III SA/Gd 705/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie WSA Alina Dominiak, WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Wojewody z dnia 23 sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie wymeldowania z pobytu stałego 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy z dnia 13 lipca 2012 r. nr[...]; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3) zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej B. K. 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 13 czerwca 2012 r. (data wpływu do Urzędu Gminy L.) B. K. wystąpiła o wymeldowanie byłego męża – S. K. z miejsca pobytu stałego w L. ul. [...], twierdząc, że wymieniony wyprowadził się z mieszkania. Postanowieniem z dnia 13 lipca 2012 r., nr [...] Wójt Gminy, w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej "k.p.a.", zawiesił z urzędu postępowanie o wymeldowanie do czasu wydania orzeczenia przez Sąd Rejonowy w W. w sprawie naruszenia posiadania przedmiotowego lokalu na podstawie art. 344 Kodeksu cywilnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 11 lipca 2012 r. S. K. dostarczył kopię pozwu przeciwko wnioskodawczyni o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu, skierowanego do Sądu Rejonowego w W. wraz z pieczątką nadawczą sądu. Powołany w podstawie prawnej art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że organ zawiesza postępowanie w sytuacji, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadania wstępnego przez inny organ lub sąd. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy budzi wątpliwości co do dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu przez S. K., a zatem rozstrzygnięcie sądu powszechnego w sprawie o naruszenie posiadania umożliwi następnie rozstrzygnięcie sprawy o wymeldowanie. B. K. wniosła zażalenie na to postanowienie podnosząc, że jest ono krzywdzące. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził, że jedynie na podstawie orzeczenia sądu powszechnego organ meldunkowy będzie w stanie bezspornie stwierdzić, czy S. K. opuścił lokal dobrowolnie i trwale. Ma to znaczenie zwłaszcza w świetle oświadczeń wymienionego, że wciąż przebywa w lokalu a dostęp do lokalu jest mu utrudniany przez byłą żonę. Zdaniem organu wniesienie powództwa o przywrócenie naruszonego posiadania jest zagadaniem wstępnym i powoduje, że organ meldunkowy musi wstrzymać się z orzekaniem do czasu zakończenie sprawy sądowej. B. K. zaskarżyła opisane wyżej postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia. Skarżąca zarzuciła postanowieniu naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez zawieszenie postępowania w przedmiocie wymeldowania i uzależnienie wydania w tej kwestii decyzji od rozstrzygnięcia przez sąd powszechny spawy o ochronę naruszonego posiadania. W uzasadnieniu stwierdziła, że zagadnieniem wstępnym - w rozumieniu powołanego przepisu - mogą być jedynie kwestie prawne dotyczące istotnych przesłanek decyzji, a nie okoliczności faktyczne. To obowiązkiem organów jest ustalenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Dotyczy to również organów meldunkowych, które rozstrzygają w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Niewątpliwie mają one obowiązek ustalenia w oparciu o zebrany materiał dowodowy, okoliczności czy dana osoba trwale oraz dobrowolnie opuściła lokal, w którym była zameldowana na pobyt stały. Zdaniem skarżącej wydanie orzeczenia w sprawie posesoryjnej (ochrona naruszonego posiadania) będzie mogło rzutować na wynik spawy meldunkowej wyłącznie w przypadku, jeśli zapadnie przed jej rozstrzygnięciem. Zwróciła także uwagę, że wcześniej S. K. nie zgłaszał Policji naruszenia możliwości przebywania w miejscu pobytu stałego. Możliwe, że wystąpił z powództwem posesoryjnym po uzyskaniu informacji o toczącym się postępowaniu o jego wymeldowanie. Na koniec powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2012 r., sygn. akt OSK 2378/10, który przyjął, że fakt wytoczenia przez osobę wnioskowaną do wymeldowania powództwa o przywrócenie posiadania ma istotne znaczenie w postępowaniu meldunkowym nie jako zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., lecz jako element stanu faktycznego, który organ administracji ma obowiązek wziąć pod uwagę oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wskazał również, że zarówno dotychczasowa praktyka, jak i orzecznictwo WSA w Gdańsku potwierdzają zasadność zawieszenia postępowania z powodu wystąpienia z tego typu pozwem. S. K. w odpowiedzi na skargę oświadczył, że jest ona nieuzasadniona i poparł argumentację organu odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji państwowej zawiesza postępowanie. gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Powszechnie w doktrynie przyjmuje się, że zagadnieniem wstępnym (prejudykatem), będzie kwestia prawna, której uprzednie rozstrzygnięcie warunkuje rozpatrzenie sprawy. Zagadnienie wstępne wiąże się z wystąpieniem przeszkody uniemożliwiającej rozstrzygnięcie sprawy, bowiem od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego zależeć powinno rozpatrzenie sprawy w ogóle, nie zaś wydanie decyzji o określonej treści. Prejudykat powinien mieć charakter prawny, a nie faktyczny. Wynika z tego, że w sytuacji, gdy dana okoliczność może zostać oceniona we własnym zakresie przez organ prowadzący postępowanie - co należy do jego podstawowych obowiązków - nie może ona stanowić przyczyny zawieszenia postępowania. W postępowaniu z wniosku o wymeldowanie istotną przesłanką do jego uwzględnienia, jest ustalenie przez organ czy osoba, która ma być wymeldowana opuściła dotychczasowe miejsce zamieszkania trwale i dobrowolnie ( art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Zdaniem Sądu ustalenia w tym zakresie mają charakter faktycznych, zaś takie ustalenia nie mogą stanowić przedmiotu prejudykatu. Tym samym organy nie mogą uchylać się od oceny istnienia ww. przesłanek wymeldowania z pobytu stałego, nie zostało to bowiem wyłączone z zakresu ich właściwości i brak tym samym podstaw by oczekiwać na dokonanie takiej oceny przez inne organy lub sąd. Nie można zatem uznać, jak przyjęły organy obu instancji, że niezbędnym do rozpatrzenia niniejszej sprawy jest uzyskanie prawomocnego orzeczenia sądu w sprawie o ochronę naruszonego posiadania. Nie zachodzi tu zatem sytuacja, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie wymeldowania S. K. z pobytu stałego uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego przez inny organ. Na koniec zauważyć należy, że jeśli sąd cywilny uzna, że pozbawienie S. K. posiadania lokalu nastąpiło bezprawnie i posiadanie lokalu przywróci, będzie to stanowiło dla niego podstawę do ponownego w nim zamieszkania i zameldowania. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy. Wskazania co do dalszego toku postępowania wynikają z powyższych rozważań.