III SA/Gd 734/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 27 czerwca 2014 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. A. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt [...], na mocy której organ uznał skarżącego za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazano m.in. art. 5 ust. 3 i 3 a ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2012 r., poz. 1228 ze zm.). Z uzasadnień decyzji wynika, iż w sprawie ustalono, że dłużnik nie wywiązał się z nałożonego na niego obowiązku zarejestrowania się – jako osoby bezrobotnej - w urzędzie pracy. W toku postępowania przed organami A. F. złożył oświadczenie, że nie może podjąć pracy ze względu na stan zdrowia. Nie przedłożył jednak organowi żadnych dowodów potwierdzających rzekomo zły stan zdrowia. Jednocześnie z pism nadesłanych przez komornika wynikało, że dłużnik alimentacyjny nie reguluje zobowiązań alimentacyjnych. Skierowana przez A. F. skarga do Sądu nie zawierała uzasadnienia, w związku z czym Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków skargi. W odpowiedzi A. F. wskazał, że będzie mógł zająć pełne stanowisko w sprawie dopiero po zakończeniu karnego postępowania przygotowawczego, dotyczącego wyłudzenia alimentów w przedmiotowej sprawie. W dalszej kolejności skarżący wskazał, że od początku postępowania proponował urzędnikom zakończenie tej sprawy w formie ugody administracyjnej w trybie art. 13 Kpa, którą to propozycję skarżący podtrzymuje również na etapie postępowania przed sądem. W skardze opisano przebieg konfliktu skarżącego z Urzędem Miejskim. Skarżący wytoczył bowiem Urzędowi proces o narażenie na straty i działanie na szkodę przedsiębiorstwa turystycznego skarżącego (wynajem apartamentów). Pozew został jednak odrzucony przez Sąd z powodu nieposiadania przez Urząd Miejski osobowości prawnej. Skarżący nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem, uznając za niesprawiedliwy fakt, że sam może być pociągnięty do odpowiedzialności, a nie może wyegzekwować od innych należnych mu praw. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie i podkreślając, że A. F. nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją w istocie nie sprecyzował względem niej żadnych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j. t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie legalności podejmowanych aktów administracyjnych i stosują środki określone w ustawie. W ramach tej kontroli Sąd bada, na podstawie akt sprawy, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z dn.30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach i na podstawie akt sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Akta organu I instancji przekazane Sądowi w sprawach ze skarg A. F. liczą 44 ponumerowane strony – zgodnie ze spisem dokumentów załączonym do akt. Badając legalność zaskarżonych decyzji w myśl powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Zaskarżone decyzje zostały bowiem wydane bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a więc - z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. co mogło mieć i miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło w całości decyzję organu I instancji z dnia 27 czerwca 2013 r. nr [...] o uznaniu dłużnika alimentacyjnego A. F. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych w okresie świadczeniowym 2012/2013 (pkt.1) i – uznało A. F. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych (pkt.2). Z uzasadnienia do decyzji wynika, że uchylenie decyzji organu I instancji nastąpiło z uwagi na fakt, iż o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych nie orzeka się w odniesieniu do konkretnego okresu świadczeniowego. To stanowisko organu odwoławczego jest zasadne. Jednak oceniając materiał dowodowy zebrany w rozpatrywanej sprawie nie można uznać za uzasadnione stwierdzenie, że organ I instancji zgromadził dowody świadczące w dostatecznym stopniu o zaistnieniu – na tym etapie postępowania – wystarczających przesłanek do orzeczenia o uznaniu A. F. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. W szczególności zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( j. t. Dz. U. z 2012r., poz.1228, wersja z dnia orzekania przez organ odwoławczy), kolejność czynności wobec dłużnika funduszu alimentacyjnego winna przebiegać w sposób określony w rozdziale 2, dotyczącym zasad pomocy państwa osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego w przypadku bezskuteczności egzekucji oraz działań podejmowanych wobec dłużników alimentacyjnych. Z zamieszczonych w cytowanym fragmencie aktu przepisów wynika, że w przypadku bezskuteczności egzekucji osoba uprawniona może złożyć do organu właściwego wierzyciela wniosek o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Wniosku ww. w przedłożonych Sądowi aktach brak. Dalsza część cytowanego art. 3 ustawy przewiduje, że do wniosku należy dołączyć zaświadczenie organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji zawierające informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów, a dalej - że w przypadku złożenia wniosku bez zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne organ właściwy wierzyciela wzywa organ prowadzący postępowanie egzekucyjne do przesłania zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji zawierającego informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów. W związku z tym, że w aktach sprawy brak wniosku osoby uprawnionej o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego czyli wobec A. F. postępowanie organu I instancji i – po uchyleniu decyzji - postępowanie organu odwoławczego, jest bezzasadne. W sprawie niniejszej " osobą uprawnioną" jest D.F., a po dniu 23.11. 