III SA/Gd 693/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody z dnia 27 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza [...] z dnia 30 maja 2017 r. nr [...]. Zaskarżoną decyzją z dnia 27 czerwca 2017 r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. z dnia 30 maja 2017r. nr [...] orzekającą o odmowie wymeldowania M. M. z pobytu stałego z lokalu nr 3 przy [...] 6 IV w M. W sprawie ustalono, że w ww. lokalu zamieszkują B. M. i J. M., posiadający do tego lokalu komunalnego tytuł prawny jako najemcy. Małżonkowie pozostają w głębokim konflikcie i są w trakcie rozwodu. B. M. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie z lokalu brata swojego męża – M. M., argumentując, że od 2015 r. przebywa on zarobkowo za granicą i w ocenie wnioskodawczyni zamierza tam pozostać na stałe. Fakt wyjazdu M. M. wraz z rodziną do Irlandii w 2015 r. nie był kwestionowany w postępowaniu. M. M. oświadczył jednak, że uważa ww. lokal za swoje centrum życiowe, a pobyt za granicą jedynie za stan przejściowy. Podkreślił, że partycypował w kosztach utrzymania lokalu i czynił nakłady na remonty. Ponadto mieszkanie jest domem rodzinnym jego i jego brata, wobec czego łączą go z tym miejscem silne więzi emocjonalne i zamierza do tego lokalu powrócić wraz z rodziną, gdy ustabilizuje się jego sytuacja materialna. Wyjaśnił, że pozostaje z bratem J. M. w dobrych stosunkach. Jednak z uwagi na konflikt z bratową, od 2016 r. podczas wizyt w kraju odwiedzał brata w spornym lokalu wyłącznie pod jej nieobecność. Dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego organy zgodnie uznały, że opuszczenie lokalu przez M. M., choć było dobrowolne, nie ma charakteru trwałego, wobec czego w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające jego wymeldowanie na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. 2016, poz.722). Wyjaśnienia M. M., że pomimo pobytu za granicą sporny lokal stanowi jego centrum życiowe, znalazły potwierdzenie w ustaleniach organu I instancji, których podstawą były oględziny mieszkania oraz zbieżne oświadczenia przesłuchanych świadków: W. K. K. S.L. L., którzy z uwagi na brak pokrewieństwa ze stronami postępowania zyskali w ocenie organu II instancji wyższy walor wiarygodności. Przed wyjazdem do Irlandii M. M. wraz z rodziną mieszkał w spornym lokalu. Przesłuchani w sprawie ww. świadkowie postępowania potwierdzili, że wymieniony wyjechał z rodziną za granicę w celach zarobkowych w połowie 2015 r., wskazując jednocześnie na tymczasowy charakter tego wyjazdu. W toku oględzin potwierdzono, że w lokalu wciąż znajduje się część rzeczy osobistych M. M. (pamiątki rodzinne). Reasumując organy uznały, że pobyt za granicą wiążący się z czasowym zarobkowaniem nie może być uznany za trwałe opuszczenie miejsca zamieszkania. W decyzji organu I instancji podkreślono w tym zakresie dodatkowo, że ustawa o ewidencji ludności dopuszcza przebywanie poza miejscem zamieszkania, w szczególności jeżeli jest to spowodowane wykonywaniem pracy, a przepisy meldunkowe nie służą usuwaniu z mieszkań osób, które wyjechały za granicę do pracy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. M. wystąpiła o uchylenie wydanej w sprawie decyzji Wojewody [...]ego i o dokonanie przez Sąd wymeldowania M. M. z lokalu. W ocenie skarżącej dokonane przez organy ustalenia faktyczne są błędne. M. M. od ponad dwóch lat pracuje bowiem i mieszka z rodziną w Irlandii, a w spornym lokalu nie mieszka nawet podczas swoich pobytów w Polsce – gdyż zatrzymuje się wtedy w domu swojej teściowej. Skarżąca podkreśla, że sporny lokal jest niewielki (43 m2). Po powrocie do Polski M. M. na pewno więc nie będzie miał zamiaru mieszkać w tym mieszkaniu z całą swoją rodzina (5 osób). Szczególnie że posiada mieszkanie własnościowe, które otrzymał w spadku po ojcu. Mieszkanie to mieści się w M. przy ul. [...] 