III SA/Gd 711/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: NSA Anna Orłowska WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Protokolant Anna Zegan po rozpoznaniu w dniu 16 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi K. R. na decyzję Dowódcy Marynarki Wojennej RP [...] z dnia 29 września 2005 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia wypłaty należności pieniężnych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] decyzją Nr [...] z dnia 19 lipca 2005 r., na podstawie art. 92 ust. 1 i 2, art. 94 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 i 3, art. 95 oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zawiesił z dniem 30 kwietnia 2005 r. wypłatę K. R. należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej do czasu ustania przesłanek uzasadniających to zawieszenie. W skład zawieszonych należności weszły: pełna odprawa, wypłacane przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby co miesiąc świadczenie pieniężne, ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby przejazd na koszt wojska, gratyfikacja urlopowa niewykorzystana w roku zwolnienia ze służby, dodatkowe uposażenie roczne. W uzasadnieniu niniejszej decyzji organ wskazał, że na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia 7 kwietnia 2005 r. st. chor. szt. K. R. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez żołnierza zawodowego z dniem 30 kwietnia 2005 r. Następnie organ wskazał, że K. R. z dniem zwolnienia ze służby nabył uprawnienia do wymienionych wyżej należności pieniężnych. Jednocześnie organ I instancji podał, iż w dniu 15 marca 2005 r. K. R. został tymczasowo aresztowany postanowieniem WSG w G., co skutkuje zaistnieniem przesłanek określonych w art. 92 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych do zawieszenia wypłaty wymienionych w treści decyzji należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej do czasu ustania przesłanek uzasadniających to zawieszenie. K. R. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając, że odprawa nie jest w myśl ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych należnością, o których mowa w art. 95, zaś odnosi się do tego świadczenia art. 94 przedmiotowej ustawy. Dlatego wypłata odprawy nie podlega ograniczeniom z art. 92 ust. 1. Nadto skarżący wskazał, że organ wydający decyzję nie jest uprawniony do rozstrzygania w przedmiocie świadczenia pieniężnego wypłacanego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, gdyż organem właściwym zgodnie z art. 96 ust. 7 przedmiotowej ustawy jest Wojskowe Biuro Emerytalne. Skarżący wskazał również, iż prawo do urlopu jest niezbywalne i nie podlega ograniczeniom i ekwiwalent za urlop winien być wypłacany zgodnie z art. 97 ustawy. Dowódca Marynarki Wojennej RP w G. decyzją z dnia 29 września 2005 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zawieszenia wypłacanego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby co miesiąc świadczenia pieniężnego i jednocześnie utrzymał w mocy pozostałe rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 96 ust. 7 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wypłaty należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby świadczenia pieniężnego dokonuje wojskowy organ emerytalny właściwy dla adresu zamieszkania żołnierza, w tym przypadku dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w G. W związku z powyższym zaskarżona decyzja w tym względzie jest błędna, a odwołanie w przedmiotowej kwestii jest zasadne. Następnie organ odwoławczy stwierdził, iż w myśl art. 94 ust. 1 ustawy odprawa przysługuje tylko żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej. Natomiast art. 92 ust. 1 cytowanej ustawy nie zawęża pojęcia należności pieniężnych do wyszczególnionych w art. 95, ale mówi o należnościach pieniężnych związanych ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. W związku z powyższym odprawy wypłacane żołnierzom są należnościami pieniężnymi, które przysługują żołnierzom w związku ze zwolnieniem ich ze służby wojskowej, gdyż nie ma innych sytuacji uprawniających do wypłaty takich odpraw. Dlatego też organ II instancji zarzuty odwołania w tym zakresie uznał za niezasadne. Zdaniem organu odwoławczego należność jaką jest ekwiwalent pieniężny za urlop niewykorzystany w roku zwolnienia ze służby i za lata poprzednie, wymieniona jest w art. 95 pkt 2 cytowanej ustawy wśród należności przysługujących żołnierzowi przy zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej i podlega zatem zawieszeniu zgodnie z przepisem art. 92 ust.1 niniejszej ustawy. Dlatego twierdzenie skarżącego, że zostało naruszone jego niezbywalne prawo do urlopu wypoczynkowego jest nieuzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. R. zarzucił, że organ odwoławczy wydał decyzję w czasie, kiedy nie miał zastosowania art. 92 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, gdyż w tym czasie nie był on tymczasowo aresztowany wobec uchylenia niniejszego środka zapobiegawczego w dniu 14 września 2005 r. Jednocześnie skarżący zwrócił się o rozstrzygnięcie zasady wypłacania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w związku z rozwiązaniem stosunku służbowego na zasadzie porozumienia stron (zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej na własny wniosek). Dowódca Marynarki Wojennej RP w G. