III SA/Gd 691/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji dotyczącej zezwolenia na zajęcie pasa drogowego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W następstwie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 200 zł M. K. wnioskiem z dnia 18 września 2015 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 5 października 2015 r., zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trojgiem dzieci i "osobą je wychowującą". Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu usługowej działalności gospodarczej, które przeznacza na utrzymanie rodziny. Ponadto wnioskodawca wskazał, że jest właścicielem mieszkania o powierzchni 74 m2 oraz dwóch lokali o powierzchni 61 i 242 m2. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie posiada jakichkolwiek oszczędności oraz papierów wartościowych. Odnosząc się do posiadanych przedmiotów wartościowych wnioskodawca wskazał, że posiada maszyny i urządzenia wykorzystywane przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Z uwagi na istniejące wątpliwości co do aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 października 2015 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń: a) odpisów wszystkich zeznań podatkowych wnioskodawcy i jego żony/konkubiny za rok 2014 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych za ten rok; b) odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz – w przypadku gdy jest on podatnikiem VAT – odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7; odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; c) oświadczenia, czy w związku z posiadaniem dwóch lokali użytkowych wskazanych w rubryce nr 7.1. formularza PPF wnioskodawca osiąga dochody z tytułu ich najmu (dzierżawy); jeżeli tak wnioskodawca winien był przedłożyć dokumenty obrazujące ich miesięczną wysokość; d) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę lub jego żonę/konkubinę pojazdów mechanicznych, w tym samochodów osobowych i ciężarowych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); e) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę/konkubinę rachunków bankowych (rachunków dla potrzeb prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej i osobistych, rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy wnioskodawca w okresie ostatnich sześciu miesięcy zlikwidował posiadane rachunki bankowe winien był przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; f) oświadczenia żony/konkubiny wnioskodawcy w przedmiocie nieosiągania przez nią dochodów (w tym z tytułu umów o pracę, umów zleceń, umów o dzieło, z wykonywanej działalności gospodarczej), a w przypadku gdy ma ona status osoby bezrobotnej – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (decyzja / zaświadczenie z właściwego urzędu pracy); w przypadku, gdy ww. osoba osiąga dochody należało przedłożyć dokumenty obrazujące ich źródło oraz miesięczną wysokość z okresu ostatnich trzech miesięcy (w kwocie brutto i netto); g) oświadczenia złożonego przez żonę/konkubinę wnioskodawcy w przedmiocie posiadanych przez nią nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł; h) oświadczenia, czy wnioskodawca lub jego żona/konkubina w okresie ostatnich sześciu miesięcy korzystali ze świadczeń pomocy społecznej (w tym z zasiłków rodzinnych); jeżeli tak – wnioskodawca winien był przedłożyć dowody, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres na jaki pomoc została przyznana (decyzja / zaświadczenie); i) oświadczenia, czy wnioskodawca lub jego żona/konkubina otrzymują (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową lub rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – wnioskodawca winien był wskazać wysokość, rodzaj i częstotliwość udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy); j) w związku z zamieszkiwaniem przez wnioskodawcę pod wspólnym adresem z W. K. (i prowadzeniem pod wskazanym adresem działalności gospodarczej) wskazania, czy wnioskodawca partycypuje w kosztach związanych z eksploatacją domu (opłatach za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, inne), a jeśli tak to w jakiej wysokości miesięcznie, przy czym kwota wydatków z tego tytułu winna była zostać udokumentowana; jeżeli wnioskodawca wraz z rodziną zamieszkuje osobno wnioskodawca winien był przedłożyć dokumenty obrazujące wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.); k) oświadczenia, czy wnioskodawca posiada zadłużenie wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, gminy, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów; jeżeli tak wnioskodawca winien był przedłożyć dokumenty obrazujące aktualny stan zadłużenia. W wezwaniu wskazano skarżącemu, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 14 października 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru podpisane przez dorosłego domownika; akta sprawy – k. 39). Skarżący żadnego z wymaganych dokumentów ani oświadczeń nie przedłożył w przewidzianym terminie. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie przedmiotowej regulacji determinuje uznanie, że to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania zasadności złożonego wniosku. Referendarz sądowy zobligowany jest wskazać, że postępowanie o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie jest jednym z wielu, jakie zainicjował skarżący w różnych postępowaniach sądowoadministracyjnych toczących się z jego udziałem przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku. Nie tylko w postępowaniu niniejszym, ale także w innych skarżący przyjął postawę polegającą na ignorowaniu zarządzeń wydanych w trybie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przyjęta postawa oznacza w istocie uchylanie się od obowiązku przedłożenia stosownych dokumentów źródłowych i oświadczeń z poprzestaniem na przeświadczeniu, że dane dotyczące sytuacji materialnej wnioskodawcy i jego rodziny zawarte w formularzu PPF są wystarczające do merytorycznej oceny złożonego wniosku. Należy więc skarżącemu wyjaśnić, że jego stanowisko jest w tym zakresie błędne. Zgodnie bowiem z art. 252 § 1 ww. ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykazanie "dokładności" danych umożliwia stronom sam normodawca statuując obowiązek złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Konstrukcja obowiązującego w tej materii formularza pozwala przedstawić w sposób czytelny wszelkie niezbędne informacje co do stanu majątkowego i dochodów podmiotu wnioskującego (zob. rubryki od 7 do 11 formularza PPF). Przenosząc powyższe zapatrywania w realia rozpatrywanego przypadku należy wskazać, że oświadczenia zawarte w złożonym formularzu PPF nie zawierają podstawowych informacji, w tym nie odnoszą się do kwotowych wysokości uzyskiwanych dochodów członków rodziny (zwłaszcza wnioskodawcy będącego przedsiębiorcą) jak i ponoszonych przez rodzinę wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Nie sposób zaś przyjąć, że referendarz sądowy przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ma kierować się wyłącznie subiektywną opinią skarżącego, który uważa, że jego bliżej nieokreślone dochody nie wystarczają na poniesienie kosztów zainicjowanego postępowania. Oczywistym jest bowiem, ze referendarz sądowy musi ocenić sytuację materialną wnioskodawcy na podstawie rzeczowych i wiarygodnych danych. W sytuacji, gdy wnioskodawca dozuje informacje co do swojej aktualnej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych oraz ignoruje kierowane do niego wezwania referendarz sadowy nie ma podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów związanych z ich udziałem w sprawie (zob. art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyjątek ten wspiera ww. regulacja normatywna, zgodnie z którą to wnioskodawca winien wykazać zasadność przyznania prawa pomocy w świetle ustawowo określonych przesłanek. Uznawszy w reasumpcji, że wnioskodawca w przedmiotowym postępowaniu nie wykazał zasadności złożonego wniosku, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.