III SA/Gd 743/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 19 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów osoby zobowiązanej postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżąca A. K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawczyni podała, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i czworgiem dzieci. Składając oświadczenie o dochodach wnioskodawczyni podała, że dochody rodziny kształtują wynagrodzenia za pracę otrzymywane przez męża i jednego z synów w łącznej kwocie 5.500 zł netto. Jednocześnie wnioskodawczyni oświadczyła, że na rachunku bankowym posiada wraz z mężem oszczędności w kwocie 5.600 zł. W tym stanie uznano, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w;] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z powyższą regulacją normatywną oczywistym jest, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ma charakter wyjątkowy. Wyjątkowość ta oznacza, ze prawo pomocy w zakresie całkowitym stosowane może być jedynie względem podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich osób należą m.in. osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku oraz osoby korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Uwzględniwszy potwierdzony przez wnioskodawczynię fakt uzyskiwania stałych dochodów przez męża jak i posiadanie wspólnych oszczędności pieniężnych stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie hierarchizuje się bowiem ponoszonych przez stronę wydatków (nawet tych koniecznych), lecz zestawia się rozmiar kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy (w realiach sprawy ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynoszący 100 zł oraz koszt ustanowienia pełnomocnika z wyboru) z jej aktualnymi możliwościami płatniczymi. Przedmiotowe zestawienie z oczywistych względów nie daje podstaw do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez wnioskodawczynię procesów sądowych w sytuacji, gdy ww. posiada oszczędności pieniężne a osoby pozostające z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym osiągają stałe, comiesięczne dochody. Ponadto należy mieć na uwadze, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy dany podmiot nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania z przyczyn natury obiektywnej. Z powyższego należy zaś wykluczyć sytuację, w której niemożliwość poniesienia kosztów postępowania uzasadnia wyłącznie subiektywne przekonanie strony nie znajdujące - jak wykazano - potwierdzenia w poczynionych ustaleniach faktycznych. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawczynię zakresie.