III SA/Gd 674/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi "A" Spółki Akcyjnej na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 22 czerwca 2017 r. nr OHP.906.2.31.2016.KW w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia 21 września 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził u M. M. chorobę zawodową -międzybłoniaka opłucnej. Postępowanie zostało wszczęte w dniu 22 sierpnia 2013 r. Zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonała żona zmarłego w dniu 8 sierpnia 2013 r. M. M. - E. M.. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, po rozpatrzeniu odwołania Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w T., decyzją z dnia 13 listopada 2015 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji ponownie prowadząc postępowanie umorzył postępowanie wobec Zakładu Wodociągów i Kanalizacji Sp. z o.o. w T. ustalając, że Zakład ten nie jest następcą prawnym Okręgowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w G. oraz uznał, że następcą prawnym ww. przedsiębiorstwa winien być [...] S.A. w G.. Następnie dnia 11 sierpnia 2016 r. organ I instancji wydał decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u M. M.. W następstwie odwołania [...] S.A. oraz [...] Spółki z o.o. w G. od tej decyzji, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia 18 października 2016 r., uchylił decyzję organu I instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że [...] S.A. jest następcą prawnym Okręgowego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w G., ale wyłącznie w zakresie wskazanym w art. 23¹ Kodeksu pracy w stosunku do osób zatrudnionych w Okręgowym Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w dniu 30 czerwca 1992 r., a nie na zasadach sukcesji ogólnej po tym przedsiębiorstwie, które zostało zlikwidowane przez Gminę Miasta. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę umorzył ponadto postępowanie wobec [...] Spółki z o.o. w T. oraz [...] Spółki z o.o. w G.. Decyzją z dnia 13 kwietnia 2017 r., działając na podstawie m.in. art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2015r., poz. 1412 ze zm.) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. stwierdził w oparciu m.in. o kartę oceny narażenia zawodowego oraz orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. z dnia 13 sierpnia 2015 r. u M. M. chorobę zawodową – nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: międzybłoniak opłucnej, wymienioną w poz. 17.2 wykazu chorób zawodowych. Odwołanie od tej decyzji wniósł [...] S.A. w upadłości likwidacyjnej. Decyzją z dnia 22 czerwca 2017 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G. w orzeczeniu lekarskim z dnia 13 sierpnia 2015 r. nr [...] rozpoznał u M. M. chorobę zawodową - nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi: międzybłoniak opłucnej. W uzasadnieniu orzeczenia lekarz orzecznik wyjaśnił, że w związku ze śmiercią M. M. w dniu 8 sierpnia 2013 r. rozpoznanie choroby zawodowej oparto na dokumentacji medycznej. Wynikało z niej, że u M. M. w 2013 r. rozpoznano międzybłoniaka złośliwego obu jam opłucnowych. Analiza dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego na pył azbestu pozwoliła z wysokim prawdopodobieństwem przyjąć, że M. M. był narażony na czynnik rakotwórczy – azbest podczas zatrudnienia w Stoczni [...] w G. na stanowisku montera rurociągów okrętowych oraz w Okręgowym Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w G., Zakład w T., na stanowisku montera sieci wodociągowej. Narażenie na azbest występowało w latach 1975-1987. Wobec rozpoznania choroby znajdującej się w wykazie chorób zawodowych oraz potwierdzenia etiologii zawodowej schorzenia, jednostka orzecznicza I stopnia rozpoznała chorobę zawodową. Dalej organ wskazał, że karta oceny narażenia zawodowego została sporządzona w dniu 9 marca 2017 r. przez upoważnionego przedstawiciela Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w T.. Wynika z niej, że M. M. w latach 1975 - 2013 pracował w kilkunastu zakładach pracy, na stanowiskach: ucznia szkoły przyzakładowej, montera rurociągów okrętowych, montera sieci wodociągowej, montera rurociągów, montera instalacji wodno-kanalizacyjnej, montera maszyn i urządzeń, instalatora wodno-kanalizacyjnego, montera instalacji sanitarnych. Jak ustalił organ I instancji w trakcie zatrudnienia w latach 