2012 r., tj. po ukończeniu przez D. F. 18 lat, matka, E. F., nie mogła reprezentować syna jako przedstawiciel ustawowy. O takiej reprezentacji w toku postępowania świadczą, między innymi, pismo Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia 23 maja 2013 r. k-25 akt, z którego wynika, że "kompletny wniosek" o świadczenia z funduszu alimentacyjnego złożyła E. F. i pismo komornika z dn.20.04.2013 r. k-21 akt, podające E. F. za przedstawiciela ustawowego D. F. W opisywanych aktach brak również wyroków sądowych, na podstawie których zasądzono i podwyższono alimenty od A. F. na rzecz syna D., brak również tytułu wykonawczego, będącego podstawą wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Zaświadczenia komornika znajdujące się w aktach sprawy budzą wątpliwości co do swej wiarygodności, a to z tej przyczyny, że np. z zaświadczenia Komornika sądowego z dn. 12.11.2012 r. (wpływ do organu 27.11.2012 r.) o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych od A. F. – w okresie ostatnich dwóch miesięcy - wynika, między innymi, że egzekucja okazała się bezskuteczna, gdyż komornik nie ustalił majątku dłużnika lub jego źródeł dochodu podlegających zajęciu (k-1 akt adm.). Jest to stwierdzenie zaskakujące w okolicznościach sprawy, gdyż już w dniu 19 grudnia 2012 r. Burmistrz Miasta informuje komornika, że A. F. jest właścicielem domu o pow. 450 m kw. położonego w K., (zapewne zlokalizowanego na działce, czyli – stanowiącego nieruchomość) w którym – jak informuje skarżący – prowadzono działalność gospodarczą polegającą na wynajmie pokoi. K. i W. są sąsiadującymi ze sobą, niewielkimi miejscowościami, w których trudno przeoczyć nieruchomość zabudowaną domem o pow. 450 m kw. Z kolejnych przepisów cytowanej ustawy wynika, między innymi, że jedynie w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny nie może wywiązać się ze swoich zobowiązań z powodu braku zatrudnienia, organ właściwy dłużnika: 1) zobowiązuje dłużnika alimentacyjnego do zarejestrowania się jako bezrobotny albo jako poszukujący pracy w przypadku braku możliwości zarejestrowania się jako bezrobotny; 2) informuje właściwy powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika alimentacyjnego. Postępowanie w przedmiocie uznania A.F. za osobę – dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych organ I instancji wszczął w dniu 16 kwietnia 2013 r. (k-18 akt adm.), a więc – w trzy miesiące po dokonaniu przez skarżącego na rzecz syna D. darowizny o wartości – jak zadeklarowały strony aktu notarialnego z dnia 24 stycznia 2013 r. – 133.333 zł. W przedłożonych Sądowi aktach brak jakiejkolwiek wzmianki, czy i jakie znaczenie dla zobowiązań A. F. względem D. F. miała dokonana darowizna i brak na ten temat rozważań organów obu instancji. O dokonanej darowiźnie na rzecz syna D. F. skarżący poinformował Sąd w toku rozprawy w dniu 29 stycznia 2015 r., dokumentując jej dokonanie kserokopią aktu notarialnego, co świadczy o braku dokonania istotnych dla sprawy ustaleń w toku postępowania przed organami obu instancji. Ustawa, na podstawie której podjęto zaskarżone decyzje ma na celu – jak wynika z jej treści – świadczenie pomocy, w tym – pomocy Państwa, osobom uprawnionym do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego w przypadku bezskuteczności egzekucji wobec dłużników alimentacyjnych, nie zaś – regulowanie stosunków majątkowych między członkami stosunkowo zamożnych rodzin. Mając powyższe na uwadze i stwierdziwszy, że zaskarżone decyzje podjęte zostały wbrew powinnościom organów określonym, m.in. w art. 7,9,75,77 i 80 kpa, a w rezultacie – z naruszeniem przepisów art. 3,4 ust.1, 5 ust.2, 3, 3a i n. ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (publ. jw.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku orzekł jak w pkt.1 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a i c ustawy z dnia dn.30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.).W pkt.2 sentencji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy. Ponowne rozpoznawanie sprawy organ I instancji rozpocznie od zbadania, czy istnieje wniosek osoby uprawnionej do podjęcia działań wobec dłużnika alimentacyjnego – A. F. oraz ewentualnie wyjaśni czy i w jakim czasie bezskuteczna była egzekucja należności alimentacyjnych na rzecz D.F.