III SA/Gd 740/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Alina Dominiak Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Z akt sprawy wynika, że D. S. pobierał zasiłek stały w wysokości 444 zł od stycznia 2010 r., zgodnie z decyzją Wójta Gminy [...] Nr [...] z dnia 18 grudnia 2009 r. W dniu 30 września 2011 r., na mocy decyzji Wójta Gminy [...] nr [...] przyznano skarżącemu - na okres od 1.10.2011 do 31.03.2012 r. - .dodatek mieszkaniowy w wysokości 173,10 zł. W dniu 7 listopada2011 r. ten sam organ - Wójt Gminy [...] na podstawie art.104,108 i 163 kpa oraz art. 8 ust.1 pkt.1, art.37 ust. 1 pkt. 1, art. 37 ust.2 pkt 1, art. 37 ust. 3 i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( t.j. Dz. U. Nr 175 z 2009 r., poz.1362 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 135 z 2006 r., poz. 950) zmienił własną decyzję Nr [...] z dnia 18 grudnia 2009 r. w części dotyczącej wysokości zasiłku stałego w ten sposób, że od dnia 1 listopada 2011 r. ustalił wysokość zasiłku stałego D. S. na kwotę 303,90 zł miesięcznie. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 17 września 2012 r., powołując przepisy, m.in. art. 138 § 1 pkt. 2 kpa, art.8 ust.1,3 i 4, art. 37 ust. 2 i art. 106 ust.5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2009, Nr 175, poz. 1362 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i : - zmieniło decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 18 grudnia 2009 r. w ten sposób, że przyznało D. S. zasiłek stały na okres od dnia 1 listopada 2011 r. do 31 marca 2012 r. w wysokości 303, 90 zł miesięcznie, a na okres od dnia 1 kwietnia 2012r. w pierwotnie przyjętej wysokości tj. 444 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, m.in., że zmiana rozstrzygnięcia organu I instancji na niekorzyść strony nastąpiła w trybie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. 2009, Nr 175, poz. 1362 ze zm.) w związku ze stwierdzoną przez organ I instancji zmianą sytuacji dochodowej świadczeniobiorcy. Konieczność obniżenia kwoty zasiłku stałego w okresie od listopada 2011 r. do marca 2012 r. organ uzasadnił uzyskiwanym w tym czasie przez D. S. dodatkiem mieszkaniowym w wysokości – miesięcznie - 173,10 zł. Organ uznał, że w świetle art. 8 ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy społecznej dodatek mieszkaniowy stanowi dochód, który z uwagi na treść art. 37 ust. 2 tej ustawy, uwzględnia się przy wyliczaniu wysokości zasiłku stałego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D. S. wystąpił o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego i utrzymanie w mocy decyzji Wójta Gminy [...] przyznającej mu zasiłek stały w wysokości 444 zł miesięcznie przez cały okres wypłacania świadczenia. W skardze podniesiono zarzuty naruszenia art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w zw. z art. 6 i 7 Kpa oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Skarżący zakwestionował przyjęcie poglądu, aby dla potrzeb wyliczenia należnej wysokości zasiłku stałego, otrzymywany przez skarżącego dodatek mieszkaniowy uznawany był za dochód, o którym mowa w 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W uzasadnieniu zarzutów wskazano, że zgodnie z treścią powołanego przepisu ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarżący przyznaje, że dodatek mieszkaniowy nie należy do katergori świadczeń, które ustawa o pomocy społecznej w bezpośredni sposób wyłącza z kategorii dochodu na mocy art. 8 ust. 4 tej ustawy. Jednak, zdaniem piszącego, użyty w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zwrot " jeżeli ustawa nie stanowi inaczej" nie dotyczy tylko przepisów ustawy o pomocy społecznej, lecz wszystkich ustaw składających się na system pomocy osobom ubogim i niezamożnym. Tym samym, skoro wchodząca w skład tego systemu ustawa o dodatkach mieszkaniowych przewiduje inaczej tj., że do dochodu nie wlicza się dodatków mieszkaniowych (art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych), to świadczenie to nie powinno być także wliczane do dochodu osoby uprawnionej do zasiłku stałego. W skardze podkreślono w szczególności, że system pomocy społecznej powinna charakteryzować wewnętrzna spójność i niesprzeczność przepisów prawa. Zdaniem skarżącego, interpretacja ustawy o pomocy społecznej zaprezentowana przez organy obu instancji, prowadzi do kuriozalnej sytuacji, w której – w rzeczywistości - dodatek mieszkaniowy dla osób objętych zasiłkiem stałym nie wystąpi jako realna pomoc w przezwyciężaniu stanu ubóstwa. Przyznanie zasiłku stałego w wysokości pomniejszonej o dodatek mieszkaniowy powoduje bowiem faktyczne odebranie stronie jednego z tych świadczeń tj. dodatku mieszkaniowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga