III SA/Gd 749/18

WyrokWSA w Gdańsku2019-03-21

Skład orzekający: Janina Guść, Bartłomiej Adamczak, Jolanta Sudoł

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów dojazdu do mediacji sądowej, uzasadniona brakiem współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym i brakiem zainteresowania podjęciem zatrudnienia, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo oceniły sytuację życiową i postawę wnioskodawcy jako bierną i roszczeniową, co w świetle przepisów ustawy o pomocy społecznej uzasadnia odmowę przyznania zasiłku celowego. Mimo spełnienia kryterium dochodowego, brak aktywnego współdziałania wnioskodawcy w celu poprawy swojej sytuacji życiowej, w tym odmowa podjęcia zatrudnienia, stanowił podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Sąd podkreślił uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego oraz ograniczone możliwości finansowe ośrodków pomocy społecznej.
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów dojazdu do mediacji sądowej, powołując się na trudną sytuację życiową. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym i brak zainteresowania podjęciem pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżący zaskarżył obie decyzje, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i manipulowanie stanem faktycznym.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2019 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. J. S. (zwany dalej: "wnioskodawcą", "stroną" albo "skarżącym") 28 lutego 2018 r. złożył do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej ustny wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów dojazdu do T. w celu mediacji sądowej. W kwestionariuszu rodzinnego wywiadu środowiskowego wnioskodawca powołał się na swoją trudną sytuację życiową związaną z ubóstwem, niepełnosprawnością i długotrwałą chorobą. Działający z upoważnienia Wójta Gminy Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia 23 marca 2018 r. (nr [...].) wydaną na podstawie art. 2, art. 3, art. 11 ust. 2, art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.; dalej w skrócie jako: "u.p.s.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257; dalej w skrócie jako: "k.p.a.") - odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na koszty dojazdu do T. w celu mediacji sądowej wskazując jako powód odmowy brak współdziałania wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Po zmarłych rodzicach nabył ziemię oraz dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje. Większą część ziemi sprzedał w 2016 r. Posiada lekki stopień niepełnosprawności ze wskazaniem na otwarty rynek pracy. Obecnie jest właścicielem ziemi o powierzchni 1,51 ha przeliczeniowego (dochód z jednego ha przeliczeniowego to 288 zł). Organ wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może zostać przyznany zasiłek celowy z pomocy społecznej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy jest świadczeniem przyznanym w ramach uznania administracyjnego. Sam fakt spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej tego świadczenia i w wysokości przez nią oczekiwanej. Organ kieruje się zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy oraz uwzględnia potrzeby osób korzystających z pomocy społecznej. Uznanie administracyjne obejmuje także prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc, zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organ pomocy społecznej rozważa przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie niezbędnej potrzeby życiowej biorąc pod uwagę możliwości finansowe ośrodka oraz sytuację osobistą wnioskodawcy, badając także kryteria związane z możliwością zaspokojenia danej potrzeby samodzielnie przez wnioskodawcę. Organ pierwszej instancji mając na uwadze charakter świadczenia jakim jest zasiłek celowy wskazał, że wnioskodawca powinien intensywnie poszukiwać pracy, gdyż zasadą życia społecznego jest to, że każdy utrzymuje się z własnej pracy zarobkowej i mając potencjalne możliwości podjęcia zatrudnienia nie może liczyć na to, że będzie się utrzymywać z pomocy społecznej. Zasadą ustawową jest wsparcie osób potrzebujących pomocy (art. 2 i art. 3 u.p.s.), co jednak nie oznacza ich utrzymywania, zaś ustawowym obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej jest współdziałanie z organem pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości (art. 2 i art. 4 u.p.s.). Organ wyjaśnił, że podczas wywiadów środowiskowych wnioskodawca nie był zainteresowany aktualnymi ofertami pracy, co wskazuje na brak zainteresowania podjęciem zatrudnienia przez stronę w celu polepszenia swojej trudnej sytuacji. Co istotne, oferty dotyczyły pracy w zakładach oddalonych o około 2 do 6 km od miejsca zamieszkania wnioskodawcy. W dniu 14 lutego 2018 r. będąc w siedzibie ośrodka próbowano przekazać wnioskodawcy kolejne ofert pracy w celu polepszenia swojej sytuacji finansowej, jednakże odmówił ich przyjęcia, oznajmiając, że nie ma czasu. Brak aktywności czy współdziałania ze strony zainteresowanego z pracownikiem socjalnym uprawnia organ do powstrzymywania się od udzielania pomocy. Pomoc przyznawana na gruncie ustawy o pomocy społecznej - bez względu na jej rodzaj - ma bowiem charakter przejściowy, czasowy i zakłada wykształcenie odpowiednich postaw u osób z niej korzystających, w celu pokonywania życiowych trudności. Nie może ona w żadnym wypadku zamieniać się w stałe źródło utrzymania. Organ zauważył, że strona miesięcznie składa kilka podań, co oznacza, że w istocie próbuje przerzucać wszelkie koszty utrzymania na organ pomocy społecznej, będący dysponentem środków publicznych przeznaczonych na realizację zadań pomocowych. Ponadto, organ podniósł, że decyzją z dnia 17 stycznia 2018 r. stronie zostało przyznane świadczenie pieniężne na zakup żywności od stycznia do maja 2018 r. w wysokości 120 zł miesięcznie. Ponadto wydano inne decyzje przyznające zasiłki celowe na pokrycie kosztów leczenia i zakupu leków zatem strona nie pozostaje bez wsparcia ośrodka pomocy społecznej. W odwołaniu od powyższej decyzji J. S. wniósł o jej uchylenie i wydanie decyzji przyznającej wnioskowaną pomoc. Jego zdaniem, całe postępowanie od samego początku było nastawione na nieudzielenie pomocy. Odwołujący się zarzucił organowi pomocy społecznej manipulowanie stanem faktycznym poprzez nie opisywanie całej prawdy a wybieranie jedynie części faktów z sytuacji życiowej, które organowi odpowiadają. W ocenie odwołującego jego trudna sytuacja życiowa i finansowa jest spowodowana działaniem urzędników, którzy obecnie wymyślili powód odmowy wsparcia w postaci braku współpracy. Niezależnie od powyższego odwołujący się wskazał, że organ pierwszej instancji w sposób błędny wyliczył jego dochód. Dochód ten nie został bowiem pomniejszony o kwotę składki uiszczanej do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Decyzją z dnia 20 sierpnia 2018 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 39 u.p.s., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji Kolegium omówiło przebieg dotychczasowego postępowania w sprawie oraz wskazało, że zgodnie z treścią art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany stronie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej - przez co należy rozumieć przede wszystkim usprawiedliwioną potrzebę ze względu na ochronę życia i zdrowia. Jest świadczeniem pieniężnym o charakterze doraźnym, powiązanym z zaspokojeniem nie każdej, lecz tylko niezbędnej potrzeby życiowej. Decyzja wydana na podstawie art. 39 ustawy ma charakter uznaniowy, a uznanie administracyjne pozwala organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe, w świetle celów określonych ustawa o pomocy społecznej. Potrzeby rodzin i osób korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zatem warunkiem korzystania z pomocy społecznej jest, aby jej udzielenie nastąpiło w ścisłe określonym celu, jakim jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, a ponadto, aby miało miejsce w konkretnych okolicznościach tj. w sytuacji, gdy własne uprawnienia, zasoby i możliwości osoby wnioskującej o pomoc uniemożliwiają jej to przezwyciężenie. Z wywiadu środowiskowego (z dnia 26 lutego 2018 r.), który odwołujący podpisał wynika, że wysokość dochodu wynosi 434,88 zł, wyliczonego jako między innymi wartość dochodu odpowiadającego pow. gospodarstwa (1,5 ha) z uwzględnieniem liczby hektarów przeliczeniowych i dochodu ustalonego dla 1 ha -obecnie wynosi miesięcznie 288 zł. Nadto, z wywiadu wynika bezspornie, że odwołujący nie jest zainteresowany podjęciem pracy (mimo że jest w wieku produkcyjnym), ponieważ odmawia przyjęcia ofert lub nie jest nimi zainteresowany. Z kolei wystąpienie o pomoc finansową na dojazd na mediacje (odwołujący, jak wynika z wywiadu środowiskowego posiada dwa pojazdy samochodowe), wskazuje na wybitnie roszczeniową postawę odwołującego wobec organów pomocy społecznej, a jej przyznanie byłoby i prawnie i społecznie nieuzasadnione. Powyższą decyzję organu odwoławczego J. S. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie w całości, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Zdaniem skarżącego, decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 7, art. 8 § 1 i 2, art. 10 § 1, 2 i 3 oraz art. 35 § 3 k.p.a. poprzez: nieustosunkowanie się organu do stawianych w odwołaniu zarzutów; niezachowanie terminu rozpatrzenia odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze i brak informacji o przedłużeniu terminu rozpoznania sprawy; niepoinformowanie o wpłynięciu dokumentów wysłanych przez ośrodek pomocy w sprawie odwołania skarżącego i nadanie biegu administracyjnego, w tym nadanie sygnatury sprawy; niepoinformowanie przez ośrodek pomocy przed zakończeniem postępowania o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego i materiałów przed wydaniem decyzji. W uzasadnieniu skargi podniesiono m.in., że organ pierwszej instancji tak naprawdę wykreował na potrzeby postępowania powód uniemożliwiający udzielenie pomocy, czyli brak współpracy w związku z niezainteresowaniem się ofertami pracy. Tymczasem pracownik socjalny nie utrwalał czynności w