III SA/Gd 709/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze sprzeciwu N. S. od decyzji Pomorskiego Kuratora Oświaty z dnia 6 października 2025 r., nr 601/2025 w przedmiocie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego oddala sprzeciw. Zespół Orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Słupsku (dalej w skrócie jako: "Zespół Orzekający"), na wniosek N. S. - matki N. Ż., wydał w dniu 1 lipca 2025 r. orzeczenie nr 525/24/25 o potrzebie kształcenia specjalnego dla jej syna. Odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł P. Ż. (ojciec N. Ż.) wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniesienia odwołania. Zdaniem odwołującego się, zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem prawa, bowiem nie zapewniono mu, jako opiekunowi prawnemu syna, czynnego udziału w postępowaniu, przedstawienia istotnych informacji o rozwoju i funkcjonowaniu dziecka oraz obrony jego interesów. Pomorski Kurator Oświaty postanowieniem z dnia z dnia 6 października 2025 r., nr 82/2025 przywrócił P. Ż. termin do wniesienia odwołania. Następnie, Pomorski Kurator Oświaty, rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia 20 października 2025 r., nr 601/2025, uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Zespołowi Orzekającemu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Słupsku. Na podstawie akt sprawy, Pomorski Kurator Oświaty stwierdził, że organ pierwszej instancji nie dochował należytej staranności w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na ustalenie uprawnień rodziców N. Ż. jako wnioskodawców i stron w sprawie. Mianowicie, organ pierwszej instancji nie dopełnił obowiązku poinformowania rodziców o planowanym terminie posiedzenia Zespołu Orzekającego oraz o możliwości udziału rodziców w posiedzeniu i przedstawieniu swojego stanowiska. Nie poinformował również wnioskodawcy, że w przypadku gdy nie uczestniczy on w posiedzeniu zespołu, przewodniczący zespołu, na jego prośbę, informuje o przebiegu posiedzenia Zespołu Orzekającego i podjętym rozstrzygnięciu, w sposób ustalony z wnioskodawcą, zgodnie z § 9 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 2061; zwanego dalej w skrócie: "rozporządzeniem"). Zdaniem organu drugiej instancji, niezbędne jest przeprowadzenie postępowania w celu wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dla N. Ż. z udziałem rodziców, którzy na podstawie § 4 ust. 5 ww. rozporządzenia mają prawo uczestniczyć w posiedzeniu zespołu i przedstawić swoje stanowisko. Organ drugiej instancji zaznaczył, że każdy z rodziców dziecka, o ile jego władza rodzicielska nie została ograniczona, lub nie został jej pozbawiony właściwym orzeczeniem, posiada usankcjonowaną prawnie legitymizację do reprezentowania dziecka w postępowaniu. W przypadku braku porozumienia między rodzicami w tej kwestii, sprawę rozstrzyga sąd opiekuńczy. P. Ż. ma legitymację do wniesienia odwołania od orzeczenia Zespołu Orzeczniczego Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Słupsku, gdyż Sąd Rejonowy w B., ograniczając mu wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi pozostawił mu prawo do współdecydowania o ich istotnych sprawach dotyczących w szczególności wyboru kierunku nauki oraz wyjazdu za granicę kraju w celu stałego zamieszkania. Decyzja o wystąpieniu z wnioskiem o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego ze względu na niepełnosprawność, a także decyzja o zakwestionowaniu wydanego w wyniku rozpatrzenia tego wniosku orzeczenia, są istotnymi decyzjami dotyczącymi edukacji dziecka związanymi z jego zdrowiem. Pomorski Kurator Oświaty podkreślił, że przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy nie jest możliwe, ponieważ wydanie przezeń rozstrzygnięcia merytorycznego naruszyłoby zasadę dwuinstancyjności. Umożliwienie rodzicom dziecka udziału w posiedzeniu zespołu orzekającego i przedstawienia swojego stanowiska, ma charakter podstawowy i wpływający na rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ drugiej instancji winno mieć bowiem charakter uzupełniający względem postępowania