III SA/Gd 74/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2021 r. nr (...) w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. G.S. (dalej jako "wnioskodawca", "strona" albo "skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 listopada 2021 r. nr (...) utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia 9 czerwca 2021 r. nr (...) o odmowie przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką P.S.. (ur. (...)1937 r.). W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: W dniu 12 listopada 2020 r. do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynął wniosek G.S. , reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia 29 grudnia 2020 r. organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z opieką nad matką. Przedmiotowa decyzja została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 kwietnia 2021 r. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, w tym wywiadu środowiskowego z dnia 11 maja 2021 r., organ pierwszej instancji decyzją z dnia 9 czerwca 2021 r. nr (...) wydaną na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735; dalej powoływanej w skrócie jako "k.p.a.") oraz art. 17 ust. 1, art. 20 ust. 2 i ust. 3, art. 24 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "u.ś.r.") ponownie odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego w związku z opieką nad matką. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawca zamieszkuje wraz z niepełnosprawną w stopniu znacznym matką P.S. . Matka wnioskodawcy jest osobą starszą (w wieku 84 lat), schorowaną. W latach 2014/2015 przeszła dwa zawały serca. W roku 2017 przeszła udar, który powtórzył się po upływnie roku. Aktualnie P.S. choruje na cukrzycę i przyjmuje insulinę, ma problemy z kolanami i biodrami, często puchną jej nogi, co utrudnia poruszanie się. Zdarzają się również kłopoty z utrzymaniem równowagi, co wynika z zaburzeń błędnika. P.S. porusza się po mieszkaniu samodzielnie, gdy jest zmęczona lub gorzej się czuje korzysta ze sprzętu rehabilitacyjnego w postaci balkonika. Matka wnioskodawcy nie leczy się psychiatrycznie, podczas wywiadu środowiskowego logicznie odpowiadała na zadawane pytania. Samodzielnie spożywa posiłki, korzysta z toalety. Czynności samoobsługowe wykonuje w głównej mierze samodzielnie, potrzebuje wsparcia jedynie podczas korzystania z prysznica (podstawienie krzesła, pomoc przy wyjściu z prysznica). P.S. może i pozostaje sama w domu, jednak podczas wywiadu wnioskodawca nie potrafił określić dokładnie na jak długo. Ustalono, że czynności opiekuńcze względem matki wnioskodawca wykonuje rano i wieczorem: codziennie rano i wieczorem mierzy jej poziom cukru, dawkuje i podaje insulinę oraz lekarstwa, pomaga przy ubieraniu, rozbieraniu oraz wieczornej toalecie. Przygotowuje również posiłki, które matka jest w stanie samodzielnie spożyć. Ponadto wnioskodawca umawia wizyty lekarskie oraz asystuje podczas wizyt. Jak wynika z wywiadu środowiskowego ostatnia wizyta lekarza rodzinnego miała miejsce w miesiącu kwietniu br. w związku zaburzeniem błędnika. Natomiast ostatnie wizyty u lekarza specjalisty (laryngologa i kardiologa) miały miejsce około 2-3 lata temu. Podczas wywiadu nie zostały wskazane żadne inne czynności opiekuńcze, które wnioskodawca wykonuje w trakcie dnia. Wszystkie czynności wskazane zarówno przez wnioskodawcę jak również P.S. dotyczą porannej i wieczornej opieki nad matką. Organ wskazał nadto, że wnioskodawca do 2016 r. był osobą aktywną zawodowo. Większość kariery zawodowej przepracował jako kierowca autobusu oraz jako mechanik. Jak wynika z wyjaśnień złożonych przez pełnomocnika wnioskodawcy ustanie zatrudnienia było związane z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Konieczność opieki nad matką została również wskazana jako bezpośrednia przyczyna niepodejmowania przez wnioskodawcę dalszego zatrudnienia. Na podstawie opisanych okoliczności organ uznał, że rozmiar i zakres sprawowanej opieki nie zmuszają wnioskodawcy do niepodejmowania zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności te mogą być wykonywane zarówno przed jak i po pracy. P.S. jest osobą schorowaną i ze względu na swój wiek oraz niepełnosprawność wymaga pomocy w niektórych czynnościach, jednak nie jest osobą która wymaga nieustannej opieki i kontroli, gdyż stan zdrowia fizycznego i psychicznego pozwala jej na samodzielne wykonywanie podstawowych czynności. W kontekście możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opieka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a jej zakres wykluczać możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Rozmiar tej opieki musi być na tyle duży, aby całkowicie uniemożliwiał podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej. W świetle powyższego nie każda zatem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy stanowi podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie takie, których celem jest sprawowanie stałej i osobistej opieki. W ocenie organu, zakres sprawowanej opieki nie jest wystarczający do uznania, że wnioskodawca nie może podjąć zatrudnienia w pełnym lub niepełnym wymiarze czasu pracy. W wyniku rozpoznania odwołania wnioskodawcy reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 16 listopada 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy przytoczył przepisy prawa materialnego regulujące zasady przyznawania świadczenia. Organ wskazał, że organy orzekające winny stosować art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13). W realiach sprawy ustalono, że niepełnosprawność matki wnioskodawcy powstała po ukończeniu przez nią 18 lub 25 roku życia (wskazane w treści art. 17 ust. 1b). Okoliczność ta nie stanowi jednakże samoistnej podstawy do odmowy przyznania żądanego świadczenia. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy brakiem aktywności zawodowej wnioskodawcy, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką P.S. . W ocenie Kolegium, na podstawie dokonanych w postępowaniu ustaleń przyjąć należy, że rozmiar obowiązków wnioskodawcy nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, przynajmniej w częściowym wymiarze czasu pracy. Takie czynności jak mierzenie poziomu cukru, dawkowanie i podawanie insuliny oraz lekarstw, przygotowywanie posiłków, pomoc przy ubieraniu, rozbieraniu oraz wieczornej toalecie, a także przygotowywanie posiłków czy umawianie wizyt lekarskich oraz asystowanie przy nich, nie mogą być uznane za czynności wymagające pełnej dyspozycyjności i tak bardzo czasochłonne, że wykluczałyby podjęcie zatrudnienia. Jak podkreślono, z akt sprawy nie wynika, by P.S. wymagała ciągłej (całodziennej) obecności, czy też nadzoru. Matka wnioskodawcy nie jest osobą obłożnie chorą i leżącą, po mieszkaniu porusza się samodzielnie lub przy pomocy balkonika, gdy jest zmęczona lub gorzej się poczuje. Jest osobą świadomą, nie wymagającą karmienia. Samodzielnie spożywa posiłki i samodzielnie korzysta z toalety. Czynności samoobsługowe wykonuje w głównej mierze samodzielnie, potrzebuje pomocy jedynie podczas korzystania z prysznica (podstawienie krzesła, pomoc przy wyjściu z prysznica). Z kolei czynności odnoszące się do opieki nad matką wykonywane przez wnioskodawcę są realizowane w pewnych odstępach czasowych i nie świadczą o stałym i tak dużym zaangażowaniu, a przede wszystkim mogą być zorganizowane w sposób umożliwiający podjęcie zatrudnienia, choćby w niepełnym zakresie czasu pracy. Ponadto, część czynności jak np. wizyty lekarskie nie są czynnościami, które są wykonywane codziennie. Ostatnia wizyta lekarza rodzinnego miała miejsce w miesiącu kwietniu 2021 r. w związku zaburzeniem błędnika. Natomiast ostatnie wizyty u lekarza specjalisty (laryngologa i kardiologa) miały miejsce około 2-3 lata temu. Samodzielność P.S. utwierdziła organ w przekonaniu, że podjęcie przez wnioskodawcę jakiegokolwiek zatrudnienia nie kolidowałoby z zakresem czynności opiekuńczych. W ocenie takie czynności jak przygotowanie ubrania i posiłku, towarzyszenie podczas wizyt lekarskich, pomoc przy codziennej toalecie należą do obowiązków chociażby rodziców dzieci w wieku szkolnym (podczas dni wolnych od nauki - ferie, wakacje), co nie jest równoznaczne z brakiem możliwości wykonywania przez te osoby pracy zawodowej. Również leki mogą być wcześniej odpowiednio przygotowane i dawkowane tak aby matka wnioskodawcy samodzielnie je przyjęła. Ponadto jak wynika z wywiadu środowiskowego wnioskodawca tylko rano i wieczorem mierzy matce poziom cukru, dawkuje i podaje insulinę oraz lekarstwa. Zatem te czynności nie są wykonywane w ciągu dnia i nie umożliwiają podjęcia zatrudnienia. W ocenie organu odwoławczego przy należytej organizacji dnia wnioskodawca mógłby po porannym przygotowaniu dla matki posiłków i leków, pomocy w ubraniu i porannej higienie, podjąć zatrudnienie, choćby w niepełnym wymiarze czasu. Mając powyższe na uwadze organ jeszcze raz podkreślił, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a co za tym idzie organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił przyznania wnioskodawcy świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze na decyzję organu odwoławczego reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika G.S. wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i o zobowiązanie organów pierwszej i drugiej instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu Sądu wydanym w niniejszej sprawie Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą. Skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 6, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 oraz art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, to jest faktycznego zakresu opieki skarżącego nad matką, co skutkowało brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono, że z dyspozycji art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, iż świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom w nim wymienionym, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z przywołanej normy prawa wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być opieką całodobową. Przesłanka warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swojego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy, co w niniejszej sprawie miało miejsce. Skarżący podniósł nadto, że ustalenia organu dotyczące zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad matką, zostały poczynione w oderwaniu od stanu faktycznego sprawy, bowiem z okoliczności sprawy wynika, że opieka nad matką jest stałą i długotrwałą. W ocenie skarżącego przesłanka związku przyczynowo - skutkowego warunkująca uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego zostanie spełniona, jeżeli opiekun pozostaje w ciągłej dyspozycji swego podopiecznego, przez co należy rozumieć także sytuację gotowości niesienia pomocy zarówno w dzień, jak i w nocy. Znaczy stopień zaangażowania w pomoc osobie najbliższej, uniemożliwia opiekunowi podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Taka sytuacja w ocenie skarżącego zachodzi w niniejszej sprawie. Na poparcie stanowiska skarżący przywołał fragmenty uzasadnień wyroków sądów administracyjnych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") sąd bada zaskarżony akt (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Przedmiotem oceny Sądu skarżący uczynił decyzję organu odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad matką będącą osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Wskazać w tym miejscu należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce lub ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Sąd wskazuje, że zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne w związku z rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, jeżeli osoba uprawniona rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawowym wymogiem do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece - w rozumieniu tego przepisu - musi ona być stała lub długoterminowa. Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Ponadto należy wskazać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2020 r.; sygn. akt I OSK 1148/20, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a u.ś.r. pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo - skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 u.ś.r., opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2020 r.; sygn. akt I OSK 516/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W każdej sprawie właściwy organ musi zatem dokonać dogłębnej oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (zob. w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 maja 2015 r.; sygn. akt I OSK 2820/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zgodnie odmówiły skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia, stwierdzając tożsamo, że w sprawie nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., a mianowicie po pierwsze brak jest związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy zapewnieniem przez wnioskodawcę opieki niepełnosprawnej matce, a rezygnacją z zatrudnienia, gdyż rezygnacja z zatrudnienia miała miejsce na wiele lat przed ustaleniem u jego matki znacznego stopnia niepełnosprawności. Po drugie, w ocenie organów brak jest związku przyczynowo – skutkowego, gdyż wskazany zakres obowiązków w ramach sprawowanej opieki, ma charakter pomocy w czynnościach dnia codziennego. Sprawowana opieka nie stanowi opieki całodobowej i nie uniemożliwia skarżącemu podjęcia aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze związek ten wyklucza także to, że opieki tej skarżący nie wykonuje sam, a odbywa się ona przy pomocy domowników. W tym miejscu, w kwestii związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją, czy niepodejmowaniem pracy, a koniecznością sprawowania opieki przez skarżącego, Sąd pragnie przywołać stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjny wyrażone w wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r. (sygn. akt I OSK 874/15; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku tym wskazano na niedopuszczalność różnicowania sytuacji prawnej osób, które z powodu sprawowania opieki rezygnują z wykonywanej już pracy oraz tych, które z tego samego powodu rezygnują z samego podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Obie te grupy osób powstrzymują się od podejmowania pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki. Rezygnację należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie. Wykładnia omawianego pojęcia musi się więc odbywać przez pryzmat celu jakiemu służą świadczenia opiekuńcze, którym jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i osobom opiekę tę sprawującym, utraconego zarobku i wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki. Z punktu widzenia takiego celu świadczenia nie jest istotne, czy nastąpiła rezygnacja z trwającego zatrudnienia, czy rezygnacja z jego podjęcia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą. Taka wykładnia znajduje pełne umocowanie w wartościach konstytucyjnie chronionych: godności człowieka pozbawionego zdolności do samodzielnej egzystencji, w zasadzie demokratycznego państwa prawnego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej i konstytucyjnej i w zasadzie równości wobec prawa. W ocenie Sądu zestawiając okoliczności faktyczne rozpatrywanej sprawy ze wskazaną regulacją prawną organy orzekające prawidłowo uznały, że zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nie uzasadnia uznania tej opieki za taką jakiej wymaga art. 17 ust. 1 u.ś.r., gdyż umożliwia podjęcie skarżącemu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. z dnia 8 lipca 2016 r. wynika, że matka skarżącego została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności (symbole przyczyny niepełnosprawności 10-N 02-P 07-S). Orzeczony stopień ma charakter trwały, a orzeczenie zostało wydane na stałe. Należy podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie uprawnia do stwierdzenia, że legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym wyklucza automatycznie i w każdym przypadku obowiązek wykazania związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a niepodejmowaniem zatrudnienia. Nie każda opieka nad taką osobą będzie bowiem uniemożliwiać zatrudnienie. Nie można tym samym czynić z góry założenia, że konieczne będzie udzielanie takiej osobie opieki kompleksowej przez cały czas. Z materiału dowodowego sprawy w żaden sposób nie wynika aby opieka nad niepełnosprawną matką (która zamieszkuje wspólnie ze skarżącym) sprawowana przez skarżącego wykluczała całkowicie podjęcie przez niego jakiegokolwiek zatrudnienia lub pracy zarobkowej. W postępowaniu ustalono bezsprzecznie, że matka skarżącego pomimo konieczności wsparcia ze strony osoby trzeciej wykonuje określone czynności samodzielnie. Z wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącego P.S., nie jest osobą leżącą i wymagającą z tego tytułu całkowitej i całodobowej opieki (obejmującej choćby konieczność np. karmienia, pojenia, cewnikowania, pamersowania, itp.). O braku potrzeby sprawowania opieki nieustannie świadczy to, że P.S. porusza się samodzielnie, samodzielnie wykonuje sobie zastrzyki. Podawanie leków, gotowanie obiadów czy sprzątanie nie wykluczają wykonywania pracy zawodowej, gdyż są czynnościami głównie związanymi z prowadzeniem gospodarstwa domowego i przy właściwej organizacji (np. wcześniejszym przygotowaniu posiłków i leków) dają możliwość pogodzenia ich z wykonywaniem aktywności zawodowej. Z ustaleń poczynionych w sprawie bezspornie wynika, że zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną matką, w świetle zasad doświadczenia życiowego, jest do pogodzenia z równoczesnym podjęciem pracy choćby w niepełnym wymiarze czasowym. Nie kwestionując stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności jej wsparcia (do czego skarżący jest zobowiązany zgodnie z regulacjami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy; tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359), należy podkreślić za organem odwoławczym, który nie zanegował faktu należytego sprawowania opieki, że sama konieczność sprawowania opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że skarżący z uwagi na zakres i rozmiar czynności, jakie wykonuje opiekując się matką, ma możliwość, na tle stwierdzonej w wywiadzie środowiskowym częściowej samodzielności matki, podjęcia pracy. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcia organów obu instancji zostały oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy, to jest zakresu i rozmiaru sprawowanej przez skarżącego opieki nad matką, jak i kwestii związanych z jej stanem zdrowia oraz możliwością samodzielnego funkcjonowania w określonych sferach życia. Ustalenia poczynione w tym zakresie znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która to zawiera w pełni wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu. W skardze z kolei nie zawarto jakichkolwiek argumentów pozwalających na podważenie zasadności wydanych rozstrzygnięć. Argumentacja uzasadnienia skargi ograniczona została w istocie do przedstawienia zapatrywań wyrażonych w orzecznictwie sądów administracyjnych, wskazania, że opieka skarżącego nad matką jest stała i długotrwała jak i prostego zaprzeczenia poczynionym przez organy ustaleniom oraz wyciągniętym na ich podstawie prawidłowym wnioskom. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku. Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.