III SA/Gd 735/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 24 października 2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. A. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 lipca 2014 r., sygn. akt [...], mocą której utrzymano decyzję Burmistrza Miasta ustalającą skarżącemu kwotę zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną tj. D. F. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2012/2013 w wysokości 6 0000 zł, ( podlegającą zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami). W podstawie prawnej zaskarżonej decyzji wskazano m.in. art. 27 ust. 1, 2 oraz 7 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. 2012, poz. 1228 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego wynika, co następuje: w sprawie ustalono, że decyzją z dnia 30 listopada 2012 r. przyznano osobie uprawnionej – D. F. - świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres od dnia 1 października 2012 r. do 30 września 2013 r. w kwocie po 500 zł miesięcznie. W ww. okresie organ wypłacił osobie uprawnionej z funduszu alimentacyjnego świadczenia w łącznej wysokości 6000 zł. Z tytułu wypłaconych osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego na konto organu właściwego wierzyciela nie wpłynęła żadna kwota należności od dłużnika alimentacyjnego, co oznacza, że organ prowadzący egzekucję nie wyegzekwował żadnych kwot, także dłużnik alimentacyjny nie wpłacił żadnej kwoty. Dłużnik nie jest zwolniony z obowiązku zwrotu należności, na mocy art. 27 cyt. ustawy ma on bowiem obowiązek zwrotu należności, aż do całkowitej spłaty zobowiązania. Wydanie i doręczenie decyzji nakazującej zwrot wypłaconych należności z funduszu alimentacyjnego nie zależy od uznania organu, ma on bowiem taki obowiązek wynikający z art. 27 ust.2 oraz ust.7 pkt. 2 ustawy. Odwołanie nie odnosiło się do istotnych zagadnień sprawy, bowiem w tym postępowaniu nie jest badana zasadność przyznania alimentów czy świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Istotne są: niewyegzekwowanie od dłużnika alimentacyjnego oraz niepłacenie przez niego należności z tytułu alimentów zasądzonych przez sąd oraz - niezwracanie należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Dopóki organ nie otrzyma od komornika informacji, że alimenty regulowane są na bieżąco, dopóty zobowiązany jest wypłacać osobie uprawnionej, spełniającej ustawowe przesłanki, wnioskowane świadczenie alimentacyjne, a dłużnik alimentacyjny zobowiązany jest do ich zwrotu. Skarga wniesiona przez A. F. do Sądu na ww. decyzje nie zawierała uzasadnienia, wobec czego skarżący został wezwany do uzupełnienia braków skargi. W odpowiedzi A. F. napisał, że będzie mógł zająć stanowisko w sprawie dopiero po zakończeniu karnego postępowania przygotowawczego dotyczącego wyłudzenia alimentów w przedmiotowej sprawie. W dalszej kolejności skarżący wskazał, że od początku proponował urzędnikom zakończenie sprawy w formie ugody administracyjnej w trybie art. 13 Kpa, którą to propozycję skarżący podtrzymuje również na etapie postępowania przed sądem. W skardze opisano przebieg konfliktu skarżącego z Urzędem Miejskim. Skarżący wytoczył bowiem urzędowi proces o narażenie na straty i działanie na szkodę przedsiębiorstwa turystycznego skarżącego (wynajem apartamentów). Pozew został jednak odrzucony przez Sąd z powodu nieposiadania przez Urząd Miejski osobowości prawnej. Skarżący nie zgadza się z tym rozstrzygnięciem, uznając za niesprawiedliwy fakt, że sam może być pociągnięty do odpowiedzialności, a nie może wyegzekwować od innych należnych mu praw. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podkreślił, że A. F. nie zgadzając się z zaskarżoną decyzją w istocie nie sprecyzował względem niej żadnych zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( j. t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie legalności podejmowanych aktów administracyjnych i stosują środki określone w ustawie. W ramach tej kontroli Sąd bada, na podstawie akt sprawy, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związany granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako p.p.s.a. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach i na podstawie akt sprawy, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Badając legalność zaskarżonych decyzji w myśl powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna. Zaskarżone decyzje zostały bowiem wydane bez wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a więc - z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz – z naruszeniem przepisów prawa materialnego, co mogło mieć i miało wpływ na treść rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 107 § kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Wynika z powyższego, że okoliczności opisane w uzasadnieniu do decyzji (istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia) winny mieć odzwierciedlenie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy. Jeśli dokumentów takich w aktach brak, to oznacza to, że stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony i rozważony w sposób wystarczający do podjęcia prawidłowego rozstrzygnięcia, a tak jest w niniejszej