25c/22. M. M. nie korzysta jednak z niego, lecz wynajmuje osobom trzecim. Skarżąca zaś nie ma żadnego innego mieszkania poza spornym lokalem. Ustanowiony dla skarżącej pełnomocnik z urzędu w piśmie z dnia 12 stycznia 2018 r. pokreślił, że w sprawie doszło do naruszenia art. 77 § 1 oraz art. 80 Kpa oraz art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Zarzucił, że organy dokonały błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Same tylko gołosłowne deklaracje uczestnika, że powróci do spornego lokalu, są bowiem niewystarczające do uznania, że taki jest jego faktyczny zamiar. Uczestnik deklaruje wolę powrotu do lokalu, lecz okoliczności przedmiotowej sprawy prowadzą zdaniem pełnomocnika skarżącej do odmiennych wniosków - biorąc pod uwagę konflikt z B. M., posiadanie innego, własnego mieszkania w M. oraz wątpliwości, co do rzeczywistego regularnego partycypowania przez M. M. w wydatkach związanych z mieszkaniem. Okolicznością bezsporną jest przy tym, że M. M. opuszczając lokal zabrał ze sobą wszystkie rzeczy należące do niego, jego żony i dzieci. Pozostawił zaś zbędne pojedyncze ubrania i przedmioty, z których cześć została następnie sprzedana (część odkupili B. i J. M.), a resztę rozdano potrzebującym. Natomiast pozostawione przez M. M. w lokalu rzekome pamiątki rodzinne stanowią jedynie zbędne bezwartościowe drobiazgi. Pełnomocnik nadmienił, że skarżąca pozostaje w konflikcie zarówno z M. M., jak i z mężem, z którym jest w trakcie rozwodu. M. M. ma zatem wyraźny interes w tym, aby utrudnić skarżącej organizację kwestii meldunkowych lokalu, który de facto zamierza ona wykupić. Pełnomocnik zaznaczył, że jedynymi najemcami lokali są B. i J. M.. B. M. zaś jako jedyna złożyła wniosek o wykup spornego lokalu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej, a stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 722), zwanej dalej – "ustawą". Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Należy w związku z tym przyjąć, że przebywanie to ma mieć charakter świadczący o tym, iż pod danym adresem koncentrują się sprawy życiowe osoby zameldowanej. Za zamieszkiwanie takie nie może być więc uznane przebywanie w danym lokalu w sytuacji, gdy sprawy życiowe danej osoby koncentrują się pod innym adresem. W myśl art. 28 ust. 4 ustawy zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego ( zob. wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01, publ. OTK-A 2002/3/34). Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu oraz nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu. Przepis art. 35 ustawy stanowi, że organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 ustawy, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało zainicjowane na wniosek B. M. – współnajemcy przedmiotowego lokalu (lokal komunalny). Bezspornym było w sprawie, że zameldowany w tym lokalu M. M. wyjechał w połowie 2015 r. wraz z rodziną ( żona i trójka dzieci) do Irlandii w celach zarobkowych. Wydanie decyzji o wymeldowaniu danej osoby może nastąpić po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu, w wyniku którego zostanie bezspornie ustalone, że dana osoba w określonym miejscu nie zamieszkuje, a miejsce to (lokal) opuściła w sposób trwały i dobrowolny. W takim przypadku w ramach swobodnej oceny dowodów organy winny ocenić te dowody zestawiając je z innymi zebranymi