III SA/Gd 701/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L. S. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 stycznia 2019 r. w sprawie ze skargi L. S. na decyzję Wojewody z dnia 17 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia 1. zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 11 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 701/18 w ten sposób, że przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, 2. utrzymać powyższe postanowienie w mocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2019 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił L. S. przyznania prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący wykazał w sposób niebudzący wątpliwości wysokość otrzymywanego wynagrodzenia za pracę oraz część deklarowanych zobowiązań i stałych wydatków. Przedłożone dokumenty stanowiły potwierdzenie przekazywania alimentów, jak również ponoszenia kosztów spłaty kredytów walutowych (jednak według oświadczenia jedynie w wysokości 400 zł, a nie jak wskazano w formularzu PPF – 800 zł), wysokości opłat za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, usługi telekomunikacyjne, podatku od nieruchomości, a także zakupu paliwa. Z analizy dokumentów i oświadczeń skarżącego wynikało, że łączna kwota wykazanych dokumentami i oświadczeniami wydatków wynosi w skali miesiąca ok. 3100 zł. Nadto referendarz stwierdził, że skarżący nie wykazał stosownymi dokumentami wydatków związanych z utrzymaniem w sprawności użytkowanego samochodu osobowego, kosztów opieki nad matką, w tym opłacania pobytu matki w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, czy kosztów leczenia – zadeklarowanych w treści formularza PPF na łączną kwotę 700 zł miesięcznie. Natomiast odnośnie środków pieniężnych, jakimi dysponuje skarżący wskazano, że poza stałymi wpływami z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości zadeklarowanej w formularzu PPF, z analizy rachunków bankowych przedłożonych przez skarżącego, a w szczególności rachunku prowadzonego przez Getin Bank, wynikało, że w ostatnich trzech miesiącach rachunek ten został zasilony w postaci wpłat gotówkowych, czy wpłat własnych z innego rachunku nie wykazanego przez skarżącego, następującymi kwotami: 600 zł (październik 2018 r.), 2200 zł (listopad 2018 r.) i 4100 zł (grudzień 2018 r.). Zdaniem referendarza sądowego sytuacja materialna skarżącego nie należy do wyjątkowo trudnych. Skarżący ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek nieruchomy, osiąga stały dochód z umowy o pracę, a nadto uzyskuje środki pieniężne, których źródła nie wykazał. W przedstawionej sytuacji brak jest zatem podstaw do uznania, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej od uzasadnienia (100 zł) i ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł), jak również kosztów wynagrodzenia ustanowionego adwokata z wyboru. W ustawowym terminie L. S. wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia kwestionując odmowę przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wyjaśnił, iż nie jest właścicielem, tylko współwłaścicielem lokalu przy ul. [...] w G., gdzie aktualnie zmuszony jest przebywać. Lokalu nie może spieniężyć, ani też wynająć bo służy za schronienie dla niego i jego syna. Lokal jest obciążony kredytami hipotecznymi, których spłata odbywała się automatycznie, wyłącznie z jego ROR w PKO. Podniósł, iż na jego koszty stałe składają się następujące opłaty: ogrzewanie, prąd, fundusz remontów i napraw koniecznych, woda i ścieki, media, ubezpieczenie, wywóz śmieci, gaz, podatek, pozostałe. Wnioskodawca złożył dokumenty na potwierdzenie wydatków, które ponosi. Wskutek maksymalnej redukcji wydatków koszty związane z zamieszkiwaniem spadły do 1300,00 zł miesięcznie i nie ma możliwości dalszej obniżki. Sytuacja ta wypełnia warunek ubiegania się o prawo pomocy. Udokumentowane wydatki z kart płatniczych także dają pewien obraz poziomu i stylu życia wnioskodawcy. Co prawda nie widać samych zakupów, ale po nazwach sklepów można wnioskować, że zakupy wnioskodawcy dotyczą zaspokajania wyłącznie podstawowych potrzeb życiowych własnych oraz jego syna i w mniejszym stopniu córki. W historii wydatków nie ma płatności