dowodowego przeprowadzonego przed organem pierwszej instancji, a nie je zastępować. Wydanie przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcia, co do istoty przedmiotowej sprawy, (podtrzymanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego lub uchylenie go w całości lub w części) stanowiłoby zastąpienie organu pierwszej instancji, a to z kolei doprowadziłoby do pozbawienia strony możliwości rozpatrywania sprawy w trybie dwuinstancyjnym. Dwuinstancyjność postępowania zakłada bowiem dwukrotne merytoryczne badanie danej sprawy przez różne organy administracji z zachowaniem tożsamości podmiotów oraz przedmiotu postępowania. N. S., nie zgadzając się ze stanowiskiem Pomorskiego Kuratora Oświaty zawartego w powyższej decyzji, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw, w którym zażądała uchylenia zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.; powoływanej dalej jako: "k.p.a."), nakładających na organ administracji obowiązek wszechstronnego i wyczerpującego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla wyniku sprawy okoliczności, w szczególności oceny, czy ojciec dziecka był uprawniony do działania w rozpatrywanej sprawie; art. 138 k.p.a., poprzez jego wadliwe zastosowanie. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, że Sąd Rejonowy w B. ograniczył władze rodzicielską P. Ż. do istotnych czynności życiowych. Ojciec dziecka formalnie nie posiada władzy rodzicielskiej. Złożenie wniosku do Zespołu Orzekającego nie stanowi żadnego wyjątku. W szczególności nie stanowi decyzji o wyborze kształcenia. Nie jest również decyzją o sposobie leczenia. Jest to rodzaj decyzji, który matka miała możliwość i obowiązek podjąć samodzielnie. Pomorski Kurator Oświaty, odpowiadając na sprzeciw, podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ nadmienił, że organ pierwszej instancji, po wcześniejszym zawiadomieniu stron, dokonał ponownego rozpoznania sprawy i w dniu 12 listopada 2025 r. wydał orzeczenie nr 154/25/26 o braku potrzeby kształcenia specjalnego dla N. Ż. W piśmie procesowym, stanowiącym replikę na odpowiedź organu na sprzeciw, skarżąca podniosła, że pomimo obszernego uzasadnienia decyzji, organ nie odniósł się w sposób wyczerpujący do indywidualnej sytuacji jej syna, jego rzeczywistych potrzeb edukacji oraz funkcjonowania w środowisku szkolnym. Oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie na przesłankach proceduralnych, zdaniem skarżącej, doprowadziło do rozstrzygnięcia oderwanego od realnych potrzeb dziecka. W wyniku cofnięcia orzeczenia jej syn został pozbawiony pomocy, która była mu potrzebna i z której korzystał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługiwał na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz.1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Pomorskiego Kuratora Oświaty (zwanego dalej również "organem odwoławczym") z dnia 20 października 2025 r., nr 601/2025, którą uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Zespołowi Orzekającemu Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w Słupsku wydana na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. Jest to tzw. decyzja kasacyjna (uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania). Trzeba przypomnieć, że od dnia 1 czerwca 2017 r. decyzja taka podlega zaskarżeniu wyłącznie sprzeciwem, nie zaś skargą, a zasady rozpoznawania sprzeciwów od decyzji kasacyjnych zostały uregulowane w rozdziale 3a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako - "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 64a p.p.s.a. od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw, zwany dalej "sprzeciwem od decyzji". Do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64b § 1 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie 30 dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji (art. 64d § 1 p.p.s.a.). Natomiast przepis art. 64e p.p.s.a. stanowi, że sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Zatem zakres kontroli legalności sprawowany przez sąd administracyjny w sprawie zainicjowanej sprzeciwem od decyzji kasacyjnej został określony w sposób zawężający tzn., że rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. W konsekwencji sąd jest władny uwzględnić sprzeciw, gdy uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania nie wynikało z przesłanek z art. 138 § 2 k.p.a. