III SA/Gd 701/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi L. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 17 lipca 2018 r., nr [...] Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 657 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania L. S. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 25 maja 2018r., nr [...] orzekającą o jego wymeldowaniu z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy H. [...] w G.. W uzasadnieniu wskazano, że z wnioskiem o wymeldowanie L. S. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy A. H. [...] w G. wystąpiła E. S.- właścicielka lokalu, podając, że wymieniony nie zamieszkuje w spornym lokalu od 23 sierpnia 2017 r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, na podstawie wyjaśnień złożonych przez L. S., zeznań świadków oraz dokumentacji załączonej do akt sprawy Prezydent Miasta decyzją z dnia 25 maja 2018 r. orzekł o wymeldowaniu L. S. z pobytu stałego uznając, iż nie mieszka on w miejscu pobytu stałego, a jego opuszczenie spełnia przesłanki określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności. Z decyzją organu I instancji nie zgodził się L. S.. Zarzucił organowi naruszenie art. 8 k.p.a. poprzez sankcjonowanie swoimi decyzjami bezprawnych poczynań wnioskodawczyni i pomimo ustalenia, że uniemożliwiono mu korzystanie ze spornego lokalu, co odbyło się z naruszeniem prawa i wbrew jego woli to mimo wszystko wydano decyzję o jego wymeldowaniu. Dodał, że jest współwłaścicielem spornego lokalu i chce być w nim zameldowany. Nieprawdą jest jakoby nie podejmował działań faktycznych i prawnych zmierzających do ponownego zamieszkania w tym lokalu, bowiem do akt sprawy załączył materiały w postaci nagrań dokumentujących jego kroki faktyczne oraz materiały w postaci dokumentów, potwierdzające kroki prawne. Dodał, że termin podjęcia kroków prawnych w celu przywrócenia posiadania spornego lokalu jeszcze nie minął. Organ odwoławczy wskazał, iż nie ma wątpliwości, że od dnia 23 sierpnia 2017 r. miejscem pobytu stałego skarżącego nie jest lokal, którego dotyczy niniejsze postępowanie. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje na okoliczność stałego niezamieszkiwania L. S. w omawianym lokalu. Nie budzą również wątpliwości okoliczności opuszczenia przez wymienionego miejsca pobytu stałego. Wnioskodawczyni w swoich wyjaśnieniach złożonych do protokołu w dniu 15 lutego 2018r. wyjaśniła, że jest jedyną właścicielką spornego lokalu. To ona w związku z nagannym zachowaniem byłego męża oraz syna, który się na nim wzorował oraz po tym jak były mąż nie wyraził zgody na zamieszkanie jej wraz z małoletnią córką w remontowanym domu przy ulicy S. [...] w G., po zasięgnięciu porady prawnej, spakowała wszystkie rzeczy syna oraz byłego męża, również dokumenty i meble, które do nich należały i przy udziale firmy transportowej przewiozła je do domu przy ulicy S. w G.. Po tym fakcie zmieniła zamki w drzwiach spornego lokalu i nie wpuszczała męża oraz syna ponieważ się ich obawiała. Obecnie tylko ona uiszcza opłaty związane z tym lokalem. Powyższe wyjaśnienia nie pozostawiają wątpliwości, że L.S. nie podjął sam decyzji o opuszczeniu miejsca pobytu stałego. Nie bez znaczenia dla sprawy jest natomiast fakt, że osobie, której został utrudniony dostęp do miejsca pobytu stałego wbrew własnej woli i nie ma możliwości ponownego zamieszkania w lokalu przysługuje prawo złożenia wniosku do sądu w sprawie przywrócenia naruszonego posiadania takiego lokalu. W przypadku potwierdzenia okoliczności podnoszonych przez skarżącego, sąd może przywrócić posiadanie, co jest podstawą domagania się dostępu do tego lokalu z mocy prawa. Organ zaznaczył, że brak podejmowania jakichkolwiek działań zmierzających do ponownego zamieszkania w takim lokalu, nosi znamiona dobrowolności i trwałości jego opuszczenia. Z akt sprawy wynika, że wymieniony nie podejmował żadnych działań faktycznych i prawnych zmierzających do ponownego zamieszkania w tym lokalu. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny i trwały. Trudno uznać, że skarżący nie zerwał więzi z omawianym lokalem skoro nie widzi możliwości i nie wyraża chęci zamieszkiwania w nim, a odmowę dokonania wymeldowania uzasadnia jedynie faktem, że nie opuścił tego lokalu dobrowolnie. Zdaniem organu odwoławczego obecnie centrum życiowe skarżącego znajduje się w lokalu przy ulicy S. w G., gdzie zamieszkuje wraz z synem, to tam obecnie koncentruje swoje interesy życiowe. Zatem w ocenie organu II instancji uznać należy, że została spełniona również przesłanka trwałości opuszczenia miejsca pobytu stałego przez wymienionego. Argumenty podnoszone przez skarżącego, że posiada tytuł prawny do lokalu i że nie nastąpił jeszcze podział majątku wspólnego stron, co winno skutkować decyzją o odmowie jego wymeldowania nie zasługują na uwzględnienie. Posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie stanowi potwierdzenia, że właściciel w tym lokalu zamieszkuje. Można być bowiem właścicielem kilku mieszkań, ale zamieszkiwać na pobyt stały można tylko w jednym z nich i to w tym lokalu winno się dokonać zameldowania zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym. Z akt sprawy bezspornie wynika, że wymieniony wraz z synem przynajmniej od około roku mieszka w innym mieszkaniu, którego jest współwłaścicielem, zatem to tam winien się zameldować. W ocenie organu niezrozumiałe jest także, dlaczego skarżący, pomimo deklaracji, że nie widzi możliwości wspólnego zamieszkiwania wraz z byłą żoną, a także jak twierdzi przez wzgląd na córkę, chce utrzymać swoje zameldowanie w spornym lokalu. Zwrócić należy uwagę, że posiadanie przez skarżącego zameldowania w spornym lokalu nie będzie miało żadnego wpływu na sposób podziału majątku wspólnego stron. Instytucja zameldowania ma charakter rejestracyjny i ewidencyjny, nie ma żadnego wpływu na prawo własności. Zameldowanie na pobyt stały potwierdza jedynie, że osoba w tym miejscu mieszka z zamiarem pobytu stałego i tylko takim celom ma służyć. W obecnej sytuacji skarżący ma obowiązek dokonać zameldowania w lokalu w którym zamieszkuje. Odnosząc się do argumentów skarżącego, jakoby organ I instancji nie wziął pod uwagę przedłożonych przez niego dowodów i wyjaśnień, które potwierdzają, że podejmował działania faktyczne i prawne zmierzające do ponownego zamieszkania w tym lokalu wyjaśnić należy, że wyciągi z rozmowy smsowej oraz uzyskanie pomocy prawnej od organów państwowych nie potwierdza, że skarżący zamierzał skutecznie domagać się dostępu do tego lokalu. Gdyby skarżący np. zgłosił do odpowiednich organów utrudnianie zamieszkiwania, lub wystąpił z powództwem o ochronę naruszonego posiadania i przedłożył takie dokumenty do akt sprawy, organ mógłby ocenić ich wartość dowodową. Jednakże skoro skarżący takich kroków nie podjął, a wręcz przeciwnie, stwierdził, że nie widzi możliwości zamieszkania w tym lokalu wraz z byłą żoną to pomimo braku dobrowolności w opuszczeniu tego lokalu w dniu 23 sierpnia 2017 r. bez wątpienia obecnie można uznać, że wymieniony samodzielnie zadecydował, że nie będzie się starał o ponowne w nim zamieszkanie. Tym bardziej, że wymieniony posiada już miejsce pobytu, gdzie koncentruje swoje wszystkie interesy życiowe. Odnosząc się do wniosku skarżącego zawartego w odwołaniu o przesłuchanie jego małoletniej córki H. S. na okoliczność podważenia wiarygodności zeznań przesłuchanych w tej sprawie świadków organ odwoławczy uznał, że w ustalonych okolicznościach sprawy nie ma takiej potrzeby. Świadkowie powołani w sprawie składali zeznania pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, a ponadto ich zeznania były logiczne i spójne z zeznaniami stron oraz z ustaleniami poczynionymi przez sąd powszechny orzekający w sprawie rozwodowej stron, zatem organy meldunkowe nie miały podstaw do ich podważenia. Organ wskazał, że jeżeli skarżący uważa, że zeznania składane przez pozostałych uczestników tego postępowania spełniają przesłanki popełnienia przestępstwa, winien samodzielnie złożyć stosowne wnioski do organów ścigania i sądu, bowiem to w kompetencji tych instytucji leży orzekanie w sprawach karnych. Skargę do Sądu na powyższą decyzję wniósł L.S. wskazując, iż art. 28 ustawy o ewidencji ludności wprowadza regułę, że zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Instytucja wymeldowania nie może sankcjonować sytuacji, będącej następstwem złamania prawa, nie można czerpać bowiem uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem. Zarówno organ pierwszej, jak i drugiej instancji uznały, że strona wnioskująca o wymeldowanie działała poza granicami prawa (nie było dobrowolności opuszczenia lokalu), jednak nie przeszkodziło im to przyjąć nielegalnego wniosku. Organ w jednym miejscu stwierdził, że "L.S. nie podjął sam decyzji o opuszczeniu miejsca pobytu stałego" a w innym zaprzecza sam sobie: "opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny i trwały". W ocenie skarżącego przesłanką do orzeczenia o trwałym opuszczeniu lokalu jest co najmniej kilkuletnia stała nieobecność w danym miejscu. Tutaj nie minął nawet rok, a organ już nabrał pewności, że pozwany trwale, dobrowolnie