III SA/Gd 716/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia NSA Anna Orłowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2014 r. sprawy ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 23 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 7 listopada 2013 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja może być wykonana. Decyzją z dnia 7 listopada 2013r. Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), art. 104, art. 107 k.p.a. oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001r. w sprawie dodatków mieszkaniowych, przyznał L. B. dodatek mieszkaniowy w kwocie 107,26 zł miesięcznie w okresie od 1 listopada 2013 r. do dnia 30 kwietnia 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że L. B. prowadzi 2 osobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w lokalu o powierzchni 38,19 m2. Dochód na jednego członka rodziny wynosił 1 205,63 zł. Organ wyjaśnił, że dodatek mieszkaniowy jest różnicą kwoty 635,64 zł wyliczonych wydatków mieszkaniowych i kwoty 361,69 zł stanowiącej 15% dochodu gospodarstwa domowego. Organ podał, że w załączniku do decyzji został przedstawiony sposób wyliczenia dodatku mieszkaniowego. Wynika z niego m.in., że dla gospodarstwa 2 osobowego norma dochodu wynosi 125% najniżej emerytury, zaś wydatki ponoszone są w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego. W odwołaniu od ww. decyzji L. B. wskazała, że organ I instancji zaniżył o kwotę 72,34 zł wysokość przyznanego dodatku mieszkaniowego. Za bezsporne uznała ustalenie przez organ wysokości średniego miesięcznego dochodu na osobę jej dwuosobowego gospodarstwa domowego. Wynosił on 1 205,63 zł i przekraczał kwotę 125% najniższej emerytury (1 038,94 zł). W decyzji organ powołał przepisy art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, ale niewłaściwie przyjął zawyżony wydatek 15% dochodu gospodarstwa domowego - czyli 361,69 zł. Tym samym obniżono kwotę należnego jej dodatku mieszkaniowego. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 23 lipca 2014r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta. Organ wskazał, że zgodnie z brzmieniem art. 3 ust 1 ustawy, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Wnioskodawczyni prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe. Od dnia 1 marca 2013 r. kwoty najniższej emerytury i renty wynoszą 831,15 zł miesięcznie. Ustalono, że średni dochód gospodarstwa domowego wnioskodawczyni wyniósł 1.205,63 zł. na członka gospodarstwa domowego. Tymczasem 125 % najniższej emerytury wynosi 1038,94 zł. Zatem przy dochodach w wysokości 1205,63 zł wnioskodawczyni przekroczyła próg 125 % o kwotę 166,69 zł. W sprawie prawidłowo zastosowano współczynnik udziału własnego 15%, bowiem średni dochód dwuosobowego gospodarstwa domowego przekroczył kwotę 125% najniższej emerytury. Powołując treść art. 6 ust. 1 i 2 w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy organ podał, że dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości 15% dochodów gospodarstwa domowego 2 – 4 osobowego. Dalej organ wyjaśnił, że wydatki mieszkaniowe wnioskodawczyni, obliczone zostały zgodnie z art. 6 ust. 4 ustawy i wynoszą 635,64 zł. Wynikają one z załączonych do wniosku dokumentów. Na podstawie art. 6 ust. 1 ustawy ustalono wysokość dodatku mieszkaniowego na kwotę 273,95 zł. W związku jednak z przekroczeniem przez wnioskodawczynię progu 125 % najniższej emerytury, kwotę w/w otrzymanego dodatku należało zmniejszyć o kwotę przekroczenia progu (166,69 zł). Wysokość dodatku mieszkaniowego wyniosła więc 107,26 zł i jest zgodna z wysokością wskazaną w treści zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję L. B. podniosła, że w sprawie organy nieprawidłowo zastosowały współczynnik udziału własnego 15%, a nie 12%. W jej ocenie procentowy udział wydatków powinien był wynosić 12%, zaś dodatek mieszkaniowy powinien być wyższy o kwotę 72,34 zł miesięcznie. Skarżąca podniosła też, że organy nie uwzględniły wszystkich faktycznych i udokumentowanych wydatków ponoszonych na mieszkanie. Wnosiła o zawieszenie postępowania na podstawie art. 124 § 1 pkt 5 i 6 oraz 125 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Skarżącą wniosła również o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego dotyczącego zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. z 2013 r., poz. 461) oraz § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ( Dz. U. z 2013 r., poz. 490). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlegała uwzględnieniu. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego w dniu 11 października 2013 r. