III SA/Gd 722/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 26 września 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący S. O. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na podstawie zawartego w formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ustalono, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trojgiem dzieci, utrzymując się ze świadczenia rentowego w wysokości [...] zł. Jako swe zobowiązania i stałe wydatki wskazał: alimenty – [...] zł, rehabilitacja – [...] zł, leczenie – [...] zł. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca nie posiada nieruchomości, żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W związku z wątpliwościami co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 2 października 2017 r., na podstawie art. 255 i art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", wnioskodawca został wezwany do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń: - odpisu zeznania podatkowego złożonego przez skarżącego za rok 2016 do urzędu skarbowego, bądź też stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wszystkich dochodach uzyskanych za ten rok; - wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; - wskazania i udokumentowania kosztów utrzymania - należy przedstawić kopie rachunków za wodę, energie elektryczną, wywóz odpadów, czynsz, zakup leków i inne; - wskazania gdzie wnioskodawca z dziećmi zamieszkuje, do kogo należy nieruchomość; - dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanej renty oraz ponoszenia kosztów odpłatnej rehabilitacji i kosztów leczenia; - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); - przedłożenia kserokopii wyroku zasądzającego alimenty na dzieci, wskazania czy wnioskodawca jest osobą rozwiedzioną oraz czy korzysta ze świadczeń pomocy społecznej; - udokumentować należy zobowiązania kredytowe; - wyjaśnienia w jaki sposób z kwoty 750 zł wnioskodawca uiszcza alimenty w wysokości 2550 zł, opłaca rehabilitacje za kwotę 2500 zł oraz koszty leczenia 1000 zł miesięcznie. Wnioskodawca w przedłużonym terminie nadesłał w dniu 8 grudnia 2017 r., w którym oświadczył, że na posiada jeden rachunek oszczędnościowy, na który otrzymuje rentę oraz pomoc od rodziny i zaciągnięte pożyczki. Dodał, że ponosi koszty opłat za telefon oraz spłaty pożyczek. Stwierdził, że leki kupuje mu inna osoba, zaś koszty rehabilitacji wynoszą średnio 1500 zł miesięcznie. Obecnie wnioskodawca nie ma kontaktu z dziećmi, nie ma też nieruchomości, ani też nie posiada pojazdów mechanicznych. Korzysta z pomocy osób bliskich. Do pisma wnioskodawca załączył kserokopie następujących dokumentów: - decyzji ZUS o waloryzacji renty ze wskazaniem kwoty do wypłaty (po potrąceniu alimentów, zaliczki na podatek i składki na ubezpieczenie zdrowotne), w wysokości [...] zł miesięcznie; - zeznania podatkowego za 2016 r. wykazującego przychód w wysokości [...] zł z tytułu emerytur – rent; - orzeczenia o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności; - wyroków zasądzających od wnioskodawcy alimenty na rzecz małoletnich dzieci w łącznej wysokości [...] zł miesięcznie; - postanowienia sądu powszechnego rozkładającego wnioskodawcy grzywnę i koszty sądowe w łącznej kwocie [...] zł na raty; - trzech paragonów fiskalnych za usługę lekarską na kwotę [...] zł każdy; - polecenia przelewu wpłaty raty w wysokości [...] zł na rachunek Sądu Rejonowego. W tym stanie uznano, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego i dochodów oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 p.p.s.a. uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Sytuacja, o jakiej mowa w ww. art. 255 p.p.s.a., wystąpiła w niniejszej sprawie, albowiem oświadczenia skarżącej zawarte w formularzu urzędowym PPF były niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budziły wątpliwości. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych i kosztów ustanowienia adwokata. Wnioskodawca wykazał bowiem stałe wydatki, których suma ośmiokrotnie przekracza wysokość zadeklarowanego dochodu z tytułu renty. Jednak pomimo wezwania wnioskodawca nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego, który jak sam wyjaśnił posiada. Wyciąg z rachunku bankowego daje możliwość prześledzenia, jak kształtują się dochody oraz wydatki, jak również może w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o rzeczywistej sytuacji finansowej strony. Wnioskodawca nie wykazał bieżących kosztów miesięcznego utrzymania, a także kosztów rehabilitacji i leczenia w deklarowanej w formularzu urzędowym PPF wysokości, nie złożył nadto oświadczenia o ewentualnym korzystaniu z pomocy społecznej. Dodatkowo w odpowiedzi wnioskodawcy zabrakło jasnego wyjaśnienia, z jakich źródeł pozyskuje środki pieniężne niezbędne na sfinansowania zadeklarowanych stałych wydatków. Twierdzenia w tym zakresie są zbyt ogólnikowe, nie ukazują bowiem w sposób udokumentowany, w jakiej wysokości wnioskodawca uzyskuje pomoc finansową od osób trzecich. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1140/14, Lex nr 1533899). Skoro skarżący nie wykazał pełnych i rzetelnych okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej oraz ponoszonych wydatków, to tym samym niemożliwym uczynił weryfikację swoich oświadczeń, a tym samym zbadanie czy jego sytuacja majątkowa wypełnia określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.