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zadana. Sąd administracyjny sprawując kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych i art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W doktrynie oraz orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że z zasady dwuinstancyjności wypływa obowiązek organu odwoławczego ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. W konsekwencji organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji wydanej przez organ I instancji, lecz zobowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Tym samym organ II instancji nie może dokonać jedynie kontroli zasadności argumentów przedstawionych przez stronę w odwołaniu. Skoro organ odwoławczy ponownie rozpoznaje i rozstrzyga sprawę to musi czynić to w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie wydania decyzji ostatecznej. Jak stwierdził NSA w wyroku z dnia 24 lutego 1992 r., IISA 49/92 (nie publ.): "W postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania". W przedmiotowej sprawie w istocie rzeczy organ odwoławczy dokonał wyłącznie kontroli decyzji organu I instancji oceniając zasadność zarzutów odwołania. Tym samym organ II instancji faktycznie nie rozpoznał ponownie przedmiotowej sprawy. W konsekwencji organ odwoławczy nie uwzględnił stanu faktycznego istniejącego w dniu wydawania zaskarżonej decyzji. Mianowicie w dniu 29 września 2005 r. skarżący nie był już tymczasowo aresztowany. Zatem rzeczą organu odwoławczego było uwzględnienie tego faktu i rozstrzygnięcie czy i jaki ma on wpływ na wstrzymanie wypłaty należności pieniężnych związanych ze zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej. Pomijając ten fakt i ograniczając się wyłącznie do oceny zasadności zarzutów odwołania organ II instancji nie dokonał wykładni art. 92 ust. 1 i 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w kontekście przepisów regulujących prawo do należności pieniężnych, do których roszczenie powstaje w związku ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Powyższe uchybienia stanowią naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenia zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji w części dotyczącej zawieszenia świadczenia pieniężnego wypłacanego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby dopuścił się natomiast naruszenia art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. Przepis art. 138 k.p.a. zawiera katalog możliwych rozstrzygnięć organu II instancji. Przepis art.138 § 1 i 2 k.p.a. nie przewidują rozstrzygnięcia polegającego wyłącznie na uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości albo w części. Organ odwoławczy uchylając decyzję organu I instancji obowiązany jest orzec co do istoty sprawy (chyba, że zachodzą okoliczności z art. 138 § 2 k.p.a.), bądź w sytuacji kiedy postępowanie przed I instancji było bezprzedmiotowe organ winien uchylając taką decyzję jednocześnie umorzyć postępowanie pierwszej instancji. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi wówczas, kiedy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. NSA w wyroku z dnia 17 maja 1995 r., SA/Ł 2330-2331/94 (nie publ.) wskazał: "Gdy organ I instancji wydał decyzję w sprawie, w której nie jest właściwy, organ odwoławczy, uchylając tę decyzję, powinien umorzyć postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., a następnie żądanie strony przekazać organowi właściwemu na podstawie art. 65 § 1 k.p.a." Zatem organ odwoławczy, uznając, że Dowódca Jednostki Wojskowej Nr [...] nie był organem właściwym do orzekania w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczenia pieniężnego należnego przez okres jednego roku po zwolnieniu ze służby, nie mógł poprzestać na uchyleniu decyzji w tej części lecz winien był uchylając decyzję w tej części umorzyć w tym zakresie postępowanie pierwszej instancji. Organ odwoławczy zobowiązany będzie uwzględnić powyższe stanowisko i rozpoznać oraz rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie z uwzględnieniem stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu rozstrzygania. Dopiero ustalenie pełnego stanu faktycznego pozwoli na dokonanie wykładni przepisów prawa materialnego uwzględniającej istniejący stan faktyczny. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 cytowanej ustawy stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.