III SA/Gd 711/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Dowódcy Jednostki Wojskowej z dnia 6 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby przygotowawczej i przeniesienia do rezerwy uchylić zaskarżoną decyzję oraz decyzję Komendanta Portu Wojennego z dnia 25 marca 2016 r. nr [...]. Decyzją Nr [...] z dnia 6 czerwca 2016 r. Dowódca Jednostki Wojskowej po rozpoznaniu odwołania S. Z. utrzymał w mocy decyzję nr [...] z dnia 25 marca 2016 r. Komendanta Portu Wojennego, wydaną na podstawie art. 98e ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 827), którą zwolniono szer. elew S. Z. z dalszego pełnienia służby przygotowawczej i przeniesiono go do rezerwy. W uzasadnieniu wskazano, że S. Z. został powołany do pełnienia służby przygotowawczej w Komendzie Portu Wojennego w dniu 7 stycznia 2016 r. W terminie od 24 lutego 2016 r. do 8 marca 2016 r. żołnierz przebywał na zwolnieniach lekarskich i nie uczestniczył w zajęciach programowych, co było podstawą do niedopuszczenia go do egzaminu kończącego proces kształcenia. Nieobecność żołnierza trwała powyżej kolejno następujących po sobie dziesięciu dni szkolenia programowego i nie była spowodowana przyczynami służbowymi. Zatem organ I instancji prawidłowo w oparciu o art. 98e ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej uznał, uwzględniwszy całokształt przebiegu służby przygotowawczej odwołującego, że powinna być ona zakończona przed upływem jej terminu. Skargę na powyższą decyzję wniósł S. Z., domagając się przywrócenia go do służby i dopuszczenia do ukończenia w dowolnej jednostce ostatnich dni szkolenia specjalistycznego oraz nakazu wydania mu przez KPW G. świadectwa ukończenia szkolenia podstawowego, ponieważ wszystkie egzaminy ma zaliczone. W uzasadnieniu skargi wskazał, że został niesprawiedliwie zwolniony z powodów od niego niezależnych, tydzień przed końcem służby przygotowawczej, w trakcie szkolenia specjalistycznego. Pomimo próśb, nie wyjaśniono mu dlaczego nie dostał nawet świadectwa ukończenia szkolenia podstawowego, chociaż był na większej ilości sprawdzianów egzaminacyjnych niż inni koledzy, którzy w ogóle sprawdzianów nie pisali a pomimo tego skończyli szkolenie i otrzymali świadectwo. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Istotą problemu prawnego występującego w niniejszej sprawie jest wyjaśnienie, czy organy wojskowe prawidłowo zastosowały wobec skarżącego przepis art. 98e ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 527 ze zm.), zwanej dalej ustawą, który stanowi, że żołnierza pełniącego służbę przygotowawczą można zwolnić z tej służby przed upływem czasu jej trwania w przypadku nieuzyskiwania przez niego zadowalających wyników w nauce lub niezaliczenia egzaminów prowadzonych zgodnie z programem szkolenia, a także na jego pisemny wniosek złożony drogą służbową i uzasadniony szczególnie ważnymi względami osobistymi lub rodzinnymi. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną zwolnienia skarżącego ze służby przygotowawczej było niezaliczenie przez niego egzaminów prowadzonych zgodnie z programem szkolenia. Nie było w sprawie kwestionowane, że przyczyną tej sytuacji była choroba skarżącego, potwierdzona zwolnieniem lekarskim, wiążąca się z hospitalizacją w szpitalu wojskowym. Rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie służby przygotowawczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 449, zwane dalej rozporządzeniem), w załączniku nr 2 A stanowi, że żołnierz, który nie uczestniczył w zajęciach programowych, w wymiarze powyżej dziesięciu kolejno po sobie następujących dni szkoleniowych, z przyczyn innych niż służbowe, nie spełnia warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie (pkt 4). Komendant szkoły wojskowej albo komendant ośrodka szkolenia może warunkowo dopuścić do egzaminu żołnierza, który z uzasadnionych przyczyn nie spełnił warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie (pkt 6). Powołany wyżej art. 98e ust. 5 ustawy jest przepisem o charakterze uznaniowym, gdyż stanowi, że żołnierza w przypadku zaistnienia wskazanych w nim przesłanek można zwolnić ze służby przygotowawczej. Zatem to od uznania właściwego organu wojskowego zależy, czy skorzysta z uprawnień wynikających z tego przepisu. Uznanie administracyjne oznacza przyznanie organowi administracji publicznej przepisem prawa materialnego pewnego luzu decyzyjnego polegającego na możliwości wyboru sposobu rozstrzygnięcia danej sprawy, w tym przypadku zadecydowania o pozostawieniu bądź nie żołnierza w służbie przygotowawczej. Działanie organu korzystającego z możliwości podjęcia decyzji w ramach uznania administracyjnego musi mieścić się w granicach zakreślonych wynikającym z art. 7 k.p.a. dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Ocena, czy przy załatwieniu sprawy administracyjnej doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, wymaga ustalenia właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznym interesem strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres i sprowadza się do zbadania, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, tj. czy organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz czy wyboru takiego dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy. Kontrola sądowa w takich przypadkach obejmuje proces wydania decyzji (spełnienie przez organ wymogów proceduralnych), ustalanie stanu faktycznego jako elementu tego procesu, czy wszechstronność oceny faktów. Dotyczy ona zatem jedynie tej części treści decyzji uznaniowej, która jest powiązana z kryteriami prawnymi, nie obejmuje zaś tej części treści rozstrzygnięcia, która wiąże się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (rozumienia celowości administracyjnej czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji) w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 130/10 oraz wyrok NSA z dnia 1 września 2016r. sygn.. akt I OSK 632/15 – Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Uzasadnienia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji nie czynią zadość wymogom, którym powinno odpowiadać uzasadnienie decyzji o charakterze uznaniowym. Nie zawierają one jakiejkolwiek oceny wykraczającej poza stwierdzenie, że skarżący nie zaliczył wymaganych programem szkolenia egzaminów. Brak jest w nim oceny słusznego interesu skarżącego, związanego między innymi z tym, że przyczyną trudności w zaliczeniu egzaminów była jego choroba, zaś zaległości nadrobił w znacznym zakresie po zakończeniu zwolnienia. Brak także oceny interesu społecznego, która także mogłaby mieć wpływ na dokonane rozstrzygnięcie. Nie może być uznane za wystarczające ogólne stwierdzenie, że: "uwzględniono całokształt przebiegu służby przygotowawczej". Wobec tego, że powołane wyżej przepisy rozporządzenia przewidują możliwość warunkowego dopuszczenia pełniącego służbę przygotowawczą do egzaminów, uzasadnienie decyzji o zwolnieniu ze służby powinno wyjaśniać dlaczego w odniesieniu do skarżącego nie skorzystano z takiej możliwości, pomimo tego, że nie spełnił on warunków dopuszczenia do egzaminu kończącego kształcenie z uzasadnionych przyczyn (choroba). Wyjaśnienia takiego w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji brak. Uznać należało zatem, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem przepisu postępowania, a mianowicie art. 141 § 3 k.p.a., gdyż ich uzasadnienia nie zawierają w niezbędnym zakresie wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji. W tym stanie sprawy Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 135 p.p.s.a. jak w sentencji wyroku.