III SA/Gd 690/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2016 r. sprawy ze skargi P. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych oddala skargę. Decyzją z dnia 2 kwietnia 2015 r., nr [...] Wójt Gminy na podstawie art. 5 ust. 2, ust. 3, ust. 3a, ust. 3b, art. 12 i art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów uznał dłużnika alimentacyjnego P. S. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W uzasadnieniu decyzji organ przywołał przepis art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wskazując, iż mimo prawidłowo doręczonej w dniu 16 lutego 2015 r. korespondencji strona nie stawiła się w celu dopełnienia obowiązku wynikającego z przywołanego przepisu uniemożliwiając tym samym przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego i odebranie oświadczenia majątkowego. Ponadto bezpośrednio przed wydaniem decyzji dłużnik alimentacyjny w okresie ostatnich 6 miesięcy nie wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. W odwołaniu od powyższej decyzji P. S. zarzucił wydanej decyzji błędne ustalenie okoliczności faktycznych polegające na uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego wbrew jego stanowisku oraz naruszenie przepisów prawa regulujących tę kwestię. Zdaniem skarżącego, przesłanki określone przepisem art. 5 ust. 3 ustawy nie zachodzą w jego przypadku. Podniósł, że pracuje na 1/4 etatu, jest posiadaczem zajętej w postępowaniu egzekucyjnym na poczet alimentów nieruchomości rolnej i z tego tytułu nie może uzyskać statusu bezrobotnego. Zaległości alimentacyjne nie wynikają ze złej woli odwołującego. Dodatkowo oświadczył, że nigdy nie odmówił sporządzenia oświadczenia majątkowego i wnosi o wyznaczenie terminu odebrania oświadczenia lub przesłania stosownego druku do wypełnienia. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 maja 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji jako prawidłową i uzasadnioną w świetle obowiązujących przepisów prawa. Przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazano, że P. S. na mocy wyroku Sądu Rejonowego w M. sygn. akt III RC 83/11 z dnia 16 lutego 2012 r., zobowiązany został do uiszczania alimentów na rzecz córki K. S. w wysokości 450 zł. Zawiadomieniem z dnia 29 stycznia 2015 r., MOPS w M. poinformował dłużnika alimentacyjnego o tym, że na mocy decyzji z dnia 13 października 2014 r., nr [...], na rzecz córki K. S. przyznane zostało świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości 450 zł miesięcznie na okres od dnia 1 października 2014 r. do 30 września 2015 r. Następnie pismem z dnia 5 lutego 2015 r., organ I instancji bezskutecznie wezwał dłużnika alimentacyjnego w celu wyjaśnienia aktualnej sytuacji osobistej, przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego oraz odebrania oświadczenia majątkowego, a także do przedłożenia dokumentów wskazanych w wezwaniu. Mimo skutecznego doręczenia wezwania, dłużnik alimentacyjny nie stawił się i nie dostarczył wymaganych informacji oraz dokumentów w zakreślonym terminie. Zawiadomieniem z dnia 4 marca 2015 r., organ I instancji poinformował dłużnika alimentacyjnego o wszczęciu postępowania w sprawie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W toku prowadzonego postępowania organ odwoławczy zwrócił się do organu I instancji o udzielenie informacji odnośnie aktualnej sytuacji dłużnika alimentacyjnego. W odpowiedzi na powyższe organ I instancji przy piśmie z dnia 9 maja 2016 r. dołączył aktualne zaświadczenie Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. z dnia 4 maja 2016 r. o dokonanych wpłatach, z którego jednoznacznie wynika, że w okresie trwania egzekucji roszczeń alimentacyjnych prowadzonej na wniosek wierzyciela z dnia 18 marca 2011 r. egzekucja tych roszczeń na rzecz osoby uprawnionej okazała się bezskuteczna, ponieważ dłużnik nie dokonał wpłat tytułem zasądzonych alimentów. Z powyższego, zdaniem organu, wynika że w przedmiotowej nie znajduje zastosowania przesłanka określona przepisem art. 5 ust. 3a ustawy, bowiem dłużnik alimentacyjny w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie wywiązał się z zobowiązań alimentacyjnych w wysokości co najmniej 50% kwoty zasądzonych alimentów. Tym samym zarzuty wniesionego odwołania pozostają bez wpływu na rozpoznanie sprawy, ponieważ w wyniku postępowania pierwszoinstancyjnego w sposób nie budzący wątpliwości ustalono, że