III SA/Gd 695/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2013 r., nr [...] Starosta, na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267) – dalej: "k.p.a.", orzekł o zatrzymaniu B. M. prawa jazdy kat. A, B, T nr [...] (nr druku [...]) wydane w dniu 23 września 2003 r. przez Starostę. Organ polecił stronie zwrócić prawo jazdy. W uzasadnieniu organ stwierdził, że w dniu 4 lutego 2013 r. do Starostwa Powiatowego w K. wpłynął wniosek Burmistrza Gminy z dnia 23 września 2013 r. o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu – B. M. Do wniosku dołączono decyzję o uznaniu wymienionego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Wobec tego, zaistniały przesłanki z art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. B. M. odwołał się od tej decyzji podnosząc, że nie zaszły warunki od cofnięcia mu prawa jazdy, gdyż w miarę możliwości spłaca swoje zobowiązania alimentacyjne. Podał, że nie został złożony wniosek o jego ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 Kodeksu karnego, a w sprawie nastąpiła zmiana okoliczności, gdyż prawomocnym orzeczeniem sądu zmieniono miejsca zamieszkania dwóch synów określając, że winni oni mieszkać z ojcem, co oznacza że zobowiązana do alimentowania jest ich matka. Nadto zatrzymując prawo jazdy organ uniemożliwia mu wykonywanie pracy w zakresie budowlano-montażowym stolarki okiennej i drzwiowej z czego czerpie środki na utrzymanie siebie i synów. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5 ust. 3, 3b i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść mających znaczenie w sprawie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów tj. art. 5 ust. 3, 5 ust. 3a i 3b oraz art. 5 ust. 5. Organ wskazał, że B. M. decyzją ostateczną Burmistrza Miasta z dnia 28 listopada 2012 r., nr [...] został uznany za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja ta nie została zaskarżona i stała się ostateczna. W tej sytuacji organ właściwy dłużnika był zobowiązany na podstawie art. 5 ust. 3b ustawy skierować do Starosty wniosek o zatrzymanie stronie prawa jazdy, a ten ostatni do wydania decyzji uwzględniającej wniosek. W ocenie organ odwoławczego zarzuty dotyczące przyczyn niepłacenia alimentów mogłyby być rozpatrywane w postępowaniu dotyczącym uznania strony za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, natomiast nie stanowią podstawy do wzruszenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Ponadto złożenie wniosku o ściganie strony za przestępstwo określone w art. 209 § 1 k.k. nie stanowi przesłanki warunkującej wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Organ odwoławczy zauważył, że odwołujący nie przedstawił żadnych dowodów na swoje twierdzenia, iż nastąpiła zmiana okoliczności w sprawie z uwagi na zmianę miejsca zamieszkania synów. Z akt sprawy nie wynika, aby utracił status dłużnika alimentacyjnego, tj. osoby zobowiązanej do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna – por. art. 2 pkt 3 ustawy. Ze zgromadzonych dokumentów wynika, że w dalszym ciągu prowadzona jest egzekucja świadczeń alimentacyjnych i w okresie od 1 grudnia 2013 r. do 31 maja 2014r. nie została wyegzekwowana żadna kwota. Przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie przewidują możliwości odstąpienia od wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w sytuacji, gdy została wydana decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, nawet w sytuacji, gdy prawo jazdy jest potrzebne w pracy wykonywanej przez dłużnika alimentacyjnego. Na zakończenie Kolegium wskazało na treść art. 5 ust. 6 ww. ustawy, który określa w jakich sytuacjach następuje uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Do tej pory nie zaistniały przesłanki do takiego działania. B. M. zaskarżył opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się o jej uchylenie oraz zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. Skarżący zarzucił 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 77 §1 i art. 80 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego zebranego w sprawie, co spowodowało uznanie przez Sądowe Kolegium Odwoławcze, iż skarżący w dalszym ciągu jest dłużnikiem alimentacyjnym pomimo zmiany sytuacji faktycznej skarżącego i dzieci, wobec których skarżący był zobowiązany do alimentacji; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie zmiany okoliczność w szczególności zmiany osoby zobowiązanej do alimentacji i zmiany miejsca pobytu uprawnionych dzieci; 3. