III SA/Gd 672/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi G. L. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 11 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu [...] z dnia 20 maja 2013 r. nr [...], 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącego G. L. 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. G. L., student Ekonomii na Wydziale Ekonomicznym Uniwersytetu [...] na trzecim roku studiów brał udział w programie wymiany studenckiej Erasmus, uzyskując aprobatę uczelni na odbycie semestru zimowego 2012/2013 na Uniwersytecie w T. w Finlandii. Decyzją z dnia 26 marca 2013 r. Dziekan Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu [...] skreślił G. L. studenta 3 roku kierunku Ekonomia z listy studentów w związku z nieprzestrzeganiem § 127 Statutu Uniwersytetu [...], zgodnie z którym studenci są zobowiązani do postępowania zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w Uniwersytecie [...], powszechnie uznawanymi tradycjami i dobrymi obyczajami akademickimi oraz treścią ślubowania. G. L. złożył odwołanie od tej decyzji, wskazując, że jedynym uchybieniem jakiego mógł się dopuścić było opóźnienie w oddaniu indeksu. Przekazując odwołanie organowi II instancji Dziekan Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu [...] wyjaśnił, że student wyjechał z Finlandii nie płacąc za akademik (281,03 Euro). Pomimo wezwań nie uregulował należności. Został skreślony z listy studentów za niegodne zachowanie psujące reputację uniwersytetu i utrudniające współpracę z partnerem fińskiem. W wyniku złożonego odwołania, decyzją z dnia 20 maja 2013 r. Prorektor d.s. Studenckich Uniwersytetu [...] na mocy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylił powyższe rozstrzygnięcie, wskazując, że decyzja Dziekana wbrew art. 107 § 1 K.p.a. nie zawiera uzasadnienia faktycznego, ponieważ nie wskazano, w jaki sposób student naruszył § 127 Statutu Uniwersytetu [...], a sama treść powołanego przepisu jest zbyt ogólnikowa. Rozstrzygnięcie zostało przesłane do Dziekana Wydziału Ekonomicznego z prośbą o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie prawidłowej decyzji. W konsekwencji decyzją z dnia 20 maja 2013 r. Dziekan Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu [...] ponownie skreślił G. L. z listy studentów. W uzasadnieniu wskazano, że skreślenie następuje w związku z nieuregulowaniem kosztów pobytu w uczelni partnerskiej w ramach wymiany studenckiej Erasmus w semestrze zimowym 2012/2013 i tym samym naruszeniem prawa i dobrego imienia Uniwersytetu [...]. Jako podstawę prawną wydania decyzji wskazano art. 60 ust. 6, art. 70, art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 205 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U 2012, poz. 572) oraz § 127 Statutu Uniwersytetu [...]. W złożonym odwołaniu G. L. wyjaśnił, że nie wie nic o jakichkolwiek nieuregulowanych kosztach na uczelni partnerskiej, ponieważ udzielnie partnerskie nigdy nie pobierają żadnych kosztów w ramach pobytu na wymianie studenckiej Erasmus. Wskazał, że w czasie pobytu w Finlandii zaliczył wszystkie studiowane tam przedmioty i jako jedyny student Uniwersytetu [...] był członkiem elitarnej grupy strażaków z jednostki [...] w T., a po zakończonym programie Erasmus bez ukończonego licencjatu znalazł pracę w dużej fińskiej firmie finansowej, z czego uczelnia powinna być dumna. W odwołaniu student wskazał także na trudną sytuację finansową i zdrowotną samotnie wychowującej go matki i zarzucił władzom uniwersytetu naruszenie prawa poprzez odmowę przyznania mu wnioskowanej zapomogi. W ocenie odwołującego się do naruszenia prawa doszło także poprzez to, że w momencie wydania decyzji od razu odebrano mu prawa studenta, przekreślono indeks i wpisano w nim informację o skreśleniu z listów studentów, odebrano stypendium socjalne, odmówiono wydania zaświadczenia o byciu studentem w poprzednim roku, odmówiono "podbicia" legitymacji studenckiej i prawa do uczestniczenia w zajęciach i egzaminach. Decyzją z dnia 11 czerwca 2013 r. Rektor ds. Studenckich Uniwersytetu [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W podstawie prawnej powołano przepisy art.60 ust.6, art.66, art.70 ust.2 w zw. z art. 190 ust. 1 i 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym (publ. j.w.) oraz § 44 Regulaminu Studiów [...]