w obiektach o charakterze ekskluzywnym, rozrywkowym czy kulturalnym, ponieważ uległy koniecznej redukcji. Poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające do zaspokojenia szeregu istniejących już roszczeń, a dalsza redukcja nie jest możliwa. Okoliczność ta usprawiedliwia zwrócenie się o pomoc do państwa, tym bardziej w sytuacji, w której można dochodzić swych praw wyłącznie na drodze postępowania sądowego po uiszczeniu zapłaty. Wnioskodawca podniósł, iż jego matka prowadzi własne gospodarstwo domowe w innym mieście i w związku z tym pozyskanie w tak krótkim czasie dowodów na szczegóły dotyczące jej wydatków jest niewykonalne. Wyjaśnił, iż mama choruje na chorobę Parkinsona. Postęp tej choroby wywołuje m in. trudności w poruszaniu się. Dlatego upoważniła skarżącego do podejmowania emerytury z jej konta. Jedyna forma wypłaty, do której jest upoważniony to wypłata gotówkowa w kasie banku. Podkreślił, iż w każdy weekend jest u matki i uzupełnia jej portfel według potrzeb. Nie wypłaca emerytury regularnie bo wypłata jest możliwa tylko w godzinach pracy banku, które pokrywają się z jego. Raz w miesiącu zwalnia się na kilka godzin z pracy, żeby podjąć gotówkę i wraca do pracy. Wyjaśnił, iż reguluje mamy zaległości, a nadwyżki deponuje w swoim banku do wyczerpania. Przybliżone miesięczne koszty utrzymania mamy wynoszą: 400 zł - koszty związane z lokalem (wykazane - historia Idea Banku) 700 zł - koszty wyżywienia i ubrania (zakupy robi opiekunka z pieniędzy od mamy) 1150 zł - opiekunki (10 zł/godz., 5-6 godz. dziennie) 100 zł – pielucho-majtki i leki, 100 zł - wizyta neurolog, 50 zł - pozostałe, 50 zł – rehabilitantka - cena jednej wizyty. Zabiegi powinny być codziennie, ale możemy maks. 1-2 razy w miesiącu. L. S. wskazał, że wpłaty na rachunek w GNB z miesięcy X - XII 2018 nie pochodzą z obcego, nie ujawnionego rachunku, tylko są to jego wpłaty w kasie banku. Kwota depozytu 3.004,77 zł jest na rozliczenie opiekunek na koniec grudnia i pokrycie wydatków w początku stycznia 2019r. Dla uprawdopodobnienia, że pieniądze pochodzą z rachunku matki złożył potwierdzenie wypłaty gotówkowej. Wnioskodawca podał, że uśredniony koszt utrzymania samochodu w sprawności nie przekracza 300 zł. Kwestionowanie tej kwoty nie ma uzasadnienia, ponieważ wnioskodawca wykazał, że musi posiadać samochód, a posiadanie samochodu tyle właśnie miesięcznie kosztuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018, poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.) rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie oraz rodziny. Badając sprawę wskutek złożonego przez L. S. sprzeciwu, ponownie przeanalizowawszy opisaną sytuacją Sąd stwierdził, że mając na uwadze cel, któremu służy instytucja prawa pomocy, wniosek o przyznanie prawa pomocy – w części – należało uznać za uzasadniony. L. S. występując o prawo pomocy opisał swoją sytuację majątkową, finansową i rodzinną, przy czym wskazał, że pomimo poczynionych oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze, że instytucja prawa pomocy służy realizacji określonego celu, tj. zapewnieniu prawa do sądu, jak również mając na względzie przekazane dotąd informacje na temat sytuacji skarżącego, Sąd uznał że w sprawie ziściły się przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Z nadesłanych informacji wynika bowiem, że L. S. nie jest w stanie ponieść kosztów pomocy prawnej, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji postanowienia. Jednocześnie jednak uwzględnić należy, że koszty sądowe sprowadzają się w obecnym stanie sprawy do opłaty kancelaryjnej od uzasadnienia w wysokości 100 zł i ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości kolejnych 100 zł. – podlegającego uiszczeniu w późniejszym terminie. Przedstawione przez skarżącego wydruki z kont bankowych, obrazujące dokonywane przez niego operacje wskazują na to, że uiszczenie dwukrotnie opłaty sądowej w kwocie po 100 zł. w odstępie czasowym około 1 miesiąca nie przekracza jego możliwości finansowych i nie spowoduje uszczerbku w jego utrzymaniu. Jest on zatem w stanie ponieść koszty sądowe w określonym wyżej zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt 2 sentencji postanowienia.