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3b ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez jego błędne zastosowanie, pomimo że nie zaszły przesłanki, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji Starosty. Skarżący wskazał, że kontrola Samorządowego Kolegium Odwoławczego zasadności decyzji organu niższej instancji została ograniczona do wybranych dowodów, co uniemożliwiło merytoryczną kontrolę oceny zastosowania prawa materialnego. Zdaniem skarżącego takie działanie miało istotny wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do utrzymania w mocy wadliwej decyzji. Ważne w sprawie jest, że zmieniły się istotne okoliczności, tzn. nastąpiła zmiana miejsca pobytu dzieci, wobec których skarżący był zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych. Od początku 2013 r. jego starszy syn, a od lipca 2013 r. młodszy syn mieszkają razem ze skarżącym, matka dzieci nie łoży na ich utrzymanie. Wszelkie obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dzieci spoczywają na nim. Zatrzymując prawo jazdy organ uniemożliwił skarżącemu wykonywanie pracy w zakresie budowlano - montażowym stolarki okiennej i drzwiowej, z czego czerpie środki na utrzymanie siebie i synów. Zdaniem skarżącego organ odwoławczy ugodził w dobro jego dzieci, pozbawiając go pośrednio możliwości zarobkowania. Powołał się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych. Organ odwoławczy nietrafnie uznał również, że złożenie wniosku o ściganie przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu za przestępstwo określone w art. 209 § 1 k.k. nie stanowi przesłanki warunkującej wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Powyższa przesłanka stanowi o tym, że zachowaniu dłużnika wobec, którego złożono wniosek ściganie nie można przypisać znikomej społecznej szkodliwości czynu, postępowanie takiego dłużnika cechuje znaczna społeczna szkodliwość. Tymczasem zachowaniu skarżącego, który zajmuje się wychowaniem i utrzymaniem dzieci, nie można przypisać nawet znikomej społecznej szkodliwości czynu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę prawną wydanych w sprawie decyzji dotyczących zatrzymania prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 1228 ze zm., zwanej dalej "ustawą"). Zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: 1) złożenia oświadczenia majątkowego, 2) zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy, 3) bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. 3a. Decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie wydaje się wobec dłużnika alimentacyjnego, który przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązywał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. 3b. Jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, dołączając odpis tej decyzji, oraz składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.). Na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy ( art. 5 ust. 5 ustawy). Wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. w sprawie o sygn. akt K 23/10 ( Dz.U. z 2014r. poz.236) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 i 1548) w zakresie, w jakim stanowi, że organ właściwy dłużnika kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego, jest zgodny z wywodzoną z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą proporcjonalności (OTK-A 2014/2/10, Dz.U. 2014 poz. 236). W uzasadnieniu wyroku stwierdzono m.in., że: "celem uchwalenia art. 5 ust. 3b ustawy alimentacyjnej było, zdaniem Trybunału, zwiększenie stopnia wywiązywania się dłużników z ustalonego przez sąd zobowiązania alimentacyjnego. Cel, którym kierował się ustawodawca, wiąże się z ochroną wyrażonych w Konstytucji wartości, które zostały wymienione w art. 18 (deklarującym przyznanie ochrony i opieki małżeństwu, rodzinie, macierzyństwu i rodzicielstwu), art. 71 ust. 1 (ochrona dobra rodziny i prawo rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych, do szczególnej pomocy władz publicznych) i art. 72 ust. 1-3 Konstytucji (ochrona praw dziecka)." Trybunał stwierdził również, że: "nie może samodzielnie określić "właściwego" czy też "optymalnego" poziomu realizacji założonego przez ustawodawcę celu, a więc stwierdzić jednoznacznie, jaki wzrost ściągalności alimentów byłby w wypadku analizowanej instytucji zatrzymania prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego adekwatny. Kierując się wszystkimi wskazanymi ustaleniami, Trybunał nie dopatrzył się w zakwestionowanym przepisie ewidentnego naruszenia zasady proporcjonalności wyprowadzanej z art. 2 Konstytucji i uznał, że zakwestionowana regulacja mieści się w ramach swobody ustawodawczej." | Stosownie do treści art. 5 ust. 5 ustawy na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa| |jazdy. Przesłanką jej wydania jest wniosek organu właściwego dłużnika o zatrzymanie prawa jazdy kierowany do starosty na podstawie art. 5 | |ust. 3b ustawy, a więc jedynie wówczas, gdy decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych | |stanie się ostateczna. W sytuacji , gdy wniosek taki odpowiada wymogom określonym w art. 5 ust. 