. W uzasadnieniu podano, że po zapoznaniu się z dokumentacją dotyczącą przebiegu studiów G. L. oraz opinią Dziekana Wydziału Ekonomicznego, Rektor stwierdził brak podstaw do zmiany decyzji. Organ odwoławczy podzielił jednocześnie opinię, że nie uiszczenie kosztów pobytu w uczelni partnerskiej w ramach wymiany studenckiej ERASMUS w semestrze zimowym 2012/2013 jest naruszeniem prawa i dobrego imienia Uniwersytetu [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku G. L. przyznał, że nie uiścił w terminie opłaty za ostatni miesiąc pobytu w akademiku w Finlandii. Wyjaśnił, że było to spowodowane trudną sytuacją finansową jego rodziny, pogłębioną przez nagłe pogorszenie się stanu zdrowia matki skarżącego, co wykluczyło możliwość podejmowania przez matkę studenta dorywczych prac fizycznych. Skarżący miał nadzieję, że po powrocie do kraju uda mu się zarobić zaległe 1200 zł na akademik, ale mimo starań nie zdołał znaleźć pracy. Chcąc ratować sytuację finansową rodziny G. L. w marcu 2013 r. znalazł pracę w Finlandii, jednocześnie złożył podanie o urlop dziekański, lecz nie uzyskał od Uczelni żadnej odpowiedzi w tej sprawie. Podkreślił, że po zarobieniu pieniędzy chciał zapłacić za akademik, a wtedy okazało się, że wcześniej zrobił to Uniwersytet [...] nie informując o tym skarżącego. W ocenie skarżącego na Uczelni nie dano mu szansy uregulowania należności (czynszu za mieszkanie), chociaż w rzeczywistości w ciągu 3 miesięcy znalazł rozwiązanie dla trudnej sytuacji finansowej w której się znalazł, a wszystkie zaliczenia i egzaminy złożył w terminie. W piśmie skarżący zawarł prośbę o ponowne wpisanie na listę studentów. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko, że brak zapłaty przez skarżącego za zakwaterowanie w czasie studiów w T. stanowił naruszenie ustawy Prawo o Szkolnictwie Wyższym, a czyn skarżącego nie licował z powszechnie uznawanymi tradycjami i dobrymi obyczajami akademickimi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest legalność decyzji, czyli jej zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a. ), Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 134 § 2 cyt. ustawy, Sąd nie może jednak wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Skarga jest zasadna. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonych decyzji stanowiły przepisy: - w decyzji organu I instancji - jak powołano - art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1365 ze zm.), zwanej dalej ustawą, oraz § 127 Statutu Uniwersytetu [...] (Uchwała Senatu [...] Nr 42/06 z dnia 8 czerwca 2006 r. w sprawie przyjęcia Statutu UG), a decyzji organu odwoławczego - art. 190 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2005 r., Nr 164, poz. 1365) oraz § 44 Regulaminu Studiów [...]. Zgodnie z powołanymi przepisami, w brzmieniu na dzień podjęcia decyzji przez organ odwoławczy :" Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku: 1) niepodjęcia studiów; 2) rezygnacji ze studiów; 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego; 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.( ust. 1 art. 190 ustawy) i - " Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku: 1) stwierdzenia braku postępów w nauce; 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie; 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.( ust. 2 art. 190 cyt. aktu). Ponieważ organ odwoławczy nie wskazał, który z przepisów § 44 Regulaminu stosuje, można się jedynie domyślać – na podstawie okoliczności sprawy – że w sprawie znalazł zastosowanie ust. 1 § 44 Regulaminu Studiów UG, gdyż pozostałe ustępy omawianego § 44 nie odnoszą się do sytuacji G. L. Ustęp ten (ust. 1 § 44 Regulaminu Studiów [...]) brzmi: "skreślenie z listy studentów następuje w przypadkach i na zasadach określonych w przepisach art. 190 ust. 1 i ust. 2 Ustawy", a § 127 Statutu Uniwersytetu [...]: - "Studenci zobowiązani są do postępowania zgodnie z przepisami prawa obowiązującymi w Uniwersytecie, powszechnie uznawanymi tradycjami i dobrymi obyczajami akademickimi oraz treścią ślubowania." Uzasadniając decyzję o skreśleniu G. L. z listy studentów, organ I instancji napisał, że: "skreślenie następuje w związku z nieuregulowaniem kosztów pobytu w uczelni partnerskiej w ramach wymiany studenckiej ERASMUS w semestrze zimowym 