1975-1979 w Stoczni [...] w G. (obecnie [...] S.A. w upadłości likwidacyjnej) na stanowiskach ucznia szkoły przyzakładowej (1975-1978) i montera rurociągów okrętowych (1978-1979) oraz w latach 1979 -1987 w Okręgowym Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w G. - Zakład w T. (zakład zlikwidowany) na stanowisku montera sieci wodociągowej, M. M. był narażony na pył azbestu. W Stoczni [...] narażenie to wynikało z pracy w pobliżu stanowisk pracy spawaczy, monterów, instalatorów, którzy stosowali materiały zawierające azbest, takie jak płyty szalunkowe "Marynit", materiały izolacyjne (sznury, płótno oraz łupki azbestowe), koce azbestowe przy pracach spawalniczych. W Okręgowym Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w G. - Zakład w T. narażenie występowało podczas usuwania awarii wodociągowych, wycinania pękniętych rur azbestowo-betonowych i zakładania nowych, wymiany rur azbestowo-betonowych i ich izolowania. Organ nie uznał zarzutu, że Michał M. nigdy nie był pracownikiem Stoczni [...] w G.. W zgromadzonym materiale dowodowym znajduje się duplikat świadectwa pracy wydany w dniu 13 września 1985 r., który potwierdza, że w okresie od 1 września 1975 r. do 30 kwietnia 1979 r. M. M. był zatrudniony w Stoczni [...] w G. na stanowiskach: ucznia szkoły przyzakładowej (od dnia 1 września 1975 r.), montera rurociągów okrętowych (od dnia 4 września 1978 r.). Ze znajdującego się w aktach sprawy świadectwa ukończenia przez M. M. Zasadniczej Szkoły Budowy Okrętów dla Pracowników Stoczni [...] w G. wynika, że ukończył naukę w dniu 20.06.1978 r., natomiast w Stoczni pracował do dnia 30.04.1979 r. Niezasadny uznano też zarzut dotyczący oparcia informacji o narażeniu M. M. na pył azbestu na piśmie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 9 grudnia 2013 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 4 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych ocenę narażenia zawodowego sporządza się na formularzu, którego wzór ustalono w przepisach wydanych na podstawie art. 237 § 4 pkt 1 k.p., przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2981 k.p. przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w G. sporządził ocenę narażenia zawodowego w oparciu o posiadaną dokumentację zakładu pracy. W powyższym piśmie wyjaśnił, że w latach 1975-1979, tj. w okresie zatrudnienia M. M. w Stoczni, stosowano wyroby zawierające azbest, a grupami narażonymi na pyły zawierające włókna azbestu byli głównie stolarze, izolatorzy oraz monterzy automatyki okrętowej. Bezzasadny był też zarzut dotyczący braku oparcia informacji o narażeniu na pył azbestu na pomiarach stężenia tego czynnika w środowisku pracy, gdyż jak wykazano w przytoczonym powyżej piśmie, mimo że pracodawca nie wykonywał pomiarów środowiskowych w tym kierunku, udowodniono, że w trakcie pracy w Stoczni [...] w G. były stosowane wyroby zawierające azbest. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Syndyk Masy Upadłości [...] S.A. w upadłości likwidacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie: – art. 7 i art. 77 k.p.a. i tym samym nieprawidłowe ustalenie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych, naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów co przyczyniło się do utrzymania zaskarżonej decyzji zawierającej błędne ustalenie istnienia czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy u skarżącego, mających wpływ na powstanie choroby zawodowej u M. M.; – art. 144 prawa upadłościowego poprzez nieuwzględnienie, iż postępowanie przed organem II instancji prowadzone było przeciwko upadłej Spółce, wbrew dyspozycji wskazanego przepisu, podczas winno być wszczęte i toczyć się przeciwko Syndykowi masy upadłości, co w konsekwencji skutkowało naruszeniem przez organ II instancji art. 28 k.p.a.; – art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na niewłaściwym zastosowaniu tych przepisów, tj. przeprowadzeniu postępowania wobec Syndyka masy upadłości [...] S.A. w upadłości likwidacyjnej wobec braku poinformowania strony o toczącym się postępowaniu i tym samym nie zapewnieniu stronie czynnego udziału na każdym etapie postępowania, w tym także uniemożliwieniu stronie wypowiedzenie się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji; – art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 i art. 81 