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, sprzeciw inicjuje postępowanie szczególne, w którym sąd powinien - wyłącznie ocenić - czy organ odwoławczy zasadnie uchylił się od wydania rozstrzygnięcia merytorycznego co do istoty sprawy. Nie powinien zaś, jak w przypadku spraw ze skarg, rozstrzygać w graniach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa powraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (por. wyrok NSA z dnia 21 sierpnia 2018 r., II OSK 2182/18 czy wyrok z dnia 18 października 2018 r., I OSK 3632/18 czy z dnia 29 sierpnia 2019 r. II OSK 3011/17 ). Tym samym skarżąca nie może oczekiwać merytorycznego zajęcia stanowiska przez Sąd w rozpoznawanej sprawie. Zgodnie z brzmieniem art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten również powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy (co też uczynił Pomorski Kurator Oświaty, wskazując m.in. na prawo rodziców dziecka do uczestniczenia w posiedzeniu Zespołu Orzekającego oraz przedstawiania swojego stanowiska). Przepisu § 2 nie stosuje się w przypadkach, o których mowa w art. 136 § 2 lub 3 k.p.a., tj. gdy organ drugiej instancji sam przeprowadzi konieczne postępowanie wyjaśniające w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, na zgodny wniosek wszystkich stron (art. 136 § 2 k.p.a.) lub na wniosek jednej ze stron, za zgodą pozostałych (art. 136 § 3 k.p.a.). Należy także tu przypomnieć, że omawiany przepis na mocy ustawy z dnia 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r., Nr 6, poz.18 ze zm.) otrzymał nowe brzmienie. I tak, od 11 kwietnia 2011 r. uległa zmianie jego treść w zakresie przesłanek dopuszczalności kasacyjnego rozstrzygnięcia. W poprzednim stanie prawnym organ odwoławczy uprawniony był do wydania decyzji kasacyjnej, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymagało uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Niewątpliwie, aktualna konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej opiera się na wystąpieniu dwóch przesłanek łącznie, a mianowicie konieczności ustalenia przez organ odwoławczy, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji doszło do wydania decyzji z naruszeniem przepisów postępowania przy jednoczesnym stwierdzeniu, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jednak, zdaniem Sądu, użyte przez ustawodawcę w przepisie art. 138 § 2 k.p.a. określenie: "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie", jest określeniem wymagającym każdorazowo interpretacji na tle okoliczności faktycznych sprawy. Jest oczywiste, że organ odwoławczy ma uprawnienie do korygowania wad decyzji pierwszo-instancyjnej. Jednak zdaniem Sądu, uprawnienie to, nie może prowadzić do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady dwuinstancyjności. Nie może również pozbawiać strony pełnej i szerokiej możliwości obrony jej interesu prawnego. Nadto, szersza kontrola sądowa, mająca wpływ na prawa i obowiązki strony w danej sprawie jest możliwa dopiero w postępowaniu sądowym ze skargi na decyzję ostateczną, kończącą postępowanie administracyjne, w którym zagwarantowane jest prawo do sądu wszystkim stronom sprawy oraz pełna dwuinstancyjność postępowania. Oceniając, czy w niniejszej sprawie zaktualizowały się przesłanki określone w art. 138 § 2 k.p.a., należy mieć na względzie, że zaskarżoną decyzją uchylono orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dla N. Ż., przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. W decyzji kasacyjnej Pomorski Kurator Oświaty stwierdził, że organ pierwszej instancji nie dochował należytej staranności w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności mających wpływ na ustalenie uprawnień rodziców N. Ż. jako wnioskodawców i stron. Organ pierwszej instancji nie dopełnił obowiązku poinformowania