III SA/Gd 735/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. spraw ze skarg A. P. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 13 lipca 2015 r., nr [...]; z dnia 13 lipca 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia uchyla zaskarżone decyzje. Decyzją z dnia 28 maja 2015 r., nr [...] i Starosta [...] orzekł o ustaleniu J. i A. P. - zawodowej rodzinie zastępczej, nienależnie pobranego świadczenia na małoletnią U. P. za okres od dnia 23 maja 2015 r. do dnia 31 maja 2015r. w kwocie 290,32 zł. Decyzją z dnia 28 maja 2015 r., nr [...] Starosta [...] orzekł o ustaleniu J. i A. P. - zawodowej rodzinie zastępczej, nienależnie pobranego świadczenia na małoletniego J. P. za okres od dnia 23 maja 2015 r. do dnia 31 maja 2015 r. w kwocie 290,32 zł. Odwołanie od powyższych decyzji wniósł A. P. podnosząc, iż organ pierwszej instancji błędnie uznał, że skoro małoletnia U. P. i małoletni J. P. zostali przekazani w pieczę preadopcyjną w dniu 23 maja 2015r. to nie należy się za ten dzień zawodowej rodzinie zastępczej świadczenie na małoletnich. W związku z tym, iż zarówno małoletnia U. P., jak i małoletni J. P. w dniu 23 maja 2015 r. przebywali jednak w pieczy zastępczej należałoby świadczenie za ten dzień wypłacić, a orzec zwrot nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia 24 maja 2015 r. do dnia 31 maja 2015 r. Decyzjami z dnia 13 lipca 2015 r., nr [...] i [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzje organów pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że podstawę materialnoprawną przedmiotowych decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2015 r. poz. 332). Zgodnie z art. 87 ust. 1 i 4 ustawy, świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka. W przypadku gdy świadczenia oraz dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, przysługują rodzinie zastępczej lub prowadzącemu rodzinny dom dziecka za niepełny miesiąc kalendarzowy, świadczenia oraz dodatki wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do liczby dni pobytu dziecka w danym miesiącu kalendarzowym. Małoletni U. i J. P. zostali umieszczeni w rodzinie zastępczej J. i A. P. Dnia 8 grudnia 2014 r. zostały wydane decyzje, którymi J. i A. P. przyznane zostało świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletnich począwszy od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia faktycznego opuszczenia przez dzieci rodziny zastępczej w wysokości 1.000,00 zł miesięcznie. Dnia 25 maja 2015 r. A. P. złożył oświadczenie w którym poinformował, iż dnia 23 maja 2015 r. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w [...] małoletni U. i J. P. zostali przekazani w pieczę preadopcyjną. Organ I instancji w piśmie z dnia 11 czerwca 2015 r. wyjaśnił jednocześnie, iż przyjęto zasadę naliczania świadczeń, wliczając dzień przybycia dzieci do rodziny (bez względu na porę ich przyjęcia) do ostatniego dnia pobytu dzieci. W ten sposób za dzień przekazania dzieci do innej formy opieki (rodziny/placówki) nie zostaje wypłacone świadczenie. Powyższe wynika z faktu, iż dzieci z rodzin zastępczych trafiają często do placówek opiekuńczo - wychowawczych, czy innych rodzin zastępczych, a wówczas, wliczając dzień przekazania dziecka doszłoby do podwójnego finansowania jego pobytu w pieczy zastępczej. Zdaniem Kolegium podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie organ pierwszej instancji nie naruszył prawa w stopniu umożliwiającym zmianę bądź uchylenie wskazanej decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż zarówno małoletnia U. P. jak i małoletni J. P. opuścili faktycznie zawodową rodzinę zastępczą w dniu 23 maja 2015 r. i zostali umieszczeni w pieczy preadopcyjnej. W związku z powyższym organ pierwszej instancji zasadnie orzekł o ustaleniu J. i A. P. - zawodowej rodzinie zastępczej wysokości nienależnie pobranego świadczenia za okres od dnia 23 maja 2015 r. do dnia 31 maja 2015 r. