III SA/Gd 725/12

Dnia 7 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi L. D. na decyzję Wojewody [...] z dnia 28 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz adwokata A. S. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług – tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia 14 sierpnia 2012 r. Prezydent Miasta , w oparciu o art. 15 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.), orzekł o wymeldowaniu L. D. z pobytu stałego w S. przy ul. [...] 36of m. 2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie L. D. wystąpiła jego matka H. D. (najemca mieszkania) informując, że syn opuścił miejsce pobytu stałego i zamieszkał pod innym adresem; obecnie zaś przebywa w zakładzie karnym. W toku postępowania ustalono, że L. D. przebywa w areszcie śledczym, nadto występował on do sądu powszechnego przeciwko matce o odzyskanie mienia i przywrócenie naruszonego posiadania. Pozew jednak został zwrócony z powodów formalnych, a postępowanie umorzono. W ocenie organu meldunkowego została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu od tej decyzji strona podniosła, że nie wzięto po uwagę jego wyjaśnień, a orzeczenie wydano jedynie na podstawie zeznań wnioskodawczyni. W szczególności nie uwzględniono wniosków dowodowych i nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia 28 września 2012 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego, materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że strona nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego. Wynika to z przesłuchania wnioskodawczyni oraz pisma strony z dnia 4 czerwca 2012 r., która sama przyznaje, że sporadycznie przebywała w przedmiotowym lokalu. Nie ulega wątpliwości, że strona jeszcze przed aresztowaniem nie zamieszkiwała w lokalu. Ze względu na konflikt z matką pojawiała się tam sporadycznie. Jej centrum życiowe znajduje się w innym miejscu, a utrzymywanie zameldowania strony stanowiłoby fikcję meldunkową. Organ podkreślił, że meldunek służy celom ewidencyjnym i powinien odzwierciedlać stan faktyczny. W odniesieniu do zarzutów odwołania organ wskazał, że przy rozpoznaniu sprawy wzięto pod uwagę wzajemnie uzupełniające się zeznania wnioskodawczyni i wyjaśnienia strony, a zebrany materiał dowodowy był wystarczający dla rozstrzygnięcia sprawy. L. D. zaskarżył decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...] domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez jego nie przesłuchanie i nieustalenie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W uzasadnieniu strona podała m.in., że wystąpiła przeciwko matce o przywrócenie naruszonego posiadania, a braków formalnych pozwu nie mógł uzupełnić, gdyż został aresztowany. Zarzucił, że organy nie przesłuchały wskazanych przez niego osób. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym, nadanym w dniu 15 lutego 2013 r., H. D. wniosła o nie uwzględnienie skargi twierdząc, że nie jest w stanie mieszkać ze skarżącym, który wszczynał awantury, nadużywał alkoholu i używał wobec niej przemocy. Boi się go. Swoim zachowaniem zmienił jej starość "w piekło". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia 28 września 2012 r., która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 14 sierpnia 2012 r. o wymeldowaniu L. D. z pobytu stałego przy ul. [...] 36of m. 2 w S.. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Przepis ten stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (publ. OTK-A 2002/3/34) ukształtował się pogląd, że zameldowanie osoby pod danym adresem ma odzwierciedlać rzeczywisty stan rzeczy w tym zakresie. Stwierdzając niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. W szczególności nie przesądza o jakichkolwiek uprawnieniach do lokalu. Należy podkreślić, że obecne brzmienie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie budzi wątpliwości co do ewidencyjnego charakteru zameldowania. Aktualnie utrwalone jest stanowisko, że instytucja meldunku ma charakter ściśle ewidencyjny, to znaczy, że ma odzwierciedlać stan faktyczny w tym zakresie. Samo zameldowanie lub jego brak nie ma wpływu na prawo (uprawnienia) do zamieszkiwania w danym lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona, jeżeli opuszczenie ma charakter trwały i jest dobrowolne (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2011 r. sygn. akt II OSK 781/10, baza Lex2 nr 1024738). Stanowisko to należy zaakceptować. Skarga jest niezasadna i nie podlega uwzględnieniu. Poza sporem w niniejszej sprawie pozostawała legitymacja najemczyni H. D. (matki skarżącego) do domagania się wymeldowania L. D. (jej syna) z przedmiotowego lokalu. Bezsporne było, że skarżącemu zwrócono pozew o naruszenie posiadania, który wniósł do Sądu Rejonowego w S. w sprawie [...]