III SA/Gd 746/17

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego R. S. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego oraz ich zwrotu postanawia: odmówić przyznania radcy prawnemu R. S. wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Prawomocnym postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 grudnia 2017 r. przyznano skarżącej D. W. prawo pomocy w niniejszej sprawie przez ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 8 grudnia 2017 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych [...] wyznaczyła na pełnomocnika skarżącej z urzędu radcę prawnego R. S., który udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego do zastępowania go w niniejszej sprawie radcy prawnemu N. P. Wyrokiem z dnia 11 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na wyżej opisaną decyzję. Działająca z substytucji pełnomocnika z urzędu radca prawny N. P. sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i w dniu 13 marca 2018 r. wniosła o przyznanie na rzecz wyznaczonego w niniejszej sprawie pełnomocnika R. S. wynagrodzenia tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Powyższy wniosek nie zawierał oświadczenia, że koszty te nie zostały zapłacone w całości lub w części. Na podstawie art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej jako p.p.s.a.), wyznaczony w niniejszej sprawie pełnomocnik, otrzymuje wynagrodzenie według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715, zwane dalej rozporządzeniem). Zgodnie z § 3 rozporządzenia wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej zawiera oświadczenie, że opłata nie została zapłacona w całości ani w części. Przywołany przepis § 3 rozporządzenia statuuje podstawową zasadę zawartości wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, w myśl której warunkiem koniecznym ich przyznania jest złożenie oświadczenia, że opłata nie została zapłacona w całości lub w części. Brak stosownego oświadczenia stanowi nieusuwalny brak wniosku, skutkujący odmową przyznania wynagrodzenia. Tym samym aktualność zachowały poglądy judykatury i doktryny prezentowane w tym przedmiocie pod rządami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 490). Sformułowanie § 3 rozporządzenia nie pozostawia więc wątpliwości, że oświadczenie, iż opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, powinno być wyraźnie sformułowane we wniosku profesjonalnego pełnomocnika o przyznanie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej stronie postępowania z urzędu (por. postanowienie SN z 23 lutego 2012 r., V CZ 133/11, LEX nr 1215161). Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (por. postanowienie SN z 22 października 2015 r., II UZ 28/15, LEX nr 1827133, postanowienia NSA z dnia 13 sierpnia 2014 r., II OZ 759/14; z dnia 25 marca 2014 r., I FZ 40/14; z dnia 8 grudnia 2009 r., II GZ 273/09, z dnia 25 marca 2009 r., II FZ 90/09, z dnia 28 sierpnia 2008 r., I OZ 615/08, z dnia 18 czerwca 2008 r., I OZ 390/08, wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2006 r., II FSK 862/05, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Oświadczenie powyższe jest obligatoryjnym elementem wniosku, a jego niezłożenie stanowi brak, który nie podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie jest pismem w rozumieniu art. 45-48 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 8 grudnia 2009 r. oraz postanowienie WSA w Warszawie z 15 grudnia 2008 r., II SA/Wa 613/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie pełnomocnik substytucyjny wniosła o przyznanie na rzecz wyznaczonego pełnomocnika z urzędu wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, jednakże nie złożyła obligatoryjnego oświadczenia, że nie zostało ono zapłacone w całości lub w części. Z tych względów referendarz sądowy, na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.