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł A. P. domagając się uchylenia zaskarżonych decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonym decyzjom zarzucił obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwą interpretację art. 87 ust. 1 i 4 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 332) w zakresie faktycznego opuszczenia przez dzieci rodziny zastępczej i okresu naliczenia świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka, o których mowa w art. 80 ust. 1 pkt 2 ustawy. W uzasadnieniu skarg wskazał, że skoro małoletnie dzieci w dniu 23 maja 2015r. faktycznie przebywały w rodzinie zastępczej to zgodnie z art. 87 ust. 1 i 4 ustawy powinno zostać wypłacone również za ten dzień świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania dzieci. W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu 17 grudnia 2015 r. sprawy z obu skarg wniesionych przez A. P. na określone wyżej decyzje zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm., dalej jako p.p.s.a.), uwzględnienie skargi na decyzję administracyjną następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Mając na uwadze powyższe kryteria, stwierdzić należało, że skargi zasługiwały na uwzględnienie, bowiem zaskarżone decyzje zostały wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik spraw. Istota sporu prawnego, który legł u podstaw rozpoznawanych spraw sprowadzała się do sposobu liczenia okresu za który rodzinie zastępczej należne są świadczenia pieniężne związane ze sprawowaniem powierzonej jej pieczy nad małoletnimi podopiecznymi. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia o uznaniu za nienależnie pobrane świadczeń wypłaconych za okres od 23 maja 2015 r. do 31 maja 2015 r. na pokrycie kosztów utrzymania w rodzinie zastępczej dzieci U. i J. P. stanowiły przepisy ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2015 r., poz. 332), zwanej w dalszym ciągu ustawą. Stosownie do treści art. 87 ust. 1 ustawy, świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka. W przypadku gdy świadczenia oraz dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81 ustawy przysługują rodzinie zastępczej lub prowadzącemu rodzinny dom dziecka za niepełny miesiąc kalendarzowy, świadczenia oraz dodatki wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do liczby dni pobytu dziecka w danym miesiącu kalendarzowym. Bezspornie małoletni U. i J. P. opuścili rodzinę zastępczą J. i A. P. w dniu 23 maja 2015 r. Z zaskarżonych decyzji wynika, że za nienależnie pobrane uznano świadczenie wypłacone za okres od 23 maja 2015 r. Zgodnie z art.110 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r., poz. 121, ze zm.) jeżeli ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego organu państwowego albo czynność prawna oznacza termin nie określając sposobu jego obliczania, stosuje się przepisy tego kodeksu. Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nie zawiera szczególnych regulacji dotyczących sposobu liczenia terminów, a zatem ocena zgodności z prawem zaskarżonych decyzji wymagała sięgnięcia do regulacji przepisu art. 111 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym termin oznaczony w dniach kończy się z upływem ostatniego dnia. Skoro zatem termin pobierania świadczeń przez rodzinę zastępczą określono w art. 87 ust. 1 ustawy - "od dnia faktycznego umieszczenia dziecka w rodzinie zastępczej do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej", to niewątpliwie mamy do czynienia z terminem określonym w dniach, który kończy się z upływem ostatniego dnia, w którym dziecko przebywało jeszcze w rodzinie zastępczej. Jeśli zaś w dniu 23 maja 2015 r. małoletni U. i J. P. przebywali bezspornie w rodzinie zastępczej współtworzonej przez skarżącego i dopiero w ciągu tego dnia rodzinę tę opuścili, to z upływem tego właśnie dnia ustało uprawnienie rodziny zastępczej do korzystania ze świadczeń i dodatków, o których mowa w ustawie. Zatem uznanie za nienależne, świadczenia pobranego przez rodzinę zastępczą za dzień 23 maja 2015 r. nastąpiło z naruszeniem art. 87 ust. 1 ustawy, gdyż za ten dzień zgodnie z powyższymi rozważaniami przysługiwało ono skarżącemu i jego małżonce. W tym stanie spraw Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jak w sentencji wyroku. Rzeczą organu administracji ponownie rozpatrującego sprawy będzie ponowne rozpatrzenie wniesionych przez skarżącego odwołań i wydanie w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. decyzji uwzględniających powyższą ocenę prawną.