III SA/Gd 721/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. działającej przez przedstawiciela ustawowego W. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. D. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie z dnia 16 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności postanawia: 1. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie radcy prawnego; 2. odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W. D. działając w imieniu małoletniej córki M. D. zwróciła się w dniu 3 stycznia 2018 r. z kolejnym wnioskiem (złożonym na urzędowym formularzu PPF) o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że rodzice małoletniej skarżącej – tj. W. i S. D. są osobami głuchoniemymi. Nie zgadzają się przy tym z treścią zapadłego w sprawie wyroku, a jednocześnie nie mają uprawnień do wniesienia skargi kasacyjnej. Wśród osób wspólnie gospodarujących matka skarżącej wskazała siebie oraz swego męża, podając, że na dochód tak prowadzonego gospodarstwa domowego składają się dochody z wynagrodzenia S. D. w wysokości 1600 zł, z renty socjalnej W. i S. D. w wysokości po 724,40 zł, świadczenia wychowawczego w wysokości 500 zł (zaznaczyła, że to nie jest dochód). Wskazała pośród wydatków opłatę za mieszkanie w wysokości 533,17 zł, opłatę za energię elektryczną 69,78 zł, gaz 33,55 zł, telefony 235 zł (ze względu na rozmowy językiem migowym), telewizję 144,30 zł oraz koszt zakupu leków w wysokości do 200 zł. Oświadczyła, że pozostałą kwotę przeznacza na zakup żywności dla dwojga rodziców i trojga dzieci, środków czystości, środków higieny, ubrań, obuwia, dla pięcioosobowej rodziny, a nadto zakup przyborów szkolnych oraz przeprowadzenie drobnych remontów. Do wniosku dołączono kserokopie rachunków za gaz na kwotę 33,55 zł, za telewizję na kwotę 144,30 zł oraz za doładowanie energii elektrycznej z października 2017 r. na kwotę 49,66 zł oraz z grudnia 2017 r. na kwotę 69,78 zł, a nadto kartę wymiaru opłat ze wskazaniem kwoty 533,17 zł oraz decyzje o podwyższeniu renty przysługującej W. i S. D. do kwot po 724,40 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że zamieszkuje z rodziną w mieszkaniu komunalnym o pow. 49,75 m2, innych nieruchomości, jak również oszczędności, czy przedmiotów wartościowych, w tym pojazdów mechanicznych o wartości powyżej 5000 zł nie posiada. Na wezwanie objęte zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 stycznia 2018 r. przedstawiciel ustawowy wnioskodawczyni przedłożyła do akt sprawy dowody wpłaty za telefon w łącznej kwocie 232,78 zł, zaświadczenie od pracodawcy S. D. o wysokości wynagrodzenia za miesiąc grudzień 2017 r. wskazujące na wynagrodzenie w kwocie 1.752,98 zł netto. Przedstawiciel ustawowy wnioskodawczyni wyjaśnił, że nie posiada faktur ani paragonów za zakup leków i wniósł o przyjęcie kosztów ich zakupu według oświadczenia. Przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku wzięto nadto pod uwagę oświadczenia i dokumenty złożone przez przedstawiciela ustawowego wnioskodawczyni wraz z wnioskiem z dnia 11 września 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, gdzie wskazano, że we wspólnym gospodarstwie domowym łącznie z wnioskodawczynią pozostają jej matka i troje uczących się dzieci, jak również podano dochód w postaci renty socjalnej przyznanej W. D. oraz łączną kwotę przyznanych zasiłków w wysokości 620 zł. Nadto w piśmie z dnia 25 września 2017 r. przedstawiciel ustawowy wnioskodawczyni wyjaśnił, że nie posiada rachunku bankowego, załączając zeznania podatkowe za 2016 r., rachunki za telefon, gaz, telewizję, czynsz, energię elektryczną. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), dalej "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Ustosunkowując się do wniosku strony stwierdzić należy, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. zarówno poprzez zwolnienie od kosztów sadowych jak i poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W ocenie referendarza sądowego sytuacja rodzinna i dochodowa wnioskodawczyni i osób wspólnie z nią gospodarujących przemawia za stwierdzeniem, że nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru spełnia ona ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Obranie pełnomocnika z wyboru i poniesienie z tego tytułu wydatków spowodowałoby uszczerbek utrzymania koniecznego wnioskodawczyni i jej rodziny. Uzasadnieniem dla powyższej oceny jest zestawienie kwoty deklarowanych i udokumentowanych dochodów rodziny z kwotami comiesięcznych należności obciążających rodziców wnioskodawczyni z różnych tytułów, w tym wynikających z faktu niepełnosprawności zarówno wnioskodawczyni jaki i jej rodziców. Odnośnie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należało mieć na względzie, że przyznanie prawa pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Nadto w przypadku rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa pomocy analizie poddawane są dochody i sytuacja materialna wszystkich osób pozostających z podmiotem wnioskującym we wspólnym gospodarstwie domowym. Świadczy o tym treść rubryk nr 6 i 10 urzędowego formularza PPF, gdzie zapisano, że oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach obejmuje dane wnioskodawcy i osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. Wyjaśnić należy, że na chwilę obecną koszty sądowe w niniejszej sprawie sprowadzają się do konieczności uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł oraz wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności przedstawionych i wykazanych właściwymi dokumentami przez przedstawiciela ustawowego wnioskodawczyni, ustalono, że w jej rodzinie stale osiągany jest dochód w łącznej wysokości ponad 5000 zł miesięcznie (wynagrodzenie za pracę - 1.752,98 zł, renty socjalne – 1.448,80 zł, zasiłki – 620 zł, świadczenie wychowawcze – 1500 zł). Wyjaśnienia wymaga, że obowiązek wskazania dochodów dotyczy dochodów ze wszystkich możliwych źródeł, a więc i z tytułu świadczenia wychowawczego (tzw. 500+). Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), w żadnym ze swoich przepisów nie wprowadza ograniczenia uwzględnienia uzyskiwanej z tego tytułu kwoty, przy badaniu stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony postępowania sądowo-administracyjnego. Wręcz przeciwnie, zgodnie z art. 4 ust. 1 tej ustawy celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych, więc oczywistym jest, że zasilenie budżetu domowego z tego tytułu przekłada się bezpośrednio na zwiększenie możliwości płatniczych samej wnioskodawczyni, w której rodzinie uzyskiwane są dochody również z innych źródeł. Skoro zatem środki pochodzące ze świadczenia wychowawczego przeznaczane są na potrzeby dzieci powoduje, że pozostałe uzyskiwane przez rodzinę środki mogą być wykorzystane na inne potrzeby, w tym łączące się z samodzielnym sfinansowaniem udziału w określonym postępowaniu sądowym. Z kolei wysokość zadeklarowanych i częściowo wykazanych dokumentami stałych wydatków ponoszonych w rodzinie wnioskodawczyni kształtuje się na poziomie ok. 1300 zł. W ocenie referendarza sądowego pozostała do dyspozycji kwota, po spożytkowaniu jej na zadeklarowane i niewątpliwie uzasadnione potrzeby (jak chociażby zakup żywności, środków czystości, ubrań, obuwia, czy dokonanie drobnych remontów), pozwala na poczynienie oszczędności niezbędnych do pokrycia powstałych w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Wnioskodawczyni działając przez swego przedstawiciela ustawowego nie wykazała zatem, aby nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co jest warunkiem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.