. Nastąpiło to prawomocnym zarządzeniem z dnia 30 marca 2011 r. (- k. 32 akt administracyjnych). Poza sporem było również, że skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w S. w sprawie [...] na karę 15 lat pozbawienia wolności. Odbywanie kary rozpoczął w kwietniu 2011 r. i obecnie osadzony jest w Zakładzie Karnym w C. (- k.19 akt administracyjnych). Na wstępie rozważań należy podnieść, że wbrew stanowisku skarżącego, przy rozpoznaniu sprawy nie oparto się wyłącznie na twierdzeniach wnioskodawczyni i jej wniosku z dnia 23 maja 2012 r. Podstawę dokonanych ustaleń w sprawie stanowiły również wyjaśnienia skarżącego. W toku bowiem postępowania administracyjnego organ I instancji pismem z dnia 29 maja 2012 r. zwrócił się do L. D., osadzonego w zakładzie karnym, o nadesłanie wyjaśnień dotyczących okoliczności opuszczenia miejsca zameldowania (w tym o udzielenie odpowiedzi na pytania). Takie wyjaśnienia zostały przez stronę złożone. I tak, skarżący w piśmie z 4 czerwca 2012 r. oświadczył m.in., że w przedmiotowym mieszkaniu "przebywałem w miejscu zameldowania i spałem do listopada 2010 r. wyrywkowo 2-3 dni w tygodniu". Stwierdził także, że mieszkania nie opuścił dobrowolnie, a jego matka nie wpuszczała go mimo interwencji Policji. Są tam jego dokumenty i odzież. Od momentu opuszczenia przedmiotowego lokalu przebywał w różnych miejscach, najczęściej w lokalu przy ul. [...] w S.. Jak wyjaśnił również skarżący "tam spożywałem najczęściej posiłki, kąpałem się a także przechowywałem niezbędne rzeczy codziennego użytku". Skarżący oświadczył również, że nie wymelduje się z mieszkania, ponieważ jest schorowany, musi godnie mieszkać i żyć tam, gdzie się wychował. Wyjaśnienia złożone przez skarżącego znalazły odzwierciedlenie w zeznaniach jego matki - H. D. Podniosła ona, że syn od dawna mieszkał z różnymi partnerkami. Jednak przychodził do domu raz na trzy miesiące pod wypływem alkoholu i urządzał awantury, chciał ją udusić. Nie wpuszczała go do domu bo się go bała. Matka skarżącego wyjaśniła, że gdy składała we wrześniu 2010 r. wniosek o wymeldowanie, to syn od dawna mieszkał u konkubiny, która się go obawiała. Doszło do tragedii i syn zabił swoją konkubinę. Z powyższego materiału dowodowego wynika, że skarżący w sposób trwały opuścił miejsce pobytu stałego w S. przy ul. [...] 36of m. 2. Nastąpiło to jeszcze przed jego aresztowaniem, co najmniej na trzy miesiące przed jego dokonaniem. Okoliczność tę potwierdza sam skarżący, zatem nie można uznać, aby wymagała przeprowadzenia dalszych dowodów. Ponadto z jego wyjaśnień wynika, że jego centrum życiowe nie znajdowało się w spornym lokalu, najczęściej bowiem przebywał, mył się i spożywał posiłki w lokalu przy ul. [...]. Można tu dodać, że skarżący również w uzasadnieniu pozwu wskazywał na fakt nie przebywania w przedmiotowym mieszkaniu od 6 września 2010 r. z uwagi na wymianę zamków (- k.10 akt administracyjnych). Zdaniem Sądu, w zaistniałej sytuacji procesowej, nie można organom postawić skutecznego zarzutu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy był niewystarczający. Materiał dowodowy pozwalał bowiem na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy. Przechodząc do dalszych rozważań, to prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymagało ustalenia czy opuszczenie przez skarżącego przedmiotowego lokalu było dobrowolne. Skarżący podnosił, że został on przez swoją matkę zmuszony do opuszczenia lokalu ("moja matka H. D. nie wpuszczała mnie do mieszkania"). Nawet