2012/2013 i tym samym naruszeniem prawa i dobrego imienia Uniwersytetu [...]". W odwołaniu od decyzji organu I instancji i w skardze do Sądu student podnosił, że nie uregulował części należności za zakwaterowanie w mieszkaniu (akademiku) podczas pobytu w mieście T. ze względu na przypadek losowy – nagłą, ciężką chorobę matki, uniemożliwiającą chorej kontynuowanie pracy, co wydarzyło się podczas pobytu skarżącego w Finlandii. Twierdzenie to skarżący dowodził przedkładając dokumentację lekarską, w tym – orzeczenie o niepełnosprawności (inwalidztwie) J. L. J. L. samotnie wychowuje syna. Z umowy dotyczącej wyjazdu stypendialnego - LLP- Erasmus/ studia 2012-2013, zawartej między Uczelnią, a skarżącym w dniu 1 sierpnia 2012 r., wynika po pierwsze, że stypendium z funduszy LLP-Erasmus, w ogólnej kwocie 1350 euro traktowane jest jako "grant" zaliczkowy, a po wtóre – że jest on przeznaczony na pokrycie zwiększonych, lecz niepełnych kosztów związanych z wyjazdem i pobytem w uczelni partnerskiej. W pkt. 11 tej umowy przewidziano, że, nawet w przypadku, gdy student osiągnie niezadawalające rezultaty w studiach, ( co w sytuacji G. L. nie miało miejsca), żądanie zwrotu grantu nie będzie miało zastosowania w przypadku zaistnienia przyczyn niezależnych od beneficjenta, określanych jako "siły wyższe"../.../. W skardze do Sądu skarżący podniósł ponadto, że miał zamiar uregulować należność za mieszkanie w T., a nie uczynił tego, gdyż czasowo nie miał pieniędzy i nie mógł znaleźć pracy. Wziąwszy powyższe pod uwagę zważyć należy, co następuje: w okolicznościach faktycznych sprawy zasadne postawienie skarżącemu zarzutu, że "nieuregulowanie kosztów pobytu w uczelni partnerskiej w ramach wymiany studenckiej /.../ jest tożsame z naruszeniem prawa i dobrego imienia Uniwersytetu [...] wymagało rozważenia, czy skarżący świadomie i dobrowolnie czyli w sposób zawiniony dopuścił się naruszenia prawa i dobrego imienia Uczelni. Niewątpliwie nieregulowanie na czas należności jest czynem nagannym, o ile jest – w każdy sposób - zawinione. W decyzjach organów obu instancji zabrakło jednak rozważań na temat tej konkretnej, indywidualnej sytuacji, w jakiej znalazł się student, zatem – nie wiadomo, czy organy obu instancji brały pod uwagę zarówno obiektywne jak i subiektywne okoliczności, w jakich doszło do nieuregulowania należności za mieszkanie przez G. L. w Turku. W ocenie sądu nie każde opóźnienie w uregulowaniu należności jest równoznaczne z "naruszeniem prawa i dobrego imienia Uczelni". Wymaga to rozważenia w okolicznościach sprawy, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu do decyzji o skreśleniu studenta z listy Uczelni. Nadto zważyć należy, że art. 190 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym zawiera dwa ustępy; pierwszy przewiduje obligatoryjne skreślenie studenta z listy w przypadkach 1-4, z których żaden nie dotyczy G. L. W ustępie drugim przewidziano, że można skreślić studenta z listy studentów, między innymi, w przypadku niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. Prawidłowe zastosowanie przepisu wymaga zatem wykazania, że nieuregulowanie należności za czynsz w mieszkaniu w T. równoznaczne jest z "niewniesieniem opłat związanych z odbywaniem studiów", a co więcej – sformułowanie przepisu ( "kierownik /..../ może skreślić studenta /.../) oznacza, że decyzja podjęta na podstawie tego przepisu jest decyzją uznaniową i wymaga uzasadnienia, dlaczego spośród innych możliwości zdyscyplinowania studenta wybrano opcję skreślenia z listy. W przypadku G. L. skreślenie skarżącego z listy studentów [...] spowodowało – jak skarżący opisał w skardze - lawinowe, dotkliwe konsekwencje w postaci wypowiedzenia przez bank umowy kredytu studenckiego, pozbawienia stypendium, odmowy udzielenia zapomogi, odmowy wydania zaświadczenia koniecznego do uzyskania środków z funduszu alimentacyjnego. Jest bezsporne, że podjęcie decyzji tak restrykcyjnej, jak skreślenie z listy studentów nastąpić może jedynie w warunkach pełnego poszanowania zarówno prawa materialnego jak i zasad i przepisów prawa procesowego. W sprawie niniejszej, w ocenie Sądu w składzie orzekającym, tak nie jest. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w sentencji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach orzeczono w myśl art.200 tej ustawy.