rodziców o: terminie posiedzenia Zespołu Orzekającego, możliwości udziału w nim oraz przedstawienia swojego stanowiska. Nie pouczył również, że w przypadku gdy wnioskodawca nie uczestniczy w posiedzeniu, przewodniczący Zespołu Orzekającego, na jego prośbę, informuje o przebiegu posiedzenia zespołu i podjętym rozstrzygnięciu, w sposób z nim ustalony (§ 9 ust. 5 rozporządzenia). Niewątpliwie, więc organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania w zakresie mającym wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Także pierwotny brak udziału w postępowaniu ojca N. Ż., może być odczytywany, jako wypełniający przesłankę braku wyjaśnienia sprawy w zakresie mającym wpływ na jej wynik. Należy w tym miejscu zauważyć, że ojciec dziecka P. Ż. nie został pozbawiony władzy rodzicielskiej. Nie było w sprawie kwestionowane, że postanowieniem z dnia 30 października 2021 r. Sąd Rejonowy w B. ograniczył mu wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi (w tym synem N. Ż.), pozostawiając jednak prawo do współdecydowania o ich istotnych sprawach, dotyczących w szczególności wyboru kierunku nauki oraz wyjazdu za granicę kraju w celu stałego zamieszkania. Stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia zespoły wydają orzeczenia i opinie na pisemny wniosek rodzica dziecka lub ucznia lub na pisemny wniosek pełnoletniego ucznia, zwanych dalej "wnioskodawcą". Natomiast zgodnie z art. 93 § 1 k.r.o. władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania. Jednakże o istotnych sprawach dziecka rodzice rozstrzygają wspólnie; w braku porozumienia między nimi rozstrzyga sąd opiekuńczy (art. 97 § 1 i § 2 k.r.o.). Oznacza to, że każdy z rodziców dziecka, o ile nie został jej pozbawiony lub została mu ona ograniczona w znacznym zakresie, posiada legitymację do złożenia wniosku inicjującego postępowanie, jak również kwestionowania orzeczeń zespołów orzekających w drodze odwołania. Konstatując, podjęcie decyzji w sprawie wystąpienia z wnioskiem o wydanie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, uzależnionego od stopnia rozwoju dziecka, należy do istotnych spraw dziecka, o których rodzice rozstrzygają wspólnie, natomiast w przypadku braku porozumienia między nimi, rozstrzyga sąd opiekuńczy (art. 97 § 2 k.r.o.), a nie organ administracji. Wbrew stanowisku skarżącej, nie miała ona uprawnienia/obowiązku podejmowania decyzji w tym przedmiocie samodzielnie. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Rolą organu prowadzącego postępowanie jest ustalenie kręgu stron postępowania i zapewnienie im gwarancji procesowych, wynikających z zasady czynnego udziału stron w postępowaniu. Stronami postępowania w sprawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego są zatem oboje rodzice bez względu na fakt, iż tylko jedno z nich jest wnioskodawcą. Zatem na dzień wszczęcia postępowania w sprawie wydania orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego, obydwoje rodzice posiadają uprawnienia strony procesowej w postępowaniu administracyjnym, toczącym się w sprawie dotyczącej ich dziecka. W tym aspekcie należy także zwrócić uwagę na wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 2 grudnia 2020 r., II OSK 2878/20 stanowisko, w którym uznał, że pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu wyczerpuje przesłankę braku wyjaśnienia sprawy w zakresie mającym wpływ na jej rozstrzygnięcie. Jak podkreślił NSA w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia - strona pominięta - nie miałaby zapewnionego dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Można dodać, że na tle art. 104 § 1 k.p.a. w doktrynie prawa ugruntowany jest pogląd, że treścią decyzji jest "załatwienie sprawy", tzn. rozstrzygnięcie o istocie sprawy, czyli orzeczenie co do tych interesów prawnych lub obowiązków, które legitymowały określone osoby do udziału w postępowaniu jako strony. Jak wynika również z treści decyzji kasacyjnej, Pomorski Kurator Oświaty uwzględniając konieczność zapewnienia rodzicom dziecka możliwości udziału w posiedzeniu Zespołu Orzekającego i przedstawienia