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. nr 71, poz. 734 ze zm.), zwana dalej "ustawą" stanowi w art. 3 ust. 1, że dodatek mieszkaniowy przysługuje (...) , jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego skarżącej w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wynosił 1205,63 zł. Gospodarstwo skarżącej jest gospodarstwem wieloosobowym ( dwie osoby), wobec czego w/w kwota nie mogła przekraczać 125% kwoty najniższej emerytury obowiązującej w dniu złożenia wniosku. Najniższa emerytura w dniu złożenia wniosku wynosiła 831,15 zł miesięcznie , wobec czego 125% tej kwoty to 1038,94 zł. Taką też kwotę – 1038,94 zł - przyjęły do obliczeń organy obu instancji. Wynika z powyższego , że średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego skarżącej – 1205,63 zł przekraczał 125% kwoty najniższej emerytury – 1038,94 zł, wobec czego należało mieć na uwadze treść art. 6 ust. 8 ustawy. Art. 6 ust. 8 ustawy stanowi, że jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego jest wyższy od określonego w art. 3 ust. 1, a kwota nadwyżki nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego, należny dodatek mieszkaniowy obniża się o tę kwotę. Należało – z uwagi na brzmienie przytoczonego przepisu – ustalić, czy kwota nadwyżki średniego miesięcznego dochodu na jednego członka gospodarstwa domowego skarżącej nie przekracza wysokości dodatku mieszkaniowego. Kwota nadwyżki to 166,69 zł ( 1205,63 zł – 1038,94 zł). Wysokość dodatku mieszkaniowego oblicza się na podstawie art. 6 ustawy. Przepis art. 6 ust. 1 ustawy stanowi, że wysokość dodatku mieszkaniowego stanowi różnicę między wydatkami, o których mowa w ust. 3-6, przypadającymi na normatywną powierzchnię użytkową zajmowanego lokalu mieszkalnego, a kwotą stanowiącą wydatki poniesione przez osobę otrzymującą, z zastrzeżeniem ust. 2, dodatek w wysokości: 1) 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym, 2) 12% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4-osobowym, 3) 10% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 5-osobowym i większym. Z kolei art. 6 ust. 2 ustawy stanowi, że jeżeli średni miesięczny dochód, o którym mowa w art. 3 ust. 1, jest równy lub wyższy od 150% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 100% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, lecz nie przekracza odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1, wówczas dla celów obliczenia dodatku mieszkaniowego przyjmuje się wydatki poniesione przez osobę otrzymującą dodatek w wysokości: 1) 20% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie jednoosobowym, 2) 15% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 2-4-osobowym, 3) 12% dochodów gospodarstwa domowego - w gospodarstwie 5-osobowym i większym. Sporne w sprawie było, czy wysokość dodatku mieszkaniowego należy obliczać według treści art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy, jak twierdziła skarżąca, czy według treści art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy, jak twierdziły organy. Aby można było , jak twierdziły organy, stosować w niniejszej sprawie treść art. 6 ust. 2 pkt 2 , średni miesięczny dochód, o którym mowa w art. 3 ust. 1 musiał być równy lub wyższy od 100 % kwoty najniższej emerytury i nie przekraczać "odpowiednich wysokości średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1". Są to następujące wielkości: - średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku- 1205,63 zł., -100% kwoty najniższej emerytury- 831,15 zł, - odpowiednia wysokość średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1 powiązana jest z wysokością najniższej emerytury, czyli - w przypadku skarżącej jest to 125 % najniższej emerytury- tj. kwota 1038,94 zł. Porównując te wielkości, zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy, stwierdzić należy, że średni miesięczny dochód – 1205,63 zł jest wyższy od 100% najniższej emerytury- czyli kwoty 831,15 zł i przekracza odpowiednią wysokość średnich miesięcznych dochodów wymienionych w art. 3 ust. 1 , czyli kwotę 1038,94 zł. Aby można było zastosować obliczenie wysokości dodatku mieszkaniowego zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy, jak zrobiły to organy, średni miesięczny dochód musiałby nie przekraczać kwoty 1038,94 zł. Choć organ odwoławczy prawidłowo cytuje przepis art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy, to błędnie dokonuje wyliczenia na jego podstawie wysokości dodatku mieszkaniowego. Organ zdaje się bowiem nie zauważać tego fragmentu ww. przepisu z którego a contrario wynika, że nie ma on zastosowania w przypadku, gdy średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku przekracza 125% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie wieloosobowym. W takiej sytuacji, wysokość dodatku należy ustalić na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 z uwzględnieniem treści art. 6 ust. 8 ustawy. Z powodów wyżej wskazanych nie jest możliwe dokonanie w niniejszej sprawie obliczenia wysokości dodatku mieszkaniowego na podstawie art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy, jak uczyniły to organy obu instancji. Wysokość dodatku powinna być ustalona zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wysokość wydatków, o których mowa w art. 