III SA/Gd 704/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi E. J. na decyzję [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia 11 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności uchyla zaskarżoną decyzję. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z dnia 20 stycznia 2014 r. wydanym w następstwie wniosku z dnia 9 grudnia 2013 r. orzekł o zaliczeniu E. J. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności (punkt I orzeczenia) określając, że orzeczenie to jest ważne do 31 stycznia 2015 r. (punkt III orzeczenia). W dniu 3 lutego 2014 r. E. J. złożyła odwołanie od wyżej powołanego orzeczenia wskazując, że jej stan zdrowia nie uzasadnia ustalenia umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z ograniczeniem czasowym (na okres jednego roku). Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] orzeczeniem z dnia z dnia 14 marca 2014 r. uchylił zakwestionowane orzeczenie zespołu powiatowego w części dotyczącej ustaleń zawartych w punkcie III i orzekł, że orzeczenie wydaje się na stałe. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia wskazano, że zaliczenie odwołującej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności było prawidłowe. Organ odwoławczy uznał jednakże, że orzeczenie zespołu powiatowego winno być zmienione w części dotyczącej okresu obowiązywania. W następstwie odwołania E. J. od wyżej wskazanego orzeczenia Zespołu Wojewódzkiego Sąd Rejonowy [...] w [...] postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2017 r. (sygn. akt VI U [...]) uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Zespołowi do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]. Jednocześnie Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Sąd Rejonowy [...] w [...] odwołując się do treści art. 47714 § 6 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego wskazał, że po złożeniu odwołania powstały nowe okoliczności związane ze stanem zdrowia i niepełnosprawnością E. J. Wnioskodawczyni w okresie 23 lutego – 6 marca 2017 r. była hospitalizowana w związku z zatorem płucnym ze wzmianką o ostrym sercu płucnym. Nadto odwołująca się winna być diagnozowana w związku z jamą ujawnioną w badaniu TK klatki piersiowej. Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] decyzją z dnia z dnia 11 lipca 2017 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego umorzył postępowanie w sprawie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Zespół wskazał, że orzeczenie Zespołu Powiatowego było wydane do dnia 31 stycznia 2015 r. W tej sytuacji organ rozpoznający odwołanie nie miał możliwości prawnych i faktycznych aby rozpoznać sprawę. Zaskarżone przez stronę orzeczenie utraciło bowiem ważność. E. J. zaskarżyła opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] podnosząc, że nie zgadza się z umorzeniem postępowania odwoławczego. Skarżąca wskazała, że Sąd [...] w [...] uchylił zakwestionowane przez nią orzeczenie Zespołu Wojewódzkiego nakazując ponowne rozpoznanie sprawy. Nie można tym samym uznać, że organ odwoławczy nie może rozpoznać wniesionego przez nią odwołania ze wskazaniem, że zakwestionowane orzeczenie Zespołu Powiatowego utraciło ważność. Odpowiadając na skargę Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. W piśmie procesowym z dnia 30 października 2017 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę wnosząc o uchylenie wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w zakresie swej jurysdykcji, określonej przez art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez ocenę działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według powyższego kryterium doprowadziła Sąd do wniosku, że zakwestionowany przez E. J. akt jest niezgodny z prawem. Zgodnie z § 16 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 1110 ze zm.) osoba zainteresowana lub przedstawiciel ustawowy, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, może wnieść odwołanie do wojewódzkiego zespołu, za pośrednictwem powiatowego zespołu, który wydał orzeczenie. W postępowaniu odwoławczym przed wojewódzkim zespołem, w sprawach o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, stosuje się odpowiednio tryb postępowania przed powiatowym zespołem (§ 17 wskazanego wyżej rozporządzenia). W ocenie Sądu fakt upływu okresu na jaki wydano orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie stanowi a limine przesłanki uzasadniającej umorzenie postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w każdym przypadku. Należy wskazać, że umorzenie postępowania w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego wiąże się m.in. z bezprzedmiotowością postępowania odwoławczego. Z bezprzedmiotowością tego postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ odwoławczy stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy, a ustalenie to nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zachodziła. Należy