III SA/Gd 679/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 7 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 5 września 2013 r., będącym kolejnym w niniejszym sprawie, J. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wniosek został uzupełniony na urzędowym formularzu PPF w dniu 19 września 2013r. Postanowieniem z dnia 31 października 2013r., wydanym przez referendarza sądowego, odmówiono J. J. przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia skarżący w ustawowym terminie wniósł sprzeciw podnosząc, że: " z treści oświadczenia o moim stanie majątkowym wynika brak możliwości opłacenia przeze mnie kosztów sądowych [...] w całości". Wskazał też na warunki osobiste i zdrowotne, co w jego ocenie świadczy o potrzebie udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Niemożność poniesienia kosztów sądowych potwierdza nadto zaświadczenie wydane przez Areszt Śledczy w W.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a., dlatego też rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W tym miejscy należy zauważyć, że jakkolwiek strona po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy może złożyć kolejny wniosek o przyznanie takiego prawa, to jednak rozpoznanie kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym, prawomocnym postanowieniem, które wiąże strony i sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a ponadto dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Z kolei w myśl art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd ma prawo zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów, stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie już dwa razy wnioskodawcza składał wniosek o przyznanie prawa pomocy. W wyniku rozpoznania tych wniosków, postanowieniami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 stycznia 2013 r. i 6 czerwca 2013 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zażalenia od tych orzeczeń zostały oddalone postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2013r. oraz 1 sierpnia 2013 r.. W dniu 10 września 2013 r. do Sądu wpłynął kolejny wniosek J. J. o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten został uzupełniony poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 19 września 2013 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – 24 września 2013r.) ze wskazaniem, że wnioskodawca zwraca się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Do formularza PPF załączone zostało zaświadczenie z dnia 16 września 2013 r. wydane przez Dyrektora Aresztu Śledczego w W. i obrazujące stan środków należnych wnioskodawcy z tytułu tzw. akumulacji oraz stan zajęć komorniczych. Referendarz sądowy, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., zarządzeniem z dnia 15 października 2013 r. zobowiązał skarżącego do przedłożenia w zakreślonym terminie wyszczególnionych tam dokumentów źródłowych. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 25 października 2013 r., w którym podał, że w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie uwzględniono żadnej skargi na przewłokę oraz w ww. okresie nie składał żadnych pozwów o zapłatę. Do nadesłanego pisma wnioskodawca załączył zaświadczenie z dnia 17 października 2013 r. (k. 323), zgodnie z którym posiada na koncie depozytowym jako akumulację kwotę 1.235,18 zł. Rozpatrując kolejny wniosek J. J. o przyznanie prawa pomocy Sąd nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Wniosek stanowił w istocie powtórzenie argumentacji, jaką zawierały wcześniejsze pisma skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie. W ocenie Sądu nie sposób uznać za nowe okoliczności zmianę stanu zadłużenia wnioskodawcy, skoro okoliczność ta istniała już podczas rozpoznawania poprzednich wniosków. Co więcej analiza złożonego formularza PPF oraz przedłożonych pism zawierających oświadczenia wnioskodawcy ponownie wykazała, że dane co do sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawcy są po pierwsze niepełne, a po drugie budzą wątpliwości co do ich zgodności z prawdą. Złożony formularz PPF nie zawierał żadnych informacji o sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Stąd też zarządzeniem z dnia 15 października 2013 r. zwrócono się do wnioskodawcy o jego uzupełnienie wskazując jakie oświadczenia należy w tej materii złożyć. Udzielonej przez skarżącego w piśmie z dnia 23 października 2013 r. odpowiedzi ( tom II akt k. 322) nie można uznać za czyniącej zadość wezwaniu Sądu. Wnioskodawca w sposób ogólnikowy oświadczył, że w okresie ostatnich 6 miesięcy "[...] nie składał żadnych pozwów o zapłatę do organów itd. [...]" a skargi na przewlekłość postępowania sądowego zostały oddalone. Wbrew wezwaniu Sądu wnioskodawca nie podał w jakiej ilości i przed jakimi sądami toczyły się postępowania, w których zapadły orzeczenia w sprawach skarg na przewlekłość postępowania. Sądowi z urzędu wiadomo jest, że wnioskodawca zainicjował przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego w niniejszej sprawie, składając stosowne skargi w dniach 3 stycznia, 2 kwietnia i 23 sierpnia 2013 r. Dodać należy, że wraz ze sprzeciwem z dnia 12 listopada 2013 r. do Sądu wpłynęła kolejna skierowana do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarga na przewlekłość postępowania. Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, Sąd podkreśla, że uchylenie się przez skarżącego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). W orzecznictwie prezentowany jest także pogląd, iż bierność wnioskodawcy w tym zakresie należy potraktować jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05, niepubl.). Zdaniem Sądu ww. okoliczności faktyczne, w zestawieniu z niewiarygodnymi oświadczeniami przemawiają za uznaniem, że wnioskodawca w sposób niepełny stara się przedstawiać swoją sytuację materialną. J. J. w mnogości prowadzonych postępowań składa bowiem sprzeczne, wykluczające się oświadczenia, które w jego ocenie przemawiać mają za przyznaniem prawa pomocy. Reasumując należy wskazać, że w kolejnym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie umożliwił dokonania rzetelnej i pełnej oceny swojej sytuacji majątkowej. Ponadto należy mieć na uwadze, że po rozpoznaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie miały miejsca okoliczności, które w sposób zasadniczy zmieniły sytuację materialną wnioskodawcy, co uniemożliwia inną ocenę rozpatrywanego żądania. W ocenie Sądu nie sposób uznać za takie okoliczności zmianę stanu zadłużenia wnioskodawcy, skoro okoliczność ta istniała już podczas rozpoznawania poprzednich wniosków. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjnego w Gdańsku na mocy art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.