznawał istnienie choroby zawodowej bez uwzględnienia wywiadu środowiskowego. Takie postępowania jest sprzeczne z § 7 ust. 4 rozporządzenia RM w sprawie chorób zawodowych. Sąd przypomina, że w odniesieniu do chorób zawodowych ustawodawca przyjął domniemanie związku choroby z pracą wykonywaną w warunkach narażających na jej powstanie. Aby to domniemanie obalić należy udowodnić, że zachorowanie (wymienione w wykazie) jest skutkiem innej przyczyny niż warunki pracy. Wobec powyższego Sąd uznał, że organy inspekcji sanitarnej nie wyjaśniły sprawy w sposób wyczerpujący, czym naruszyły art. 7 i art. 77 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organy inspekcji sanitarnej będą zobligowane do pozyskania opinii jednostki badawczej w kierunku stwierdzenia czy ubytek słuchu stwierdzony u M. C. w czasie jego aktywności zawodowej może mieć podłoże zawodowe. Sąd w składzie orzekającym podziela wszystkie twierdzenia zawarte w wyroku NSA z dnia 13 marca 2003 r. (sygn. akt II SA/Gd 3585/01). Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.