3b ustawy organ jest zobligowany do | |wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Wynika z powyższego, że decyzja taka ma charakter związany, co uniemożliwia organowi badanie | |zasadności uznania skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. | |Jak wynika z akt sprawy skarżący nie wniósł odwołania od decyzji z dnia 28 listopada 2012 r. o uznaniu go za dłużnika alimentacyjnego, | |która tym samym stała się ostateczna. Wobec powyższego złożenie przez Burmistrza Gminy wniosku o zatrzymanie skarżącemu prawa jazdy było | |zasadne. Nie budzi również wątpliwości Sądu prawidłowość rozstrzygnięcia zawartego w obu wydanych w sprawie decyzjach. Tym samym Sąd nie | |podzielił zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 5 ust. 3b ustawy poprzez jego błędne zastosowanie, skarżący twierdzi | |bowiem, że nie zaszły przesłanki jego zastosowania. Z brzmienia art. 5 ust. 3b ustawy wynika, że poza wymienionymi wyżej przesłankami, nie| |ma innych, po spełnieniu których może dojść do złożenia wniosku o zatrzymanie prawa jazdy. Taką przesłanką, wbrew twierdzeniom skargi, nie| |jest wcześniejsze złożenie wniosku o ściganie strony za przestępstwo określone w art. 209 § 1 k.k. | |Odnosząc się do kolejnych zarzutów skargi należy wyjaśnić skarżącemu, że z uwagi na zawiązany charakter decyzji wydawanej na podstawie | |art. 5 ust. 5 ustawy, organ orzekający w tym przedmiocie nie jest uprawniony do dokonywania oceny spełnienia przesłanek określonych w art.| |5 ust. 3 ustawy, ani też nie może brać pod uwagę sytuacji osobistej i ekonomicznej dłużnika alimentacyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z | |dnia 3 lipca 2014r. o sygn. akt VIII SA/Wa 68/14, publ. na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). | |Prawidłowe jest zatem stanowisko organu odwoławczego, gdy twierdzi, że zarzuty dotyczące przyczyn niepłacenia alimentów mogłyby być | |rozpatrywane w postępowaniu dotyczącym uznania strony za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, | |natomiast nie stanowią podstawy do wzruszenia decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Dodać przy tym należy, że przed wydaniem decyzji organ | |odwoławczy, mając na uwadze postawione w odwołaniu zarzuty ustaliło, czy nie zachodzą w sprawie przesłanki wymienione w art. 5 ust. 6 | |ustawy. Z uzyskanych informacji wynikało, że wobec skarżącego w dalszym ciągu prowadzona jest egzekucja świadczeń alimentacyjnych oraz, | |że w okresie od 1 grudnia 2013 r. do 31 maja 2014 r. nie została wyegzekwowana żadna kwota świadczeń (informacja Komornika Sądowego przy | |SR w K. z dnia 2 czerwca 2014 r. i pismo Dyrektora GOPS w S. z dnia 2 czerwca 2014 r.). Skarżący nie wykazał zatem, że utracił status | |dłużnika alimentacyjnego, tj. osoby zobowiązanej do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się | |bezskuteczna ( art. 2 pkt 3 ustawy). Okoliczność, że w chwili obecnej wraz ze skarżącym zamieszkują dwaj synowie, wobec których skarżący | |był zobowiązany do ich alimentacji, nie ma zatem znaczenia w niniejszej sprawie. Nadto skarżący nadal jest zobowiązany do alimentowania | |trzeciego syna zamieszkującego z matką. | |Odnosząc się do zarzutu że zatrzymanie prawa jazdy uniemożliwi skarżącemu wykonywanie pracy, z czego czerpie środki na utrzymanie siebie i| |synów, wskazać należy za Trybunałem Konstytucyjnym, że środek ten nie jest stosowany automatycznie w sytuacji niewywiązywania się dłużnika| |ze zobowiązań alimentacyjnych. Ponadto istotne jest również to, że od zachowania samego dłużnika (polegającego na wykonywaniu obowiązków | |prawnych) zależy zwrot zatrzymanego prawa jazdy. W związku z powyższym, według Trybunału, traci na znaczeniu argument, że prawo jazdy może| |mieć niekiedy znaczenie podczas poszukiwania lub wykonywania określonej pracy. | |Z uwagi na powyższe nie ma racji skarżący zarzucając organowi odwoławczemu, że rozpoznając odwołanie nie uwzględnił zmiany sytuacji | |faktycznej skarżącego i dzieci, wobec których był zobowiązany do alimentacji, zarzut naruszenia przepisów postepowania był więc | |niezasadny. | |Podobnie za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i | |nieuwzględnienie zmiany okoliczność w szczególności zmiany osoby zobowiązanej do alimentacji i zmiany miejsca pobytu uprawnionych dzieci. | |Przepis ten nie miał w ogóle zastosowania w rozpatrywanej sprawie, tym samym nie mogło dojść do jego naruszenia przez orzekające w sprawie| |organy. | |Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ administracyjny przepisów prawa | |materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i | |uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona. | |Mając powyższe na względzie, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. | | | | | | | | |