w sprawie naświetlającymi wynikające z nich fakty w odmienny sposób i po rozpatrzeniu całego zebranego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.) dokonać wyboru, które z nich uznają za wiarygodne, opierając się na zasadach logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego (art. 80 k.p.a.). W niniejszej sprawie w toku postępowania administracyjnego został zgromadzony obszerny materiał dowodowy w postaci zeznań świadków, wyjaśnień stron postępowania i oględzin mieszkania. Dokonując oceny tego materiału organy uznały, że M. M. nie opuścił przedmiotowego lokalu trwale i nadal stanowi on jego centrum życiowe. Organy przeoczyły jednak, że strony postępowania złożyły - w kwestii zamieszkiwania M. M. w omawianym lokalu – całkowicie sprzeczne oświadczenia. Również przesłuchiwani w toku postępowania świadkowie składali zeznania znacząco się od siebie różniące. Powyższe rozbieżności zostały zignorowane, zaś organy obu instancji zgodnie przyjęły, że M. M. nie opuścił stałego miejsca zameldowania w sposób trwały, zaś jego nieobecność w lokalu ma charakter czasowy i uzasadniony pobytem za granicą w celach zarobkowych. Organ odwoławczy uznał, że oświadczenia składane przez M. M. na ww. okoliczność znalazły potwierdzenie w zeznaniach świadków: W. K., K.S. L.L. którzy z uwagi na brak pokrewieństwa ze stronami postępowania zyskali w ocenie tego organu wyższy walor wiarygodności. W. K. zeznał, że: " Maksymalnie półtora roku temu M. wyjechał w celach zarobkowych. (...) Wyjeżdżając zabierał tylko walizki z rzeczami, nie widziałem, by wynosił inne ruchomości, meble." (przesłuchanie świadka k. 29 akt adm.). K. S. podał, że M. M.: " około roku temu wyjechał w celach zarobkowych, mówił o tym, że wyjeżdża. (...) Od czasu wyjazdu widziałem go raz czy dwa raz, spotkałem go pod klatką, raz widziałem na mieście" ( k. 30 akt adm.). Z kolei L. L. podał, że M. M.: "Powiedział, że wyjeżdża wyłącznie czasowo i zamierza powrócić, gdy sytuacja ekonomiczna pozwoli na właściwa egzystencję" oraz, że : "w ubiegłym roku w okresie letnim był w M., od sąsiadów wiem, że odwiedził, nie wiem jak długo przebywał w lokalu, bo byłem w tym czasie nieobecny. W tym roku nie widziałem M. M." (przesłuchanie świadka k. 31 akt adm.). W ocenie Sądu przytoczone wyżej zeznania świadków nie mają takiego znaczenia, jakie przypisuje im organ odwoławczy, nie wnoszą one bowiem niczego istotnego do sprawy, potwierdzają zaś jedynie, że M. M. wyjechał za granicę w celach zarobkowych. Jeden ze świadków zeznał nadto, że ww. wyjechał czasowo i zamierza powrócić. Odnosząc się do powyższego należy zauważyć, że dla przyjęcia, że przebywanie pod danym adresem jest pobytem stałym, wbrew stanowisku orzekających w sprawie organów, nie wystarczy sama wola danej osoby uznania danego adresu za pobyt stały. Przesądzające znaczenie ma bowiem stan faktyczny, dający podstawę do stwierdzenia, że rzeczywiście ktoś na stałe pod danym adresem zamieszkuje, zaś opuszczenie lokalu nie ma charakteru trwałego. Sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały i to w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania. Dodać należy, że z akt sprawy nie wynika, by M. M. wyjeżdżając za granicę na okres dłuższy niż 6 miesięcy zgłosił swój wyjazd Burmistrzowi M. (art. 36 ust. 2 i 3 ustawy), nie dał zatem w sposób wyraźny wyrazu woli dalszego przebywania w owym lokalu po powrocie z zagranicy. Z tych względów w ocenie Sądu, organy orzekające w sprawie dokonały wadliwej oceny materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wskazane w wymienionym powyżej art. 35 ustawy, dające