III SA/Gd 694/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 grudnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie zasiłku stałego postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia skargi. Decyzją z dnia 1 grudnia 2017 r. (nr [...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 24 sierpnia 2017 r. (nr [...]), którą organ uchylił z dniem 1 sierpnia 2017 r. decyzję z dnia 19 października 2011 r. (z późniejszymi zmianami) dotyczącą przyznania zasiłku stałego oraz składki zdrowotnej. Powodem uchylenia decyzji było uzyskanie dochodu na osobę w kwocie przekraczającej kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Powyższą decyzję z dnia 1 grudnia 2017 r. doręczono adresatowi – J. K. w dniu 13 grudnia 2017 r. W dniu 28 sierpnia 2018 r. J. K. wniósł bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, załączając jednocześnie do skargi wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skarga ta wraz z załącznikami (m.in. wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia) została – stosownie do art. 54 § 1 (oraz art. 87 § 3) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a.") przekazana do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący wskazał m.in., że jest osobą niepełnosprawną z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności, doznał porażenia prawostronnego z niedoczulicą, ma afazję i padaczkę oraz zaburzenia funkcji poznawczych. Porusza się jedynie przy pomocy innych osób i tylko na krótkich dystansach. Zaznaczył, że po wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia 1 grudnia 2017 r. został wydany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 2350/17) dotyczący decyzji ograniczającej mu świadczenia z tytułu zasiłku stałego (wyrok NSA uchylał wyrok tut. Sądu oddalający skargę oraz uchylał decyzje organów administracyjnych w sprawie zmiany wyżej wspomnianej decyzji z dnia 19 października 2011 r.). Po otrzymaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący – jak wyjaśnił - był w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej, gdzie poinformowano go, iż w związku z korzystnym dla niego wyrokiem, nie musi odwoływać się od decyzji SKO wydanej w oparciu o stan faktyczny ustalony w związku z poprzednio uchyloną decyzją. Zapewniono go, że otrzyma w tej sprawie pismo oraz należne zaległe świadczenia. Ponieważ otrzymana kwota była znacznie niższa od sumy świadczeń, których go pozbawiono, zwrócił się do ośrodka pomocy społecznej o wypłatę zaległości. W odpowiedzi MOPS odmówił wypłaty świadczeń wskazując, że ze względu na brak odwołania (skargi) od decyzji z dnia 1 grudnia 2017 r. (nr [...]) decyzja ta się uprawomocniła i świadczenie się nie należy. Wnioskodawca uważa, że został podstępnie wprowadzony w błąd przez pracownika MOPS, który zapewnił go, iż otrzyma wszystkie należne mu świadczenia. Zarzucił, że ośrodek działał umyślnie, chcąc by nie wnosił skargi do Sądu. Takie działanie jest naruszeniem prawa bowiem zaskarżona decyzja w ogóle nie powinna zostać wydana, gdyż została podjęta w oparciu o decyzję uchyloną wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt I OSK 2350/17). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jako: "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. W sytuacji zatem, gdy strona uchybiła terminowi do złożenia skargi skuteczne jej wniesienie i nadanie sprawie dalszego biegu uzależnione pozostaje od złożenia przez nią, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a następnie uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu, musi być jednakże złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana - za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi - w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu i równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1-4 p.p.s.a). Niewątpliwie skarżący złożył skargę z uchybieniem terminu, lecz jednocześnie wniósł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Dokonując oceny wypełnienia przez skarżącego przesłanek przywrócenia terminu do wniesienia skargi wskazać należy, że instytucja przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przewrócenie terminu. W orzecznictwie i piśmiennictwie uprawdopodobnienie określa się jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, namiastka dowodu, bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (por. B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wolters Kluwer, wyd. 6, Warszawa 2016, s. 437 i nast.). Przy ocenie zawinienia bądź też jego braku, sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też – przeciwnie – wykazała się niedostateczną dbałością. To na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu. W niniejszej sprawie istotne jest, że w stosunku do wnioskodawcy wydano kilka decyzji dotyczących zasiłku stałego (decyzji o przyznaniu, zmianie i uchyleniu). W okresie zbliżonym do wydania zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji toczyła się sprawa dotycząca zasiłku stałego, w której Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 grudnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 2350/17) uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2017 r. (sygn. akt III SA/Gd 289/17) oddalający skargę, a jednocześnie także uchylił decyzje organów obu instancji, które zostały wydane w przedmiocie zmiany decyzji z dnia 19 października 2011 r., na mocy której skarżącemu przyznano z dniem 1 października 2011 r. prawo