k.p.a. poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na ustaleniach faktycznych, które z uwagi na brak wypowiedzenia się przez stronę Syndyka masy upadłości [...] S.A. w upadłości likwidacyjnej (pozbawioną w istocie prawa do czynnego udziału w postępowaniu) co do treści tych ustaleń oraz poprzedzających je dowodów nie mogą być uznane za udowodnione i nie mogą stanowić podstawy faktycznej zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, aby możliwe było stwierdzenie choroby zawodowej, konieczne jest pozytywne ustalenie istnienia choroby wymienionej w wykazie i czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy lub związanych ze sposobem wykonywania pracy. Organ w sposób niedostateczny wykazał, że stwierdzona choroba zawodowa u M. M. powstała na skutek pracy wykonywanej w Stoczni, a w szczególności nie udowodnił warunków narażających na jej powstanie w w/w zakładzie. Nie można domniemywać związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie. Organ II instancji nie rozwiał wątpliwości, że w dokumentach sprawy brak jest informacji o narażeniu na pył azbestowy w środowisku pracy wykonywanej przez M. M. na terenie zakładu Stoczni, a jedynie powołał się na ogólnikowo na to, że w trakcie pracy pracownika na terenie zakładu stosowano wyroby zawierające azbest. W środowisku pracy pracownika nie było określone przez pracodawcę stężenie pyłu azbestowego, ponieważ nie przeprowadzono oceny ryzyka zawodowego w tym zakresie. Organ drugiej instancji powinien był, w związku z zastrzeżeniami pracodawcy, zwrócić się do jednostki orzeczniczej o weryfikację, uzupełnienie i wyjaśnienie rozstrzygnięcia orzeczniczego, jak również na podstawie § 8 ust 2 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału. Związek przyczynowy nie został w należyty sposób ustalony, a organy oparły się jedynie na domniemaniu choroby zawodowej. Poważne wątpliwości budził także fakt, iż pierwsze objawy choroby zawodowej zostały stwierdzone u pracownika po kilkudziesięciu latach od ustania pracy w Stoczni jak i to, że pracownik zatrudniony był przez ten okres u różnych pracodawców, u których, jak to wynika ze zgromadzonej dokumentacji, był narażony na kontakt z pyłem azbestowym. Organ II instancji nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego, zaś ze zgromadzonej w aktach dokumentacji medycznej nie wynika, aby było możliwe ustalenie bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca wykonywana u pracodawcy była przyczyną powstania choroby zawodowej u pracownika. Zdaniem skarżącego błędne było określenie w decyzji podmiotu - strony, do której skierowana jest decyzja, poprzez wskazanie, że stroną jest spółka w upadłości likwidacyjnej. Zaistniała bowiem sytuacja skierowania decyzji do podmiotu nie będącego stroną. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Niniejsze postępowanie dotyczyło choroby zawodowej , której definicja unormowana jest w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy ( tj. Dz.U. z 2016 r., poz.1666 ze zm.). Zgodnie z tą definicją , za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Wykaz chorób zawodowych zawarty został w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( t.j.Dz. U. z 2013, poz.1367 ). Pod pozycją 17.2 załącznika figuruje międzybłoniak opłucnej, jako nowotwór złośliwy powstały w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze u ludzi. Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych , decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Odnosząc się do powyższych wymogów stwierdzić należy, że decyzje stwierdzające chorobę zawodową u P. M. oparte zastały o treść zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym o treść orzeczenia lekarskiego z dnia 13 sierpnia 2015 r. o rozpoznaniu choroby zawodowej oraz o treść formularza ocen narażenia zawodowego byłego pracownika. W toku całego postępowania ustalono, że M. M. pracował u wielu pracodawców, przy czym jedynie w Stoczni [...] w G. oraz w Okręgowym Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji w Gdańsku Zakład T. narażony był na czynnik rakotwórczy - azbest. W Stoczni pracował na stanowisku montera rurociągów okrętowych, natomiast w Okręgowym Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji – na stanowisku montera sieci wodociągowej. To ostatnie przedsiębiorstwo zlikwidowano. W orzeczeniu lekarskim, sporządzonym