III SA/Gd 722/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. O. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 722/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 3 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Gd 722/17 i przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. S. O. wniósł do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w G. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 3 lipca 2017 r., nr [...] na mocy której skarżącego skierowano na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku istnienia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem z uwagi na kierowanie pojazdem w stanie po użyciu alkoholu. W efekcie wystosowania przez Sąd wezwania do uiszczenia wpisu 200 zł od wniesionej skargi, skarżący zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy. We wniosku nadesłanym na formularzu PPF z datą 20 września 2017 r. skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trojgiem dzieci, utrzymując się ze świadczenia rentowego w wysokości 750 zł. Jako swe zobowiązania i stałe wydatki wskazał: alimenty – 2550 zł, rehabilitacja – 2500 zł, leczenie – 1000 zł. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca nie posiada nieruchomości, żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2017 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza treść formularza PPF była niewystarczająca do rozpoznania wniosku i ustalenia wysokości dochodów oraz sytuacji majątkowej wnioskodawcy, szczególnie że zadeklarowana przez wnioskodawcę suma wydatków znacznie przekraczała wykazany dochód. Sprawa wymagała zatem złożenia szeregu dokumentów w tym: - odpisu zeznania podatkowego złożonego przez skarżącego za rok 2016 do urzędu skarbowego, bądź też stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wszystkich dochodach uzyskanych za ten rok; - wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; - wskazania i udokumentowania kosztów utrzymania - należy przedstawić kopie rachunków za wodę, energie elektryczną, wywóz odpadów, czynsz, zakup leków i inne; - wskazania gdzie wnioskodawca z dziećmi zamieszkuje, do kogo należy nieruchomość; - dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanej renty oraz ponoszenia kosztów odpłatnej rehabilitacji i kosztów leczenia; - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); - przedłożenia kserokopii wyroku zasądzającego alimenty na dzieci, wskazania czy wnioskodawca jest osobą rozwiedzioną oraz czy korzysta ze świadczeń pomocy społecznej; - udokumentować należy zobowiązania kredytowe; - wyjaśnienia w jaki sposób z kwoty 750 zł wnioskodawca uiszcza alimenty w wysokości 2550 zł, opłaca rehabilitacje za kwotę 2500 zł oraz koszty leczenia 1000 zł miesięcznie. Wnioskodawca w przedłużonym terminie nadesłał w dniu 8 grudnia 2017 r. pismo, w którym oświadczył, że posiada jeden rachunek oszczędnościowy, na który otrzymuje rentę oraz pomoc od rodziny i zaciągnięte pożyczki. Dodał, że ponosi koszty opłat za telefon oraz spłaty pożyczek. Stwierdził, że leki kupuje mu inna osoba, zaś koszty rehabilitacji wynoszą średnio 1500 zł miesięcznie. Obecnie wnioskodawca nie ma kontaktu z dziećmi, nie ma też nieruchomości, ani też nie posiada pojazdów mechanicznych. Korzysta z pomocy osób bliskich. Do pisma wnioskodawca załączył kserokopie następujących dokumentów: - decyzji ZUS o waloryzacji renty ze wskazaniem kwoty do wypłaty (po potrąceniu alimentów, zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne), w wysokości 375 zł miesięcznie; - zeznania podatkowego za 2016 r. wykazującego przychód w wysokości 8117,76 zł z tytułu emerytur – rent; - orzeczenia o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; - wyroków zasądzających od wnioskodawcy alimenty na rzecz małoletnich dzieci w łącznej wysokości 2550 zł miesięcznie; - postanowienia sądu powszechnego rozkładającego wnioskodawcy grzywnę i koszty sądowe w łącznej kwocie 1150 zł na raty; - trzech paragonów fiskalnych za usługę lekarską na kwotę 200 zł każdy; - polecenia przelewu wpłaty raty w wysokości 100 zł na rachunek Sądu Rejonowego. Zdaniem referendarza sądowego, ponieważ wnioskodawca nie przedstawił wszystkich żądanych informacji, nie było możliwości oceny jego sytuacji majątkowej, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwiało faktyczną ocenę możliwości płatniczych wnioskodawcy i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. W ustawowym terminie wnioskodawca wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, zarzucając mu brak obiektywnego wglądu w samą sprawę oraz w jego sytuację majątkową. Na etapie sprzeciwu S. O. oświadczył, że nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z dziećmi, nie wie gdzie zamieszkują i na dzień dzisiejszy nie płaci zasądzonych alimentów i stara się o ich obniżenie. Nie płaci również regularnie zobowiązań kredytowych. Dom jest mu użyczony ze względu na leczenie. Podobnie z powodu leczenia i na potrzeby codziennej egzystencji przez osoby najbliższe jest mu użyczony samochód. Wszelkie rachunki za dom, leczenie i egzystencję również są opłacane przez najbliższą rodzinę. Wnioskodawca zaznaczył, że wszelkie informacje o jego dochodach i stratach ma syndyk masy upadłościowej. W załączeniu do sprzeciwu skarżący przedstawił dodatkowe dokumenty źródłowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego sąd wydaje postanowienie, w którym postanowienie referendarza zmienia lub utrzymuje w mocy. Ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r. GZ 71/04, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze dodatkowe dokumenty źródłowe przedłożone przez skarżącego, Sąd stwierdza, że skarżący w wystarczający sposób wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Dopiero bowiem na tym etapie, skarżący podniósł istotne dla kwestii przyznania prawa pomocy okoliczności dotyczące ogłoszonej względem niego upadłości konsumenckiej. Do wniesionego przez skarżącego sprzeciwu dołączone zostało bowiem postanowienie Sądu Rejonowego [...] z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt [...] zatwierdzające sprawozdanie rachunkowe syndyka masy upadłości S. O., osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej za okres od 1 kwietnia 2017 r. do 30 września 2017 r. Na tej postawie Sąd ustalił, że postanowieniem z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy [...] w G. VI Wydział Gospodarczy ogłosił upadłość dłużnika S. O., obejmującą likwidację majątku dłużnika. Postanowienie zostało obwieszczone w Monitorze Sądowym i Gospodarczym z [...] r., nr [...] pozycja [...]. W ramach postępowania ustalono, że skarżący nie dysponuje żadnym majątkiem. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa skarżącego wypełnia określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z tych względów Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 2 oraz art. 260 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.