w sprawie wystąpiła przesłanka uzasadniająca wszczęcie postępowania w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co z kolei skutkowało wydaniem decyzji administracyjnej w sprawie. Ponadto, zdaniem organu odwoławczego, z akt sprawy nie wynika by dłużnik alimentacyjny poczynił jakiekolwiek czynności w kierunku udzielenia i przedłożenia organowi I instancji informacji i dokumentów, o których mowa w piśmie z dnia 5 lutego 2015 r. Z załączonych zaś dokumentów wynika, że w miesiącach od stycznia do maja, w lipcu i sierpniu 2012 r. oraz w grudniu 2011 r. strona dokonywała na rzecz wierzyciela określonych wpłat. Okoliczność ta nie oznacza jednak, że w sprawie wypełniona została dyspozycja przepisu art. 5 ust.3a ww. ustawy, gdyż w okresie ostatnich 6 miesięcy dłużnik alimentacyjny nie regulował wpłat z tytułu zasądzonych alimentów w wysokości co najmniej 50%. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. S. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania, podnosząc iż decyzja rażąco narusza art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zdaniem skarżącego, nie sposób uznać za osobę uchylającą się od obowiązku alimentacyjnego osoby, która w odwołaniu wskazuje wszystkie niezbędne elementy związane z oświadczeniem majątkowym. Ponadto, zdaniem skarżącego, organ posiadał wiedzę odnośnie jego stanu majątkowego. Organ pominął również fakt, iż przedstawiciel ustawowy wierzyciela alimentacyjnego odmawia przyjmowania świadczeń alimentacyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 tej ustawy). Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W postępowaniu sądowym badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli jego zgodność z przepisami prawa materialnego i prawidłowość przyjętej przez organ procedury, która doprowadziła do wydania tego aktu. Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu, dokonanej pod kątem zgodności z prawem, jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 maja 2016 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy o uznaniu P.S. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 5 ust. 3 i 3a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.), zwanej dalej - "ustawą". W myśl art. 5 ust. 3 ustawy, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Bezspornym było, że skarżący jest dłużnikiem alimentacyjnym, na którym ciąży obowiązek alimentacyjny wobec córki K. S., której przedstawicielem ustawowym jest M. S.. Jak wynika z materiału dowodowego w sprawie zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego – P. S. za uchylającego się od zobowiązań. Mimo skutecznego wezwania do osobistego stawiennictwa celem m.in. przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego i złożenia oświadczenia majątkowego, dłużnik nie stawił się (nie uczynił tego również w toku postępowania, mimo deklarowania takiej gotowości). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, zasadnie powołał się na wystąpienie okoliczności wymienionej w art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy, podnosząc, że po skierowaniu skutecznie doręczonego wezwania do stawienia się w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej dłużnik nie stawił się, uniemożliwiając tym samym organowi przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego. Stosownie do art. 5 ust. 3a cytowanej ustawy, decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Z treści ww. przepisów wynika, że przesłanki pozytywne wszczęcia postępowania dotyczącego uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wymienione zostały w sposób enumeratywny w pkt od 1 do 3 ust. 3 art. 5 ustawy. Jednak wystąpienie którejkolwiek z nich nie może stanowić podstawy do wydania decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w przypadku określonym w art. 5 ust. 3a ustawy. Taka zaś sytuacja określona w tym przepisie ustawy nie miała miejsca w niniejszej sprawie, co zasadnie podniosły organy obu instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze argumentując, że wystąpiły podstawy faktyczne i prawne do utrzymania w mocy decyzji uznającej skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych wskazało, że w toku prowadzonego postępowania odwoławczego podjęło również czynności wyjaśniające w sprawie, mające na celu ustalenie czy strona w okresie ostatnich 6 miesięcy wywiązywała się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% bieżąco