podstawę do wymeldowania M. M. z miejsca stałego pobytu w przedmiotowym lokalu. W ocenie Sądu z analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że nastąpiło zerwania więzi, która łączyła uczestnika postępowania z przedmiotowym lokalem. Bezsporny pozostaje w sprawie fakt, że M. M. od czerwca 2015 r. nie mieszka w przedmiotowym lokalu. W tym bowiem czasie wyjechał on do Irlandii wraz żoną i trójką dzieci, gdzie pracuje zarobkowo. W istocie samo podjęcie pracy za granicą nie mogłoby przesądzać o podstawach do wymeldowania z miejsca pobytu stałego, lecz w okolicznościach niniejszej sprawy brak podstaw do przyjęcia, że M. M. nie opuścił spornego lokalu dobrowolnie i trwale w tym sensie, że zostało to na nim wymuszone przez bezprawne działania innych osób i że opuszczenie nie było trwałe skoro ulokował wraz z rodziną swe centrum życiowe na długi okres czasu w innym miejscu za granicą. W realiach niniejszej sprawy centrum życiowe M. M. znajduje się Irlandii, gdzie wraz z żoną i trójką dzieci tworzą rodzinę, która razem zamieszkuje. W mieszkaniu w Irlandii nocują, jedzą posiłki i odpoczywają, dokonując wszelkich czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Jak wynika z akt sprawy M. M. do przedmiotowego mieszkania przyjeżdża sporadycznie, nie przebywa tam wraz z całą rodziną. Uczestnik J. M. zeznał, że był to tylko jeden pobyt na 10 dni w trakcie którego M. M. zatrzymał się u teściowej oraz w lokalu przy ul. [...]. W innym miejscu podał, że był on również na święta na 5 dni. Również z zeznań świadków nie wynika by ww. często odwiedzał lokal. Także dokonane przez organ oględziny lokalu nie potwierdzają, że M. M. zamieszkuje w nim na stałe. W dniu dokonania oględzin lokal był zamieszkiwany przez trzy osoby. Ustalono, że jeden z trzech pokoi jest wspólnym pokojem M. M. i K. M., nie wynikało przy tym by w lokalu znajdowały się rzeczy osobiste uczestnika. Z kolei pozostawienie w pomieszczeniach lokalu używanych mebli kuchennych, zbędnego w nowym miejscu wyposażenia czy niepotrzebnych przedmiotów, które nie są już niezbędne w życiu codziennym, nie świadczy w okolicznościach niniejszej sprawy, że nie zostało w inne miejsce przeniesione centrum życiowe danej osoby, która pracuje poza granicami kraju. W takich okolicznościach trudno za zamieszkiwanie z zamiarem stałego w nim przebywania uznać przebywania w tym lokalu tylko sporadycznie, w czasie przyjazdu do M. w związku z odwiedzinami rodziny czy urlopem. Z uwagi na czasokres i cel pobytu za granicą pobyt na terenie M. w ocenie Sądu utracił charakter pobytu stałego. Twierdzenie w takich okolicznościach, że z tym lokalem wiązana jest przyszłość M. M. nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew twierdzeniom organów nie występują więc czynniki, świadczące o łączącej uczestnika więzi z tym mieszkaniem, które dawałyby podstawę do przyjęcia zamiaru stałego w nim przebywania. Zauważyć też należy, że rodzina M. M. jest pięcioosobowa, zatem możliwość zamieszkania całej rodziny w przedmiotowym lokalu jest mało realna, ma on bowiem pow. 43 m2 i składa się z trzech pokoi, z których dwa są obecnie zajęte, zaś rodzina zamieszkująca lokal pozostaje w konflikcie. Mając powyższe na uwadze i stwierdziwszy, że zaskarżona decyzja Wojewody [...]ego podjęta została z naruszeniem przepisów art. 77 § 1 i 80 k.p.a., co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem prowadziło do naruszenia art. 35 ustawy o ewidencji ludności, Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku. Rozpoznając ponownie sprawę organ pierwszej instancji uwzględni ocenę prawną wyrażoną powyżej.