III SA/Gd 723/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2017 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskiem z dnia 26 września 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący S. O. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na podstawie zawartego w formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ustalono, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z trojgiem dzieci, utrzymując się ze świadczenia rentowego w wysokości [...] zł. Jako swe zobowiązania i stałe wydatki wskazał: kredyt – [...] zł, mieszkanie – [...] zł. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca nie posiada nieruchomości, żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W związku z wątpliwościami co do rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 2 października 2017 r., na podstawie art. 255 i art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", wnioskodawca został wezwany do przedłożenia następujących dokumentów i oświadczeń: - odpisu zeznania podatkowego złożonego przez skarżącego za rok 2016 do urzędu skarbowego, bądź też stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wszystkich dochodach uzyskanych za ten rok; - wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; - wskazania i udokumentowania kosztów utrzymania - należy przedstawić kopie rachunków za wodę, energie elektryczną, wywóz odpadów, czynsz, zakup leków i inne; - wskazania gdzie wnioskodawca z dziećmi zamieszkuje, do kogo należy nieruchomość; - dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanej renty; - oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); - przedłożenia wszystkich decyzji dotyczących świadczeń z pomocy społecznej otrzymywanych na małoletnie dzieci, wskazania gdzie zamieszkuje matka dzieci, czy łoży na utrzymanie dzieci, jeśli zaś zamieszkuje wspólnie przedstawić należy jej dochody i składniki majątku ruchomego i nieruchomego; - udokumentować należy zobowiązania kredytowe; - wyjaśnienia w jaki sposób z kwoty [...] zł wnioskodawca spłaca kredyt w wysokości [...] zł i utrzymuje mieszkanie, skąd wnioskodawca czerpie brakujące środki. Wnioskodawca w przedłużonym terminie nie nadesłał jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń ani tez dokumentów. W tym stanie uznano, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego i dochodów oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 p.p.s.a. uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Sytuacja, o jakiej mowa w ww. art. 255 p.p.s.a., wystąpiła w niniejszej sprawie, albowiem oświadczenia skarżącej zawarte w formularzu urzędowym PPF były niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz budziły wątpliwości. Wniosek o prawo pomocy nie zawierał bowiem pełnej informacji dotyczącej zdolności do poniesienia kosztów sądowych i kosztów ustanowienia adwokata. Wnioskodawca wykazał bowiem stałe wydatki, których suma trzykrotnie przekracza wysokość zadeklarowanego dochodu z tytułu renty. Jednak pomimo wezwania wnioskodawca nie przedłożył wyciągu z rachunku bankowego. Wyciąg z rachunku bankowego daje możliwość prześledzenia, jak kształtują się dochody oraz wydatki, jak również może w najbardziej wiarygodny sposób przybliżyć wiedzę o rzeczywistej sytuacji finansowej strony. Wnioskodawca nie wykazał bieżących kosztów miesięcznego utrzymania, a także kosztów spłaty kredytu w deklarowanej w formularzu urzędowym PPF wysokości, nie złożył nadto oświadczenia o ewentualnym korzystaniu z pomocy społecznej, w tym w zakresie ewentualnych świadczeń przysługujących na dzieci. Ponadto nie wyjaśnił swej sytuacji rodzinnej w szczególności okoliczności, czy zamieszkuje wspólnie z matką swych dzieci, oraz czy łoży ona na ich utrzymanie. Nie wyjaśnił również w żaden sposób, z jakich źródeł pozyskuje środki pieniężne niezbędne na sfinansowania zadeklarowanych stałych wydatków. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II OZ 1140/14, Lex nr 1533899). Skoro skarżący nie wykazał pełnych i rzetelnych okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej oraz ponoszonych wydatków, to tym samym niemożliwym uczynił weryfikację swoich oświadczeń, a tym samym zbadanie czy jego sytuacja majątkowa wypełnia określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.