jeśli przyjąć, że z mieszkania skarżący został usunięty wbrew swojej woli, to Sąd w niniejszym składzie podziela ugruntowany w orzecznictwie sądowo-administracyjnym pogląd, zgodnie z którym na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktować należy także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta, jednak godzi się z tym, ponieważ nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Gl 193/10, baza Legalis). Takim środkiem jest np. wniesienie do sądu pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania. Co prawda, skarżący wniósł taki pozew do Sądu Rejonowego w S. Jednak, bezsporne było, że pozew ten został zwrócony skarżącemu, gdyż w zakreślonym terminie nie usunął jego braków formalnych. Ponadto skarżący zaniechał ponownego wniesienia powództwa. Aresztowanie czy pozbawienie wolności nie uniemożliwia stronie prowadzenie spraw np. sądowych, nie zwalania też z obowiązku dbania o swoje interesy. W ocenie Sądu, doprowadzenie przez skarżącego do takiej sytuacji, w której zwrócono mu pozew o przywrócenie naruszonego posiadania, jest równoznaczne z nieskorzystaniem przez niego z tego środka prawnego. W konsekwencji musi to prowadzić do uznania, że skarżący godził się z zaistniałym stanem rzeczy. Nie pozostaje obojętna dla sprawy okoliczność, że prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w S. skarżący został skazany w 2011 r. na karę 15 lat pozbawienia wolności, którą obecnie odbywa w zakładzie karnym. W judykaturze wyrażony został pogląd, zgodnie z którym za dobrowolne należy uznać opuszczenie lokalu będące następstwem zawinionych działań strony, która popełniła przestępstwo i została skazana na karę pozbawiania wolności (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 579/11, w którym zostały zawarte wiążące wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego). Pogląd ten należy zaaprobować. Z takim też niewątpliwie, zawinionym zachowaniem strony mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Prawomocnie orzeczona kara sprawia, że skarżący rzeczywiście nie może przebywać i de facto przez najbliższych kilkanaście lat nie będzie mógł przebywać w spornym lokalu. A przecież przepisy meldunkowe nie mają na celu utrzymywaniu tzw. fikcji meldunkowej. W podsumowaniu dokonanych rozważań należy uznać, że stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości. Z pewnością w sprawie nie został naruszony przepis art. 7 k.p.a. i art 77 § 1 k.p.a., ani też art. 78 § 1 k.p.a. Organy bowiem ustaliły stan faktyczny w stopniu pozwalającym na jej prawidłowe rozstrzygnięcie. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby skarżący w toku postępowania zgłaszał wnioski dowodowe w postaci zeznań świadków, tj. domagał się "przesłuchania innych wskazanych przez niego osób" lub wnosił o przeprowadzenie innych dowodów. Należy zauważyć, że nie każde naruszenie prawa pozwala Sądowi na uchylnie decyzji w całości lub w części. Unormowanie zawarte w art. 145 § 1 pkt 1) a, b, c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowi o naruszeniu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszeniu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku powoływania się na naruszenie przepisów prawa, skuteczne podniesienie zarzutów w tym zakresie wymaga wykazania, że powołane naruszenie miało wpływ lub mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (nie mogą to być hipotetyczne twierdzenia strony). Istotne jest, że skarżący istnienia takiego wpływu na wynik sprawy, nie wykazał. W ocenie Sądu, również materiał dowodowy sprawy nie pozwala na stwierdzenie istnienia takiego charakteru naruszeń w przedmiotowej sprawie. Nie można uznać, aby przywołane przez stronę uchybienia, w świetle poczynionych rozważań, miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Podsumowując dokonane rozważania, należy uznać, że brak było podstaw do wzruszenia i wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał skargę za nieuzasadnioną i w oparciu o przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku. O kosztach wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu rozstrzygnięto w punkcie drugim wyroku.