m.in. na podstawie dołączonej dokumentacji lekarskiej wskazano, że P. M. był hospitalizowany od 2012 r. Z uwagi na jego stan pojawiło się podejrzenie obecności międzybłoniaka opłucnej, a następnie rozpoznano u niego międzybłoniaka złośliwego obu jam opłucnowych. W orzeczeniu lekarskim wskazano też, że azbest stanowi czynnik rakotwórczy u ludzi , narządem krytycznym w tym przypadku jest układ oddechowy. P. M. pracował w środowisku pracy, w którym taki czynnik występował i rozpoznano u niego nowotwór charakterystyczny dla ekspozycji na azbest. Okoliczności te z wysokim prawdopodobieństwem przemawiają za etiologią zawodową schorzenia. Orzeczenie lekarskie sporządzone zostało przez lekarza posiadającego odpowiednie uprawnienia i zatrudnionego w jednostce orzeczniczej I stopnia. W ocenie Sądu, wbrew stanowisku skarżącego, organy ustaliły obie przesłanki umożliwiające stwierdzenie choroby zawodowej – ustaliły zarówno zaistnienie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, jak i istnienie czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub związanych ze sposobem wykonywania pracy. P. M. zatrudniony był w Stoczni [...] ( [...] S.A. w upadłości likwidacyjnej) w czasie, w którym w Stoczni stosowano wyroby zawierające azbest - podczas prac stosowano płyty szalunkowe, obrabiano materiały izolacyjne zawierające azbest, przy pracach spawalniczych używano koców z włókien azbestowych. Stwarzało to pośrednie narażenie na oddziaływanie pyłów zawierających włókna azbestu. W odpowiedzi na wystąpienie organu pierwszej instancji lekarz wydający orzeczenie pismem z dnia 9 maja 2016 r. stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany treści wydanego orzeczenia i że narażenie zawodowe, będące przyczyną powstania choroby zawodowej u P. M., występowało w Stoczni [...] i Okręgowym Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji Zakład T.. Lekarz wydający orzeczenie nie miał co do tej okoliczności wątpliwości, mimo że pierwsze objawy choroby zawodowej u P. M. zostały stwierdzone po kilkudziesięciu latach od ustania pracy w S.. W sporządzonym orzeczeniu lekarskim wskazano na okoliczności przemawiające za uznaniem, że choroba nowotworowa, na którą cierpiał P. M. , została spowodowana działaniem azbestu , czyli czynnikiem szkodliwym dla zdrowia występującym w środowisku pracy. Fakt braku określenia przez S. stężenia pyłu azbestowego i przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego w tym zakresie ustaleń tych nie podważa i – w ocenie Sądu – nie może też przemawiać na korzyść skarżącego. Zauważyć należy, że obecnie wiedza o szkodliwości azbestu jest powszechna, nie było tak jednak w latach 70 - tych ubiegłego wieku, gdy P. M. świadczył pracę na rzecz S.. W Polsce zakazano stosowania wyrobów zawierających azbest dopiero ustawą z dnia 19 czerwca 1997 r. ( Dz.U. z 1997 r., nr 101, poz.628 ). Zdaniem Sądu organy zebrały wystarczający materiał dowodowy i właściwie go oceniły. Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji , wobec czego nie było podstaw do ponownego wystąpienia przez organy o dodatkowe uzasadnienie orzeczenia przez lekarza wydającego orzeczenie ani do wystąpienia do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację. W ocenie Sądu niezasadny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia przez organy art.144 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (tj. Dz..U.z 2016 r. , poz.2171 ze zm.), który stanowi, że po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu. Choć strona postępowania została w decyzjach określona nieściśle, nieścisłość ta mogła być sprostowana w drodze postanowienia. Syndyk masy upadłości działał w niniejszym postępowaniu - wniósł odwołanie , w którym odniósł się do dotychczasowego biegu postępowania i do ustaleń organu pierwszej instancji , decyzja organu odwoławczego została doręczona pełnomocnikowi skarżącego syndyka masy upadłości, na skutek czego skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego. W tej sytuacji zarzuty dotyczące naruszenia art. 10 § 1 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 81 oraz art. 28 k.p.a. nie mogły odnieść oczekiwanego skutku. Wobec powyższego Sąd, nie stwierdzając naruszeń prawa materialnego, mających wpływ na wynik sprawy, ani naruszeń przepisów postępowania , które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.