opuścił lokal, chociaż żaden dowód w całym materiale, zgromadzonym w sprawie, na to nie wskazuje. Skarżący mimo, że nie ma dostępu do spornego lokalu, wykazał, że nie zerwał z nim więzi - jako dowód załączył do akt zadatowaną do siebie korespondencję z różnymi datami, od różnych nadawców, z adresem H., którą osobiście podejmuje. Powołał też świadka, którego organ nie przesłuchał. Świadek H. S., która mieszka pod spornym adresem, potwierdziłaby również, ze spotyka się regularnie z ojcem w tej okolicy, bo od 16 lat jest to ich wspólne centrum życiowe. Organ mając świadomość, że wyrok rozwodowy nie jest prawomocny i nie może być brany pod uwagę w uzasadnieniu decyzji powołał się na całe jego fragmenty, że działania E.S. były podyktowane nagannym zachowaniem męża i syna, co jest nieprawdą i niezweryfikowanym przyjęciem za prawdę słów jednej ze stron. Poza tym relacje rodzinne nie dotyczą sytuacji meldunkowej i organ zobowiązany był pominąć je w rozpoznaniu (czego nie zrobił), ponieważ wymuszają potrzebę składania dodatkowych niepotrzebnych wyjaśnień, a nie ma ku temu podstaw prawnych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010r. o ewidencji ludności (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 657 ze zm.) organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1 tej ustawy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Obowiązek meldunkowy służy zatem, według obowiązujących przepisów prawa celom wyłącznie ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały nie może mieć żadnego wpływu na sferę jej praw majątkowych, zwłaszcza na podział majątku wspólnego byłych małżonków. Trafna jest ocena organów administracji co do tego, że okoliczności faktyczne sprawy w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie wymeldowania skarżącego były w istocie bezsporne. Mianowicie nie budzi żadnych wątpliwości to, że w dniu 23 sierpnia 2017r. zostały wymienione zamki w lokalu nr [...] przy A. G. J. H. [...] w G., zajmowanym uprzednio przez skarżącego i wnioskodawczynię, wskutek czego skarżący utracił dostęp do lokalu. Jego miejscem pobytu stał się lokal przy ul. S. w G.. Nie ma żadnego znaczenia dla oceny miejsca stałego pobytu skarżącego, to czy przebywa w pobliżu i to czy odbiera korespondencję do niego kierowaną na adres dotychczasowego miejsca zamieszkania. Zatem uzasadniona była odmowa przeprowadzenia dowodu z zeznań wnioskowanego przez skarżącego świadka. Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni podziela jednolite stanowisko prezentowane przez sądy administracyjne zgodnie z którym, brak dobrowolności nie stanowi jednoznacznie negatywnej przesłanki do orzeczenia wymeldowania. Należy bowiem przyjąć, że nawet jeśli samo opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i zachodziły okoliczności przymusu psychicznego czy fizycznego, to następnie trwałe związanie swojego centrum życiowego z innym miejscem zamieszkania, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej w celu odzyskania możliwości zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację zobowiązująca organ administracji do wymeldowania takiej osoby z poprzednio zajmowanego lokalu, skoro czynności tej sama nie dopełniła. W niniejszej sprawie, w dacie orzekania o wymeldowaniu przez organy administracji skarżący nie skorzystał z możliwości wniesienia do sądu cywilnego powództwa o przywrócenie posiadania lokalu, uznawanego za właściwy środek mający na celu doprowadzenie do ponownego zamieszkania w lokalu przez osobę, która wbrew swej woli lokal ten opuściła. Kopię pozwu o przywrócenie posiadania spornego lokalu skarżący dołączył do skargi wniesionej do sądu administracyjnego. Z dokumentu tego wynika, że został sporządzony 16 sierpnia 2018r. i wpłynął do Sądu Rejonowego G. w dniu 21 sierpnia 2018r. , a zatem po doręczeniu skarżącemu zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny, badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny z daty wydania tej decyzji. Skoro powództwo o przywrócenie posiadania lokalu nie było wniesione w dacie rozstrzygania sprawy przez organ drugiej instancji to późniejsze skorzystanie z tego środka prawnego przez skarżącego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy przez sąd administracyjny. Ewentualne rozstrzygnięcie roszczenia o przywrócenie posiadania przez sąd cywilny na korzyść skarżącego może stanowić podstawę dla żądania przez niego jedynie wznowienia postępowania administracyjnego. W tym stanie sprawy, uznając skargę za nieuzasadnioną sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.