ustalonych alimentów. Z zaświadczenia o dokonanych wpłatach Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w M. z dnia 4 maja 2016 r. jednoznacznie wynika, że w okresie trwania egzekucji roszczeń alimentacyjnych prowadzonej na wniosek wierzyciela z dnia 18 marca 2011 r. egzekucja roszczeń na rzecz osoby uprawnionej okazała się bezskuteczna, a dłużnik nie dokonywał wpłat tytułem zasądzonych alimentów. Ponadto, jak podniósł organ odwoławczy, jak i organ I instancji, z dokumentów, w tym kopii przekazów pocztowych, znajdujących w aktach sprawy nie wynika, aby zostały spełnione wymogi z art. 5 ust. 3a ustawy. W konsekwencji w dacie wydawania kontrolowanej decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, P. S. nie wywiązywał się ze swych zobowiązań alimentacyjnych w takim zakresie, w którym ustawodawca nie pozwala na wydanie decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Trzeba tu zauważyć, że nawet fakt wcześniejszego uiszczania przez dłużnika alimentacyjnego wpłat z tytułu zobowiązań alimentacyjnych w wysokości mniejszej niż 50 % zasądzonych alimentów nie może wyczerpywać dyspozycji art. 5 ust. 3a ustawy. W ocenie Sądu, przedstawione motywy wydania zaskarżonej decyzji, które zostały zaprezentowane przez organ odwoławczy w kontekście przytoczonych wyżej, obowiązujących przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, pozwalają na uznanie, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Za uznaniem skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych przemawia zarówno brak należyte go wywiązywania się przez P. S. z obowiązku alimentacyjnego, jak i brak współpracy z organem I instancji. Obie okoliczności, zdaniem Sądu w składzie orzekającym, przemawiają za oceną, że podejmując zaskarżoną decyzję organ odwoławczy oraz organ I instancji pozostawały w zgodności z prawem. Nie ulega wątpliwości, że P. S. nie stawił się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego, a zatem zaistniały podstawy do wszczęcia postępowania administracyjnego, a także wobec zgromadzonych w sprawie dowodów, w tym treści dokumentów, podstawy do wydania rozstrzygnięć o kontrolowanej treści. Skarżący nie może natomiast skutecznie kwestionować działań organów podejmowanych na podstawie i w granicach obowiązującego prawa, ponieważ mają one m.in. na celu realizację obowiązku państwa udzielenia pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Dlatego też obowiązkiem skarżącego było stawienie się na wezwanie organu w celu przeprowadzenia wywiadu alimentacyjnego pomimo, że jak twierdzi, organy posiadają wiedzę na temat jego sytuacji materialno-bytowej. Wbrew stanowisku skarżącego, twierdzenia zawarte w dowołaniu nie mogą zastąpić wywiadu czy oświadczenia przewidzianych przepisami ustawy. W świetle poczynionych powyżej rozważań argumentacja przedstawiona we wniesionej skardze nie może odnieść skutku, w tym podnoszona dopiero na etapie postępowania sądowo-administracyjnego okoliczność odmowy przyjmowania świadczeń przez przedstawiciela ustawowego, który zdaniem dłużnika alimentacyjnego chce "z niezrozumiałych powodów prowadzić egzekucję". W sprawie niewątpliwe zaistniały przesłanki do wydania decyzji uznającej skarżącego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organ nie naruszył przepisu art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy mają obowiązek podejmować wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z przepisem tym koresponduje art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organ administracji publicznej obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Stan faktyczny sprawy nie budzi, w ocenie Sądu, wątpliwości. Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego organ mógł dokonać swobodnej oceny dowodów stosownie do art. 80 k.p.a. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Okoliczności sprawy zostały ustalone w sposób prawidłowy i tylko one miały wpływ na rozstrzygnięcie w kontekście treści art. 5 ust. 3 i ust. 3a ustawy. W konsekwencji poczynionych rozważań, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zasługiwać na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzającą nie zostały podjęte z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W takim stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę jako nieuzasadnioną i orzekł jak w sentencji wyroku.