III SA/Gd 713/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Ł. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 13 sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z dnia 14 czerwca 2019 nr [...] w części dotyczącej nałożenia obowiązku zwrotu prawa jazdy, 2. w pozostałym zakresie skargę oddala, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Ł. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 14 czerwca 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 5 ust. 5 w związku z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.) – dalej jako: "ustawa" oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.) – dalej jako "k.p.a.", Starosta zatrzymał Ł. M. prawo jazdy kategorii B [...], nr [...], druk nr [...], wydane dnia [...] r. przez Starostę do czasu ustania przyczyn zatrzymania ( pkt 1 decyzji) oraz nałożył na stronę obowiązek zwrotu prawa jazdy do depozytu starostwa w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna (pkt 2 decyzji). Organ I instancji stwierdził, że w dniu 6 sierpnia 2018 r. wpłynął wniosek Prezydenta Miasta o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu Ł. M. W związku ze złożeniem wniosku organ ustalił, że dłużnik alimentacyjny uchyla się od ciążących na nim zobowiązań alimentacyjnych. Zgodnie z art. 5 ustawy starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, na wniosek organu właściwego dłużnika, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uchyla się od zobowiązań alimentacyjnych. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie podnosząc, że każdego miesiąca regularnie spłaca zadłużenie alimentacyjne w wysokości 400 zł, co stanowi ponad połowę zasądzonej kwoty oraz 700 zł bieżących alimentów. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy pozbawia go możliwości spłaty zadłużenia i zapłaty bieżących alimentów, ponieważ prawo jazdy jest mu niezbędne do wykonywania pracy. Decyzją z dnia 13 sierpnia 2019 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 5 ustawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że do wniosku w sprawie zatrzymania prawa jazdy dołączono kopię ostatecznej decyzji o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Postępowanie administracyjne w sprawie zatrzymania prawa jazdy nie służy ponownej weryfikacji, czy strona wywiązuje się z obowiązków określonych w art. 5 ustawy. Organ nie ma też podstaw do badania innych przesłanek odebrania prawa jazdy, w tym związanych z zatrudnieniem, bądź też niekorzystnych skutków, jakie wywołać może decyzja. Organ odwoławczy dodał, że zgodnie z art. 5 ust. 6 ustawy uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy ma miejsce na wniosek organu właściwego dłużnika skierowany do właściwego organu, gdy: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję Ł. M. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez jego zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji oraz naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, które doprowadziły organ I i II instancji do wniosku, że należy skarżącemu zatrzymać prawo jazdy kategorii B. Wskazując na tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, jak również o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podkreślił, że reguluje systematycznie swoje zobowiązania alimentacyjne względem dziecka, przekazując na konto komornika sądowego środki pieniężne. Organy do tej kwestii się nie odniosły. Zdaniem skarżącego organy obu instancji powinny przed wydaniem decyzji zwrócić się do Prezydenta Miasta, który uznał skarżącego za dłużnika alimentacyjnego, o informację, czy na obecną chwilę alimenty są regulowane. Wpłacane do komornika środki przekazywane są wierzycielom, a fundusz alimentacyjny powinien weryfikować, czy w dalszym ciągu osoba uznana za dłużnika alimentacyjnego jest takim dłużnikiem. Takich czynności organy nie wykonały. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz.2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga – co do zasady - jest bezzasadna. Podstawą wydania przedmiotowych decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy był art. 5 ust.5 w zw. z art. 5 ust. 3b ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz.U. z 2019 r. poz.670 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 5 ust.5 ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust.3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy. Wniosek, o którym mowa w ust.3b art. 5 ustawy, to wniosek organu właściwego dłużnika do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem ostatecznej decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Ze sposobu sformułowania przepisu art. 5 ust. 5 ustawy wynika, że organ, będący adresatem wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu, wystosowanemu po tym, jak decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stała się ostateczna, nie bada okoliczności uznania osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, jest on bowiem tą ostateczną decyzją związany. Decyzja o zatrzymaniu prawa jazdy nie jest decyzją uznaniową, a ma charakter związany, co uniemożliwia organowi wydającemu taką decyzję badanie okoliczności dotyczących spełniania przez dłużnika alimentacyjnego świadczeń alimentacyjnych. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1624/17 ( publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych ), " Decyzja zatem o zatrzymaniu prawa jazdy jest ściśle uzależnioną od decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Starosta jest tą decyzją związany i po otrzymaniu wniosku jest zobligowany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy". Zauważyć też należy, że przepis art. 5 ust. 6 ustawy stanowi, że uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Z powyższego przepisu wynika, że uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje w przypadku łącznego spełnienia obu przesłanek wymienionych w punkcie 1 art. 5 ust.6 ustawy lub w przypadku spełnienia przesłanki wymienionej w punkcie 2 tego przepisu – na wniosek organu właściwego dłużnika, skierowanego do starosty. Chybione zatem są zarzuty skargi dotyczące braku inicjatywy organów obu instancji w ustaleniu regularnego wywiązywania się przez skarżącego z obowiązku alimentacyjnego i nie uwzględnienia tych okoliczności przy wydawaniu przedmiotowych decyzji. Stwierdzenia jednak wymaga, że brak było podstawy prawnej do nałożenia w rozstrzygnięciu decyzji na skarżącego obowiązku zwrotu prawa jazdy do depozytu w terminie 14 dni od dnia , kiedy decyzja stanie się ostateczna. Zawarcia takiego rozstrzygnięcia w treści decyzji przepisy prawa nie przewidują. W przepisie art. 5 ust.5 ustawy mowa jest jedynie o wydaniu decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Tymczasem organ pierwszej instancji wyraźnie nałożył na skarżącego obowiązek zwrotu prawa jazdy - w terminie 14 dni - w punkcie 2 rozstrzygnięcia decyzji, a decyzję organu pierwszej instancji w tym zakresie zaakceptował wadliwie organ odwoławczy. Nie oznacza to jednak , że osoba , wobec której wydano decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy, nie ma obowiązku wykonania takiej decyzji, bowiem powinna ją ona wykonać niezwłocznie w przypadku , gdy decyzja ta stanie się ostateczna. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę, stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przyczyną stwierdzenia nieważności decyzji jest jej wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. , stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji w części dotyczącej nałożenia na skarżącego obowiązku zwrotu prawa jazdy (pkt 1 wyroku). Z uwagi na to, że skarga w części dotyczącej zatrzymania skarżącemu prawa jazdy była bezzasadna, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. w pozostałym zakresie skargę oddalił ( punkt 2 wyroku). O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 206 p.p.s.a. , który stanowi, że sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. W niniejszej sprawie skarga co do zasady była bezzasadna, a uwzględniona jej część dotyczyła rozstrzygnięcia nie mającego merytorycznego charakteru. W tej sytuacji zasadne było zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz skarżącego jedynie połowy uiszczonego przez niego wpisu w wysokości 200 zł , czyli kwoty 100 zł ( pkt 3 wyroku).