6 ust. 3-6 ustawy to w przypadku skarżącej kwota 635,64 zł. W tym miejscu, odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieuwzględnienia wszystkich faktycznych i udokumentowanych wydatków na mieszkanie oraz do treści przywołanych w skardze i dołączonych do niej załączników 2-5 stwierdzić należy, że z akt administracyjnych wynika, że skarżąca zajmuje lokal mieszkalny, wchodzący w skład zasobu mieszkalnego gminy. W tej sytuacji mają do niej zastosowanie przepisy art. 6 ust. 3 i 4 ustawy. Art. 6 ust. 3 stanowi, że wydatkami poniesionymi przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy są świadczenia okresowe ponoszone przez gospodarstwo domowe w związku z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 4 ustawy wydatkami, o których mowa w ust. 3, są: 1) czynsz, 2) opłaty związane z eksploatacją i utrzymaniem nieruchomości w częściach przypadających na lokale mieszkalne w spółdzielni mieszkaniowej, 3) zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną, 4) odszkodowanie za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego, 5) inne niż wymienione w pkt 1-4 opłaty za używanie lokalu mieszkalnego, 6) opłaty za energię cieplną, wodę, odbiór nieczystości stałych i płynnych, 7) wydatek stanowiący podstawę obliczania ryczałtu na zakup opału. Skarżąca we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego wskazała pierwotnie kwotę wydatków – 714,59 zł, powołując się na załączniki do wniosku nr 3-6 . Wysokość wydatków – 635,64 zł ustalono na podstawie załączników nr 3-5 do wniosku o przyznanie dodatku. Na wydatki składają się czynsz, zaliczki za zimną wodę, odprowadzanie ścieków, podgrzanie zimnej wody, CO - opłatę stałą i zmienną oraz nieczystości bytowe stałe. Organy prawidłowo nie uwzględniły treści załącznika nr 6, bowiem dotyczy on rozliczenia różnicy wody z wodomierza głównego za okres rozliczeniowy 1.07.2012 r. – 31.12.2012 r. i został odebrany przez skarżącą w dniu 21 kwietnia 2013 r. Organ odwoławczy prawidłowo nie uwzględnił również treści załącznika nr 2 do odwołania – powiadomienia z dnia 23 października 2007 r. ( który jest tożsamy z załącznikiem nr 2 do skargi). Należy bowiem wskazać, że wydatki na potrzeby ustalenia prawa do dodatku mieszkaniowego i jego wysokości ustala się na podstawie ich aktualnych, bieżących wielkości, nie zaś na podstawie wysokości wydatków obowiązujących w miesiącach przed złożeniem wniosku, w tym ponad pięć lat przed złożeniem wniosku lub na podstawie wysokości wydatków, z którymi strona zalega. Załączniki nr 3 i 4 dołączone do odwołania, jak również do skargi, dotyczą braku zgody na podnajem części lokalu panu J. C. z dnia 9 czerwca 2004 r. i zawiadomienia z dnia 20 maja 2010 r. o wszczęciu wobec niego egzekucji, brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do uznania, że ich treść ma wpływ na wysokość ustalenia wysokości wydatków na potrzeby ustalenia dodatku mieszkaniowego na skutek wniosku złożonego przez skarżącą w październiku 2013 r. Wracając do rozważań dotyczących ustalenia wysokości dodatku zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy stwierdzić trzeba, że kwota stanowiąca wydatki poniesione w wysokości 12% dochodów gospodarstwa domowego to w przypadku skarżącej kwota 289,35 ( 2411,25 zł- dochód gospodarstwa domowego - x12% ). W tej sytuacji wysokość dodatku mieszkaniowego, obliczona w myśl art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy wynosi 346,29 zł ( 635,64 zł minus 289,35 zł). Przenosząc rozważania na grunt przepisu art. 6 ust. 8 ustawy należy stwierdzić, że kwota nadwyżki - 166,69 zł nie przekracza dodatku mieszkaniowego, czyli kwoty 346,29 zł, wobec czego należny dodatek mieszkaniowy – 346,29 zł trzeba obniżyć o kwotę 166,69 zł , co daje 179,60 zł. Skarżącej przyznano dodatek w wysokości 107,26 zł, czyli w wysokości niższej o kwotę przez nią wskazaną – 72,34 zł. Wobec powyższego Sąd stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzje organów obu instancji. Jednocześnie wskazać trzeba, że Sąd nie znalazł podstaw do zawieszenia postępowania z urzędu na podstawie wskazanej w skardze. Odnośnie zaś wniosku o wystąpienie przez Sąd z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643, z późn. zm.) sąd może przedstawić Trybunałowi pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi lub ustawą, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. Oznacza to, że przepis, którego zgodność z Konstytucją ma być przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, powinien stanowić podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Jako że przepisy wskazane we wniosku skarżącej nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia sprawy, brak było możliwości wystąpienia przez Sąd z pytaniem prawnym. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja, przyznająca skarżącej prawo do dodatku, może być wykonana. Wskazania co do dalszego postepowania wynikają z przedstawionych wyżej rozważań.