III SA/Gd 705/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi B. K. na postanowienie Wojewody z dnia 23 sierpnia 2012r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego dotyczącego wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 26 listopada 2012 r. uczestnik przedmiotowego postępowania S. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie adwokata. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonego przez wnioskodawcę prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Jego dochód kształtuje emerytura pomostowa w wysokości 1.470 zł brutto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że niski dochód jak i obciążające go wydatki nie pozwalają na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie należało uznać, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ww. aktu normatywnego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zaś zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 28 listopada 2012 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: a) odpisów zeznań podatkowych za rok 2011 składanych samodzielnie bądź wspólnie z byłą żoną; b) aktualnego dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanej emerytury pomostowej (odcinek, potwierdzenie wpłaty); c) dokumentu potwierdzającego wskazywany przez wnioskodawcę uszczerbek na zdrowiu; d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; e) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, telefon, telewizję, lekarstwa, inne); f) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Powyższe wezwanie (vide: dowód doręczenia – k. [...] akt sprawy) nie zostało przez wnioskodawcę wykonane. Do akt rozpatrywanej sprawy do dnia wydania niniejszego postanowienia nie wpłynęły bowiem jakiekolwiek dokumenty i oświadczenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Stosownie zaś do treści art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę - jak wskazano powyżej - nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też ww. zarządzeniem zwrócono się do wnioskodawcy o jego uzupełnienie wskazując jednocześnie, jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii przedstawić. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy - nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie została bowiem – z uwagi na postawę samego wnioskodawcy - ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.