III SA/Gd 737/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 23 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie cła antydumpingowego postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem datowanym na dzień 14 sierpnia 2013 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – 10 września 2013 r.) złożonym na urzędowym formularzu PPPr Syndyk Masy Upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w W. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że spółka wobec której toczy się postępowanie upadłościowe (z akt sprawy wynika, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla miasta [...] X Wydział Gospodarczy z dnia 9 marca 2012 r. została ogłoszona upadłość A Sp. z o.o. obejmująca likwidację majątku upadłego) nie posiada dostatecznych środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. W skład majątku upadłej spółki wchodziła nieruchomość na której ustanowiono szereg hipotek przewyższających jej wartość. Oznacza to, że środki uzyskane ze sprzedaży nieruchomości będą mogły być przeznaczone wyłącznie na zaspokojenie wierzycieli zabezpieczonych rzeczowo. Ponadto, w skład majątku upadłego wchodzą przeterminowane wierzytelności w stosunku do spółki prawa portugalskiego o wartości 194.257 zł, których ściągnięcie jest wątpliwe oraz wadium w wysokości 80.000 zł wpłacone w toku postępowania przetargowego na sprzedaż ww. nieruchomości. Wynika stąd, że jedynym majątkiem jaki znajduje się w masie upadłości są - wobec zbycia ruchomości - środki zgromadzone na rachunku bankowym i w kasie w łącznej wysokości 16.479,02 zł. W ocenie syndyka stan środków będzie się zmniejszał z uwagi na konieczność ponoszenia dalszych kosztów postępowania upadłościowego. Suma posiadanych środków nie pozwala zatem nawet na częściowe uiszczenie wpisu, co więcej te środki muszą wystarczyć na przeprowadzenie całego postępowania upadłościowego. Dodatkowo syndyk wskazał, że w analogicznych okolicznościach postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2013 r. przyznane zostało wnioskodawcy prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści ww. postanowień wynikało (kserokopie przedłożono w załączeniu), że zaliczka wpłacona przez jednego z wierzycieli upadłej spółki wskutek postanowienia sędziego – komisarza stanowi kwotę niezbędną do prowadzenia postępowania likwidacyjnego i nie może być przeznaczona na inne cele. Z kolei z pozostałego majątku upadła spółka nie jest w stanie ponieść wymaganych kosztów sądowych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 13 września 2013 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia: a) sprawozdania rachunkowego, o którym mowa w art. 168 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) odnoszącego się do okresu 1 lipca – 31 sierpnia 2013 r., względnie dokumentów obrazujących wszystkie przychody uzyskane w ww. okresie; b) dokumentów potwierdzających wysokość wszystkich przychodów uzyskanych z tytułu zbycia ruchomości wchodzących w skład masy upadłości (wraz z ich wyszczególnieniem) z okresu 1 czerwca – 10 września 2013 r.; c) odpisu zwykłego z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości wchodzącej dotychczas w skład masy upadłości oraz kserokopii dokumentu potwierdzającego fakt jej sprzedaży i uzyskaną finalnie cenę. W dniu 1 października 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęły wszystkie dokumenty wymagane ww. zarządzeniem, to jest: - sprawozdanie rachunkowe za okres 1 lipca – 31 sierpnia 2013 r.; - faktury VAT obrazujące zbycie ruchomości w dniach 5 i 10 września 2013 r. za kwoty 9.840 zł brutto i 492 zł brutto; - odpis zwykły księgi wieczystej dla nieruchomości wchodzącej dotychczas w skład masy upadłości; - sporządzona w formie aktu notarialnego umowa sprzedaży ww. nieruchomości (z dnia 5 września 2013 r.) za cenę 800.000 zł brutto. Postanowieniem z dnia 2 października 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od ww. postanowienia podniesiono, że uiszczenie wpisów w dwóch sprawach prowadzonych przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku oraz jednej prowadzonej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Szczecinie przy obecnym stanie funduszy masy upadłości uniemożliwi pokrycie kosztów postępowania upadłościowego niezbędnych do jego zakończenia. W takiej sytuacji jedyną alternatywą dla wnioskodawcy jest rezygnacja z zaskarżenia wydanych decyzji administracyjnych. Do sprzeciwu dołączono wydruk obrazujący stan rachunku bankowego z saldem 795.507,84 zł uwzględniający dokonanie operacji w dniu 11 października 2013 r. oraz raport kasowy nr 9/2013 za okres 1 – 30 września 2013 r. ze stanem kasy 11.757,01 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony postanowienie wydane przez referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Dla oceny zasadności złożonego przez syndyka masy upadłości wniosku w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych podstawowego znaczenia nabierają postanowienia art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi określające przesłanki przyznania prawa pomocy. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ww. ustawy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno każdorazowo wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. w tej materii: m.in. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008 r.; sygn. akt I SA/Po 825/08; System Informacji Prawnej LEX nr 507292). W realiach rozpatrywanej sprawy koszty sądowe kształtują: - wpis od wniesionej skargi wynoszący 5.237 zł (vide: § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 2.619 zł (vide: § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.); - ewentualna opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł pobierana za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem w sytuacji gdy orzeczenia nie uzasadnia się z urzędu (vide: § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych; Dz. U. Nr 221, poz. 2192). Per saldo orientacyjne koszty sądowe w niniejszym postępowaniu wynoszą zatem 7.956 zł. Co oczywiste, na obecnym etapie postępowania koszty sądowe zamykają się w kwocie 5.237 zł stanowiącej wpis od wniesionej skargi. Mając na uwadze ww. okoliczności faktyczne oraz powyższe regulacje normatywne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że złożony przez syndyka wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy bowiem zauważyć, że sam fakt prowadzenia postępowania upadłościowego o charakterze likwidacyjnym i okoliczność nieprowadzenia bieżącej działalności gospodarczej przez upadłą spółkę nie znajdują usprawiedliwionych podstaw jako czynniki uniemożliwiające uiszczenie wpisu w pełnej wysokości. Zgodnie z generalną zasadą wyrażoną w art. 214 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeśli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych zobowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Pismem takim, stosownie do treści art. 230 § 1 powołanej ustawy, jest między innymi skarga. Syndyk Masy Upadłości A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Warszawie wnosząc skargę do sądu administracyjnego na akt administracji publicznej, w realiach niniejszej sprawy na decyzję Dyrektora Izby Celnej winien był liczyć się z koniecznością poniesienia tych kosztów. Należy bowiem zauważyć, że wstąpienie na drogę sądową celem dochodzenia praw spółki lub ochrony jej interesów mieści się w ramach czynności likwidacyjnych podejmowanych przez syndyka masy upadłości. Tym samym koszty związane z danym postępowaniem sądowym powinny być uwzględnione przez syndyka w ramach niezbędnych lub koniecznych wydatków ponoszonych w związku z prowadzoną likwidacją. Ponadto w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że brak jest podstaw ku temu aby wydatkom związanym z prowadzeniem postępowania upadłościowego (które w realiach sprawy są na bieżąco regulowane) przyznawać a limine pierwszeństwo w stosunku do opłat ponoszonych w postępowaniu sądowoadministracyjnym, tym bardziej, że postępowanie sądowoadministracyjne pośrednio również zmierza do zabezpieczenia interesów wierzycieli upadłej spółki (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. akt I FZ 40/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezależnie od powyższych zapatrywań należy wskazać, że z przedłożonych w toku postępowania dokumentów wynika, że składając wniosek o prawo pomocy syndyk posiadał zgromadzone na rachunkach bankowych oraz w kasie środki pieniężne w wysokości 16.479,02 zł. Z kolei na dzień 31 sierpnia 2013 r. stan środków masy zasilony przychodami z tytułu wpłaconego wadium wynosił 94.164,99 zł. W miesiącu wrześniu 2013 r. syndyk dokonał ponadto zbycia ruchomości wchodzących w skład masy upadłości za łączną kwotę 10.332 zł. Z rozliczenia raportu kasowego przedłożonego wraz ze sprzeciwem wynika zaś, że stan środków w kasie na dzień 30 września 2013 r. wynosił 11.757,01 zł (z uwzględnieniem wydatkowanej kwoty 30 zł). Z kolei stan rachunku bankowego z saldem uwzględniającym dokonanie operacji w dniu 11 października 2013 r. wynosił 795.507,84 zł. Należy mieć również na uwadze, że ze złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia syndyka (vide: rubryka 12 formularza PPPr) wynika, że upadła spółka posiada wierzytelności wobec spółki prawa portugalskiego w wysokości 194.257 zł. Poza złożeniem ogólnikowego oświadczenia w ww. materii syndyk nie wykazał jakimikolwiek dokumentami, że dochodzenie ww. kwoty jest prawnie bądź faktycznie niemożliwe. Istnienie roszczeń A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w Warszawie wobec ww. podmiotu i brak udokumentowanych działań podejmowanych w celu ich wyegzekwowania skutkuje uznaniem, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Trudno bowiem oczekiwać aby Skarb Państwa kredytował wydatki związane z prowadzeniem przez syndyka procesów sądowych w sytuacji zaprzestania dochodzenia wierzytelności przysługującej upadłej spółce. Syndyk nie jest przecież pozbawiony całkowitej możliwości gospodarowania ww. wierzytelnością. Jednym z przejawów przedmiotowego gospodarowania może być bowiem sprzedaż ww. wierzytelności wyspecjalizowanemu w tej działalności przedsiębiorstwu połączona z przeniesieniem ryzyka związanego z dochodzeniem należności, będącej w ocenie syndyka należnościami trudnościągalnymi. Na podstawie wszystkich powyższych okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że syndyk w obecnych realiach dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie pełnych kosztów niniejszego postępowania. Przedmiotowa konstatacja prowadzić musi do odmowy przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.