D. S. nie mogła zostać uwzględniona. W niniejszej sprawie pozostaje niesporne, że w czasie, w którym skarżący pobierał zasiłek stały, organ I instancji przyznał Mu dodatek mieszkaniowy na okres od dnia 1 października 2011 r. do dnia 31 marca 2012 r. (decyzja Wójta Gminy [...] Nr [...] z dnia 30 września 2011 r. w aktach adm. ) Spór pomiędzy stronami sprowadza się do ustalenia, czy przyznany skarżącemu dodatek mieszkaniowy stanowi wartość, którą uwzględnia się przy wyliczaniu dochodu osoby uprawnionej do zasiłku stałego. Zdaniem organów obu instancji, wobec jednoznacznej treści art. 8 ustawy o pomocy społecznej, dodatek mieszkaniowy stanowi dochód osoby otrzymującej zasiłek stały. Dodatek mieszkaniowy nie został wyliczony w wyłączeniach zawartych w art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Otrzymanie dodatku mieszkaniowego po wydaniu decyzji przyznającej zasiłek stały, zmienia tym samym sytuację dochodową strony i powoduje konieczność modyfikacji tej decyzji na skutek istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy. W ocenie skarżącego uznanie, że dodatek mieszkaniowy stanowi dochód osoby otrzymującej zasiłek stały jest krzywdzące i niesprawiedliwe. Jest również nie do pogodzenia z postulatem spójności systemu prawnego, który ma zapewniać rzeczywistą, a nie iluzoryczną, pomoc dla osób żyjących w ubóstwie. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił m.in. przepis art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 175 z 2009 r., poz.1362 ze zm.,) zgodnie z którym, dla potrzeb wyliczenia należnych wnioskodawcy świadczeń objętych ustawą o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu, z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Stosownie do art. 8 ust. 4 powołanej ustawy,do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się także: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych. Powołany przepis zawiera zamknięty katalog dochodów, które nie podlegają wliczeniu do dochodu uprawniającego do świadczeń pomocy społecznej. Skoro dodatek mieszkaniowy nie został w tym katalogu wymieniony, to stanowi on dochód w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza zatem powołanego przepisu i jest zgodna z jego dyspozycją. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej zawiera własną definicję dochodu oraz własny katalog wyłączeń, Sąd nie podziela poglądu, aby w sprawie mógł mieć zastosowanie art. 3 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Zawarty w art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej zwrot "jeżeli ustawa nie stanowi inaczej" , nie może być tym samym traktowany jako odnoszący się do innych ustaw niż ustawa o pomocy społecznej. Mankamenty rozwiązań ustawodawczych, nie mogą, zdaniem Sądu, prowadzić do dokonywania wykładni przepisów contra legem. Sąd podziela stanowisko strony skarżącej, że tworzące system prawny przepisy powinny ze sobą współgrać i nie powinny być ze sobą sprzeczne. Zauważa także istniejącą pomiędzy ustawą o pomocy społecznej, a ustawą o dodatku mieszkaniowym, niespójność polegającą na odmiennej definicji dochodu osoby ubiegającej się o te świadczenia. Strona skarżąca ma niewątpliwie rację, że zawarte w ustawie o pomocy społecznej uregulowanie powodujące w efekcie obniżenie świadczenia w postaci zasiłku stałego o kwotę dodatku mieszkaniowego, można uznać za brak realnej możliwości skorzystania z drugiego z tych świadczeń. Nie zmienia to jednak faktu, że podnoszone przez skarżącego zarzuty zmierzają w istocie do kwestionowania rozwiązań ustawowych, a te pozostają poza kontrolą sądu administracyjnego w tej sprawie. Reasumując - wydane przez organy rozstrzygnięcie miało swoją podstawę prawną, odpowiadającą zastałemu w sprawie stanowi faktycznemu. Obliczając zasiłek stały w oparciu o art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, organy miały obowiązek ustalić wysokość świadczenia w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, a dochodem tej osoby wyliczonym zgodnie z kryteriami zawartymi w art. 8 tej ustawy. Ponieważ stosowanie istniejących przepisów prawa jest obowiązkiem organów administracji, nie można przyjąć, aby w sprawie doszło do naruszenia przepisów Konstytucji, z której ten obowiązek wynika. Wyrażona w art. 7 Konstytucji RP zasada praworządności oznacza, że tak długo, jak długo dany przepis obowiązuje i nie zostanie uchylony, organy administracji mają obowiązek go stosować. Z powyższych względów oraz z uwagi na zakres kognicji Sądu, przekonanie strony skarżącej o krzywdzącym charakterze rozwiązań prawnych przyjętych w ustawie o pomocy społecznej nie mogło prowadzić do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.