sprawie. Akta organu I instancji przedłożone Sądowi liczą – zgodnie ze spisem dokumentów 44 ponumerowanych kart. Z akt tych wynika, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia 24 października 2013 r., mocą której ustalono "kwotę zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną D.F. świadczeń z funduszu alimentacyjnego w okresie świadczeniowym 2012/2013 w wysokości 6000 zł, które podlegają zwrotowi łącznie z ustawowymi odsetkami /..../. W uzasadnieniu do decyzji organ I instancji podał, że decyzją z dnia 30 listopada 2012 r. organ ten przyznał świadczenia z funduszu alimentacyjnego D.F. na czas: - do ukończenia 18 roku życia i – od 18 lat do ukończenia 25 lat życia; oba świadczenia były wypłacane w kwotach po 500 zł miesięcznie, co złożyło się na kwotę 6000 zł. Ta kwota, wraz z należnymi odsetkami, podlega zwrotowi z mocy przywołanych w osnowie przepisów prawa. Odpowiadając na zarzuty podniesione w odwołaniu przez skarżącego, organ odwoławczy napisał, że w toku postępowania o zwrot należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej nie bada się ani zasadności zasądzenia alimentów przez sąd ani zasadności przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego; organ zobowiązany jest jedynie do ustalenia, czy dłużnik reguluje swoje zobowiązania, a jeśli nie, to organ ma obowiązek wydania decyzji zobowiązującej dłużnika alimentacyjnego do zwrotu wypłaconych należności. W omawianej sprawie Burmistrz Miasta jest zarówno organem przyznającym świadczenia, jak i organem właściwym wierzyciela i dłużnika. Zatem szczególnie w tym przypadku znajduje zastosowanie zasada wynikająca z art. 77 § 4 kpa, że fakty powszechnie znane oraz fakty znane organowi z urzędu nie wymagają dowodu, a co więcej – fakty znane organowi z urzędu winien on zakomunikować stronie. Jak wynika z akt, skarżący A. F. ma trudności z precyzyjnym formułowaniem zarzutów względem podejmowanych orzeczeń, co może mieć związek ze stanem zdrowia skarżącego, który w wywiadzie alimentacyjnym podał, że ma nerwicę (część IV. Pkt.2, k-6 akt adm.), a w oświadczeniu z dnia 7 lutego 2013 r. (k-14 akt adm.) – że "nie mogę podjąć pracy z uwagi ma mój ciężki stan zdrowia. Zaznaczam, że się nie uchylam od obowiązków, tylko realnie oceniam moje możliwości w tej materii") bądź – wynikać z innych przyczyn. Niemniej jednak skarżący w toku postępowania przed organami sygnalizował, że czuje się głęboko pokrzywdzony zarówno żądaniem alimentów jak i faktem, że " nie on podjął od Urzędu pieniądze, zatem nie on musi je spłacać" (k-29 akt adm.). Zarzuty te podniesione zostały m.in. w odwołaniu od decyzji z dnia 22.07.2013 r. w sprawie uznania za dłużnika alimentacyjnego, niemniej jednak akta administracyjne organu I instancji są wspólne dla obu prowadzonych postępowań, a zarzuty odnośnie bezzasadności przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego i wniosek o zbadanie "czy przy powstaniu tego zobowiązania doszło do działań korupcyjnych /.../" znajdują się również w odwołaniu od decyzji organu I instancji z dnia 24 października 2013 r.(akta organu odwoławczego k-9). Jest to o tyle istotne, że – jak wynika z akt organu I instancji (k-37) Komisariat Policji w 2013 r. prowadził postępowanie sprawdzające odnośnie bezzasadnego wszczęcia postępowania o zwrot należności z funduszu alimentacyjnego, a udzielona Komisariatowi odpowiedź organu I instancji (k-38 akt. adm.) jedynie potwierdza konieczność uzupełnienia akt o potrzebne dokumenty, w tym – o wyroki sądu przyznające i podwyższające alimenty z klauzulami wykonalności i o wniosek o udzielenie świadczeń z funduszu na osobę uprawnioną. W cytowanym piśmie organ I instancji podaje, że wniosek o udzielenie świadczeń złożony został wraz z kompletem dokumentów przez E. F., a należy mieć na uwadze, że matka D. F. utraciła status przedstawiciela ustawowego syna w zw. z ukończeniem przez ww. 18 lat w dniu 23 listopada 2012 r. W dniu 25 kwietnia 2013 r. do organu I instancji wpłynęło pismo komornika sądowego informujące, że wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym reprezentuje przedstawiciel ustawowy E. F. i że dłużnik w ciągu ostatnich 6 miesięcy nie dokonał żadnej wpłaty na poczet zobowiązań alimentacyjnych, podczas gdy skarżący A. F. okazał na rozprawie przed sądem fragment wypisu z aktu notarialnego o dokonanej w dniu 14 stycznia 2013 r. na rzecz D. F. ( i przyjętej) darowiźnie o wartości 133.333 zł. Wskazane wyżej dokumenty i dowody uzyskane w toku postępowania uzupełniającego postępowanie dowodowe pod postacią: zeznań D. F. i E.F. na okoliczność dokonanej przez A. F. darowizny na rzecz syna oraz wyniki postępowania sprawdzającego prowadzonego przez Komisariat Policji w sprawie [...] winny zostać ponownie przeanalizowane wraz z innymi dowodami, co pozwoli na podjęcie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a , bowiem niedostateczne zebranie i przeanalizowanie materiału dowodowego sprawy i jego braki doprowadziły w rezultacie do naruszenia przepisów prawa materialnego, co w sumie miało istotny wpływ na wynik sprawy (pkt. 1 sentencji wyroku). Orzeczenie w pkt. 2 sentencji znajduje umocowanie w art. 152 p.p.s.a.