swojego stanowiska, uchylił orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, podkreślając, że nieprzeprowadzenie postępowania z udziałem rodziców uniemożliwia organowi odwoławczemu merytoryczne podjęcie decyzji zgodnie z zasadą dwuinstancyjności. Przeprowadzenie zaś postępowania wyjaśniającego nie jest możliwe, ponieważ wydanie przezeń rozstrzygnięcia merytorycznego wiązało by się z koniecznością przeprowadzenia dowodów, w tym umożliwienie rodzicom dziecka udziału w posiedzeniu Zespołu Orzekającego i przedstawienia swojego stanowiska, mających charakter podstawowy i wpływający na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie. Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ drugiej instancji winno mieć natomiast charakter uzupełniający względem postępowania dowodowego przeprowadzonego przed organem pierwszej instancji, a nie je zastępować. Wydanie przez organ drugiej instancji rozstrzygnięcia co do istoty przedmiotowej sprawy stanowiłoby zastąpienie organu pierwszej instancji, a to z kolei doprowadziłoby do pozbawienia strony możliwości rozpatrywania sprawy w trybie dwuinstancyjnym. Przedmiotowe stanowisko Pomorskiego Kuratora Oświaty należy podzielić. Zdaniem Sądu, zasadnie organ odwoławczy w takiej sytuacji wydał rozstrzygnięcie kasacyjne, uchylając się od wydania rozstrzygnięcia merytorycznego - co do istoty sprawy. Organ odwoławczy nie był bowiem uprawniony, wbrew stanowisku reprezentowanemu w sprzeciwie do wydania decyzji orzekającej ad meriti. Na przeszkodzie oczekiwanemu przez skarżącą rozstrzygnięciu stoi przede wszystkim naczelna zasada postępowania administracyjnego, a mianowicie zasada dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a). Jest ona naczelną zasadą postępowania administracyjnego, której istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy. Zgodnie z przepisem art. 15 k.p.a. - postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, co oznacza, że ta sama sprawa winna być dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta pod względem przedmiotowym, i co ważne w realiach niniejszej sprawy - także pod względem podmiotowym. Zasada dwuinstancyjności jest zasadą konstytucyjną, ustanowioną w art. 78 Konstytucji RP. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że jej celem jest zagwarantowanie jednostce, której statusu prawnego dana sprawa dotyczy (tj. stronie), prawa do zaskarżania orzeczeń i decyzji do organu wyższej instancji w celu sprawdzenia (skontrolowania) prawidłowości orzeczenia (vide: wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 maja 2000 r., SK 29/99, OTK 2000, nr 4, poz.110). Ustanowiona w Konstytucji zasada dwuinstancyjności jest realizowana w postępowaniu administracyjnym - art. 15 k.p.a. Zgodnie z tą zasadą każda sprawa administracyjna jest rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 5. wydanie, W-wa 2003, str. 96). Treść art. 138 § 2 k.p.a. powinna być odczytywana razem z art. 136 k.p.a., określającym granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym. Jednak trzeba pamiętać, że przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego z przekroczeniem granic wynikających z art. 136 k.p.a. mogłoby również powodować naruszenie zasady dwuinstancyjności. Organ odwoławczy co do zasady nie może zastępować organu pierwszej instancji w prowadzeniu postępowania zmierzającego do wyjaśnienia kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia, ponieważ prowadziłoby to do naruszenia prawa strony do dokonania ich oceny i rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie przez organy dwóch instancji. Podsumowując, w przedmiotowej sprawie organ drugiej instancji zasadnie przyjął istnienie potrzeby przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, nie naruszając dyspozycji art. 138 § 2 k.p.a. Sąd zaś nie doparzył się istnienia uchybień w zaskarżonej decyzji skutkujących koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W konsekwencji też w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki z art. 138 § 2 k.p.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).