III SA/Gd 671/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r., sprawy ze skargi S. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 11 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 19 lipca 2004 r. znak [...] Burmistrz Miasta przyznał S. B. zasiłek stały od dnia 1 czerwca 2004 r. w wysokości 418 zł. Ww. decyzja została zmieniona decyzją z dnia 17 października 2006 r. znak [...] ustalającą nową wysokość zasiłku stałego od dnia 1 października 2006 r. W dnia 8 października 2012 r. Burmistrz Miasta wydał decyzję nr [...] zmieniającą ww. decyzję z dnia 19 lipca 2004 r. w zakresie kwoty wypłacanego zasiłku stałego. Zgodnie z wydanym rozstrzygnięciem od dnia 1 października 2012 r. S. B. miał otrzymywać zasiłek stały w wysokości 389 zł. Wydanemu rozstrzygnięciu organ nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ powołał art. 104, art. 108 § 1 i art. 163 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 9, art. 37 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 3, art. 106 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r., poz. 829). W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wysokość zasiłku stałego (wynoszącego od 30 do 529 zł) stanowi różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej (od dnia 1 października 2012 r. wynoszącym 542 zł) a dochodem strony. Z uwagi na fakt, iż dochód strony wynosi 153 zł świadczenie w formie zasiłku stałego winno przysługiwać w kwocie 389 zł. W następstwie odwołania od ww. decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta z dnia 8 października 2012 r. W podstawie prawnej decyzji wydanej w sprawie o sygnaturze [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 8 ust. 1 i ust. 3, art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 i art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w świetle art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za miesięczny dochód rodziny uważa się wszystkie faktycznie uzyskane przez nią przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszone o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w innych przepisach. Regulacja zawarta w art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej wśród składników o które pomniejsza się uzyskany dochód nie wymienia uzyskiwanego przez S. B. zasiłku pielęgnacyjnego. W realiach sprawy organ pierwszej instancji zobligowany był zmienić wydaną wcześniej decyzję z uwagi na wejście w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji trafnie przyjął, że kwota zasiłku stałego jako różnica pomiędzy kwotą kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej a aktualnym dochodem strony winna wynosić 389 zł. Kolegium wskazało ponadto, że w przypadku odwołującego się przyznanie mu zasiłku pielęgnacyjnego oraz zasiłku stałego jest korzystniejsze od sytuacji, w której ww. otrzymywałby jedynie zasiłek stały. Łączny dochód odwołującego się wynosi bowiem 542 zł. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S. B. wnosząc o stwierdzenie nieważności wydanych w jego sprawie rozstrzygnięć jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa (to jest art. 32 Konstytucji RP) wskazał, że w rzeczywistości otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 13 zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i procesowym. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podstawę materialno-prawną zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej stanowi przepis art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia [...]. Przytoczony przepis w stosunku do unormowania zawartego w kodeksie postępowania administracyjnego stanowi szczególną regulację, obligującą organ administracji publicznej do dokonania zmiany lub uchylenia decyzję w przypadku wystąpienia jednej z okoliczności w nim wymienionych, nawet bez zgody strony. Przedstawiony katalog przesłanek uzasadniających zmianę lub uchylenie decyzji, wynikający z cytowanego przepisu ma charakter zamknięty. W przypadku zatem wystąpienia jednej z powyższych okoliczności, organ pomocy społecznej jest zobowiązany do uruchomienia przewidzianego prawem postępowania i podjęcia stosownej decyzji. Przy czym przesłanki obligatoryjnej weryfikacji decyzji na niekorzyść strony powinny być ściśle interpretowane. W analizowanej sprawie jako uzasadnienie do zastosowania wskazanej obligatoryjnej formy weryfikacji decyzji organy uznały wymienioną w przepisie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej przesłankę zmiany sytuacji dochodowej. Przesłanka zmiany sytuacji dochodowej strony koresponduje z treścią art.109 powołanej wyżej ustawy, nakładającym na osobę korzystającą ze świadczeń pomocy społecznej obowiązek niezwłocznego informowania organu, który przyznał świadczenie, o każdej zmianie ich sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej związanej z udzieleniem pomocy . Każda zmiana wskazanych sytuacji nakłada na świadczeniobiorcę obowiązek złożenia informacji, jednakże nie powiadomienie organu nie powinno stanowić jedynej podstawy wstrzymania świadczenia bez zbadania, czy dany podmiot przestał spełniać warunki do korzystania z pomocy (zob. I. Sierpowska, Ustawa o pomocy społecznej - komentarz, Warszawa 2007, s. 408). W związku z tym zmiana sytuacji dochodowej musi być tego rodzaju, że wiąże się z podstawą prawną i faktyczną przyznania świadczenia, a zatem ma wpływ na spełnianie bądź niespełnienie wymogów do jego otrzymania. Z kolei przez sytuację dochodową należy rozumieć sytuację wynikającą z art. 8 ust.3 ustawy o pomocy społecznej czyli dochód i co za tym idzie , kryterium dochodowe uprawniające do otrzymania danej formy pomocy i jej wysokości. Wobec tego użycie w wymienionym przepisie sformułowania "zmiana sytuacji dochodowej" wymaga w pierwszej kolejności odwołania się do legalnej definicji dochodu zawartej w przepisie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej , wedle której za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Jednocześnie ust. 4 cytowanego art. 8 ustawy o pomocy społecznej przewiduje, że do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1/jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2/zasiłku celowego; 3/pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4/wartości świadczenia w naturze; 5/świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Organy prawidłowo ustaliły, że zmiana sytuacji dochodowej skarżącego nastąpiła z dniem 1 października 2012r., albowiem na mocy przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U z 2012r., poz. 823), z tym dniem zmianie uległy m.in. kryteria dochodowe uprawniające do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej oraz kwoty niektórych świadczeń pieniężnych. Zasiłek stały w przypadku osoby samotnie gospodarującej ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 529 złotych miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy). Z przepisów tych wynika - co wydaje się dostrzegać również skarżący, kwestionujący ich racjonalność – że organy prawidłowo ustaliły na podstawie art. 106 ust.5 ustawy zasiłek stały w wysokości 389 złotych miesięcznie tj. w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej - 542 zł a aktualnym dochodem skarżącego - 153 zł. Nie ma bowiem wątpliwości, że zasiłek pielęgnacyjny zalicza się do dochodu, o jakim mowa w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Wynika to również z art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Katalog wyłączeń zawarty w tym przepisie ma charakter zamknięty. Z przedstawionych przepisów wynika więc, że zasiłek pielęgnacyjny, jako nie wymieniony w art. 8 ust. 4, podlega wliczeniu do dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej. W tej sytuacji organ pierwszej instancji zobowiązany do stosowania prawa zasadnie pomniejszył przysługujący skarżącemu zasiłek stały o wysokość przyznanego mu zasiłku pielęgnacyjnego a organ odwoławczy rozstrzygnięcie to zaaprobował. Sąd zwraca uwagę, że zarzuty skarżącego uznać należy za skierowane do ustawodawcy a nie do stosujących stanowione prawo organów i jako takie nie mogą osiągnąć zamierzonego skutku w niniejszym postępowaniu. Poddane bowiem kontroli Sądu decyzje odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.