do zasiłku stałego. Tak jak wnioskodawca podnosił we wniosku obie powyższe sprawy zostały rozstrzygnięte przez organy w oparciu o analogiczny stan faktyczny i dotyczyły tego samego świadczenia. Wnioskodawca uzyskując informację od pracownika MOPS, że dostanie zaległe świadczenia, bez potrzeby skarżenia decyzji z dnia 1 grudnia 2017 r., mógł zatem pozostawać w przekonaniu, że tak faktycznie będzie, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił jego argumentację. Sekwencja zdarzeń, jak również przedstawiona przez wnioskodawcę w tym zakresie argumentacja wydaje się logiczna, konsekwentna i spójna. Można zauważyć, że skarżący wcześniej reagował w sposób adekwatny na rozstrzygnięcia organów w sprawach związanych z zaskarżoną decyzją oraz stosował się do pouczeń zawartych w tych rozstrzygnięciach, tj. wnosił odwołania i skargi, w tym skargę kasacyjną do NSA. Wydaje się zatem przekonujące i prawdopodobne, że zaniechanie wniesienia skargi na decyzję z dnia 1 grudnia 2017 r. (niekorzystną dla niego) w ustawowym terminie, mogło istotnie wynikać z błędnego przekonania jakie powziął po rozmowie z pracownikiem MOPS po wydaniu wyroku NSA z dnia 6 grudnia 2017 r. Oceniając zatem w tym zakresie argumentację wniosku Sąd doszedł do przekonania, że wnioskodawca uprawdopodobnił brak winy w uchybienie terminu do wniesienia skargi. Pomimo jednak pozytywnej weryfikacji wskazanej przesłanki Sąd przyjął, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest spóźniony. Stosownie do art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Kolegium z dnia 1 grudnia 2017 r. wynikało, że wraz z poinformowaniem skarżącego, iż "w związku z korzystnym dla niego wyrokiem NSA nie musi się odwoływać od decyzji SKO, wydanej w oparciu o ten sam stan faktyczny w związku z poprzednią uchyloną decyzją", poinformowano go również, że otrzyma w tej sprawie pismo wraz ze wszystkimi należnymi mu pieniędzmi. Ponieważ kwota, którą otrzymał była znacznie niższa od sumy świadczeń, jakich go pozbawiono, zwrócił się o wypłatę należnych mu świadczeń, jednak MOPS odmówił mu prawa do nich wskazując na to, że ze względu na brak odwołania od decyzji nr [...], decyzja ta uprawomocniła się i świadczenie mu się nie należy. Zarządzeniem z dnia 5 listopada 2018 r. Sąd wezwał skarżącego do wskazania kiedy uzyskał ww. informację z MOPS i dostarczenia pisma, z którego ta informacja wynika. W odpowiedzi w dniu 13 listopada 2018 r. w tut. Sądzie złożona została kopia pisma Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 13 lipca 2018 r., nr [...] (k. 25-26 akt sądowych). Zarządzeniem z dnia 14 listopada 2018 r. Sąd wezwał Dyrektora MOPR w G. do wskazania daty doręczenia ww. pisma z dnia 13 lipca 2018 r. i w odpowiedzi organ wskazał, że ww. pismo zostało doręczone skarżącemu w dniu 20 lipca 2018 r. Mając to na uwadze Sąd pragnie zaznaczyć, że wniosek o przywrócenie terminu wymaga nie tylko przedstawienia stosownych okoliczności, lecz również wykazania za pomocą stosowanych dowodów, że strona wnioskująca zachowała określony w przepisie art. 87 § 1 p.p.s.a. termin. Siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Skoro zatem, jak zostało to powyżej wskazane, przyczyną uchybienia terminu do złożenia przez J. K. skargi było jego trwanie w błędnym przekonaniu, że wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2017 r. (sygn. akt I OSK 2350/17) wywrze również korzystne dla niego skutki w zakresie prawa do zasiłku stałego (objętego także decyzją Prezydenta Miasta z dnia 25 sierpnia 2017 r., nr [...] oraz decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 grudnia 2017 r., nr [...]), to przyjąć należy, że z chwilą otrzymania pisma Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w G. z dnia 13 lipca 2018 r. (nr [...]) ta przyczyna ustała. W piśmie tym bowiem wyjaśniono, że wniosek skarżącego o wypłatę zasiłku stałego za okres od 1 sierpnia 2017 r. do 30 listopada 2017 r. jest nieuzasadniony, gdyż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 grudnia 2017 r. (nr [...]) nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku i stała się prawomocna, a w konsekwencji decyzja Prezydenta Miasta z dnia 25 sierpnia 2017 r. (nr [...]) – która orzekała o uchyleniu z dniem 1 sierpnia 2017 r. decyzji przyznającej skarżącemu prawo do zasiłku stałego - stała się decyzją ostateczną. Przedkładając ww. pismo z dnia 13 lipca 2018 r. skarżący nie wskazał na inne okoliczności związane z momentem ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 grudnia 2017 r. (nr [...]), a zatem przyjąć należy, że momentem tym był dzień, w którym skarżący otrzymał pismo z dnia 13 lipca 2018 r., a więc mógł się z nim zapoznać. W konsekwencji 7-dniowy termin na wniesienie do tut. Sądu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi upływał 27 lipca 2018 r., podczas gdy skarżący wniosek taki (wraz ze skargą) nadał do tut. Sądu dopiero w dniu 28 sierpnia 2018 r., co spowodowało, że wniosek ten należało uznać za spóźniony. Wniosek jest spóźniony, jeżeli został wniesiony po upływie 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 87 § 1 p.p.s.a., a termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od daty, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 963/12, LEX nr 1273904). W tej sytuacji Sąd przyjął, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia skargi i zgodnie z tym, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł w sentencji postanowienia.