mieć na uwadze, że skarżąca w okresie na jaki wydano orzeczenie Zespołu Powiatowego z dnia 20 stycznia 2014 r. (czyli do dnia 31 stycznia 2015 r.) nie wystąpiła z wnioskiem, o którym mowa w § 15 ust. 2 w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności. Osoba posiadająca nieprawomocne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności - jak skarżąca w niniejszej sprawie - nie mogła zatem domagać się wydania ponownego orzeczenia uwzględniającego zmianę stanu zdrowia, albowiem jest osobą, która nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w rozumieniu § 15 ust. 2 rozporządzenia. Organ pierwszej instancji nie orzekał więc o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (odmowie zmiany dotychczasowego orzeczenia). W ocenie Sądu jedynie wniesienie odwołania od orzeczenia o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (w trybie § 15 ust. 2 w zw. z § 6 ust. 1 wskazanego wyżej rozporządzenia) uprawniałoby organ odwoławczy do umorzenia postępowania odwoławczego, jeżeli w dacie orzekania przez organ odwoławczy pierwotne orzeczenie wydane na czas określony i mające stać się przedmiotem ewentualnej zmiany przestałoby obowiązywać. W realiach rozpatrywanej sprawy stan faktyczny kształtował się odmiennie. Skarżąca konsekwentnie kwestionowała bowiem wydane w stosunku do niej rozstrzygnięcia wnioskując o zaliczenie do znacznego stopnia niepełnosprawności (taki stopień ustalono orzeczeniem z dnia 2 rudnia 2011 r. na okres 3 sierpnia 2011 r. – 31 grudnia 2013 r.) i określenie właściwego - w świetle stanu zdrowia - symbolu niepełnosprawności. Mając więc na względzie istotę postępowania w przedmiocie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, określony normatywnie zasadniczy obowiązek organu odwoławczego wydania orzeczenia o charakterze merytorycznym zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, skutki wynikające z danego orzeczenia dla jego adresata oraz fakt wydania przez Sąd Rejonowy [...] w [...] wskazanego powyżej prawomocnego postanowienia z dnia 27 kwietnia 2017 r. (które także zapadło po upływie okresu wskazanego orzeczenie z dnia 20 stycznia 2014 r.) stwierdzić należy, że po wydaniu tego orzeczenia zarówno kwestia stopnia niepełnosprawności, daty zaistnienia niepełnosprawności jak i czasu jej trwania pozostawały nadal kwestią otwartą. Jest to o tyle istotne, że sąd powszechny z uwagi na treść art. 47714 § 6 ustawy – Kodeks postępowania cywilnego zobligowany był uchylić orzeczenie Zespołu Wojewódzkiego z dnia 14 marca 2014 r. (zmieniające orzeczenie z dnia 20 stycznia 2014 r. jedynie w zakresie określenia okresu na jaki orzeczenie jest wydawane) z uwagi na to, że po złożeniu odwołania powstały nowe okoliczności związane ze stanem zdrowia i niepełnosprawnością E. J. W uzasadnieniu wydanego postanowienia sąd powszechny wskazał, że wnioskodawczyni w okresie 23 lutego – 6 marca 2017 r. była hospitalizowana w związku z zatorem płucnym ze wzmianką o ostrym sercu płucnym. Nadto sąd ten wskazał, że odwołująca się winna być diagnozowana w związku z jamą ujawnioną w badaniu TK klatki piersiowej. Powyższe wskazania obrazowały postępujące zmiany stanu zdrowia skarżącej, które ewentualnie mogły przełożyć się na ustalenie innego stopnia niepełnosprawności niż przyjęty w zakwestionowanym przez skarżącą orzeczeniu pierwszoinstancyjnym. Nadto wskazane zmiany stanu zdrowia mogły determinować określenie innych zagadnień, które wskazuje się w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. W powyższym świetle umorzenie postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej ustalenia niepełnosprawności oznaczałoby w istocie usankcjonowanie stanu, zgodnie z którym skarżąca od dnia 31 stycznia 2015 r. pomimo nie kwestionowanych przez organy orzekające (zob. ocena stanu zdrowia osoby zainteresowanej – s. 2 akta administracyjne) i sąd powszechny podstaw do ustalenia stopnia niepełnosprawności pozostawałaby osobą bez orzeczonego stopnia niepełnosprawności. Takiej sytuacji Sąd z oczywistych względów zaaprobować nie może. Determinantem uznania decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego za prawidłową nie może być nadto wskazany w jej uzasadnieniu fakt ponownego wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Rozpoznanie tego wniosku będzie bowiem mogło nastąpić do prawomocnym zakończeniu postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej z dnia 9 grudnia 2013 r. Reasumując Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył art. 138 § 1 pkt 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, co uzasadniało uwzględnienie skargi i wyeliminowanie zakwestionowanej decyzji z obrotu prawnego. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań i wiążą Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] zgodnie z art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.