notatkach urzędowych (nie wskazywał na żadne wypowiedzi skarżącego w tym zakresie), co daje duże możliwości manipulacji. W ocenie skarżącego jeżeli organ żąda jakiś czynności - w tym wypadku dojazdów do zakładów pracy w związku z dostarczonymi ofertami - to winien zagwarantować środki na wykonanie tych czynności, to jest udzielić w tym wypadku pomocy w formie biletu kredytowego na dojazdy do tych zakładów pracy. Ponadto - jak zauważył skarżący - w uzasadnieniach decyzji odmownych organy powołują się na brak współpracy ze strony skarżącego, podczas gdy równocześnie wydawane są decyzje pozytywne dla skarżącego z innym uzasadnieniem (np. decyzja z dnia 17 stycznia 2018 r.), co w ocenie skarżącego świadczy o tym, że podawany przez organy powód odmowy przyznania zasiłku celowego zgodnie ze złożonym wnioskiem, jest pozorny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Sąd administracyjny nie ma przy tym podstaw prawnych, aby oceniać rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności, bądź też celowości. Nie rozpatruje również danej sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej wykazało, że nie są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Przedmiotem kontroli sądowej skarżący uczynił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 sierpnia 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 23 marca 2018 r. - z którego upoważnienia działał Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej - którą odmówiono wnioskodawcy przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie kosztów dojazdu do T. w celu mediacji sądowej. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przepis art. 39 ust. 1 u.p.s. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu zasiłek celowy może być przyznawany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Należy mieć jednakowoż na uwadze, że zgodnie z art. 2 ust. 1 oraz art. 3 ust. 1 i 2 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Należy zatem przyznać rację organom orzekającym, że celem pomocy społecznej nie jest wyręczanie poszczególnych osób (ich rodzin) w zaspokajaniu wszelkich potrzeb życiowych, lecz jedynie wspieranie ich w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc ta udzielana jest na podstawie przepisów wskazanej ustawy, w tym w postaci zasiłków celowych. Podkreślić należy, że decyzja w przedmiocie zasiłku celowego wydawana przez organ pomocy społecznej w oparciu o art. 39 u.p.s. ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ administracji publicznej nie jest zobligowany do przyznania świadczenia zgodnie ze złożonym wnioskiem. Kontrola decyzji uznaniowej dokonywana przez sąd administracyjny ogranicza się z kolei do zbadania czy organ administracji publicznej przy wydawaniu decyzji nie przekroczył granic uznania i czy właściwie uzasadnił wydane rozstrzygnięcie. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji publicznej ma bowiem obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, stosownie do art. 7 k.p.a., jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości finansowych organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków pieniężnych. Orzekając zatem w przedmiocie przyznania takiego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 u.p.s.), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom mieszczącym się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 u.p.s.). Nie ulega przy tym wątpliwości, że organ pomocy społecznej nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Żaden z przepisów ustawy o pomocy społecznej nie zobowiązuje bowiem organów pomocy społecznej do całkowitego i pełnego pokrywania wszelkich potrzeb osób wnioskujących. Podkreślenia wymaga raz jeszcze, że przyznawane świadczenie ma umożliwić przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych przy czynnej współpracy osób wnioskujących. Tym samym spełnienie ustawowych kryteriów kwalifikujących do przyznania pomocy społecznej nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości odpowiadającej jej oczekiwaniom. W sprawie nie było sporne, że skarżący spełniał wymagane przez ustawę kryterium dochodowe. Jak wynika z materiału zgromadzonego w sprawie, w tym z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego, skarżący urodzony w 1970 r., kawaler, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z dochodu z gospodarstwa rolnego o powierzchni 1,51 ha. Z tego tytułu osiąga dochód w kwocie 434,88 zł miesięcznie. Uprawia lucernę i nie prowadzi żadnej produkcji zwierzęcej. Mieszka w domu jednorodzinnym po zmarłych rodzicach. W wyniku postępowania spadkowego odziedziczył również ziemię, której znaczną część sprzedał w 2016 r. w celu spłacenia rodzeństwa. Wnioskodawca legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem na możliwość podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy. W celu polepszenia sytuacji finansowej wnioskodawca wielokrotnie był motywowany przez pracowników socjalnych do podjęcia zatrudnienia. Z ustaleń wywiadu środowiskowego wynika, że wnioskodawca nie był zainteresowany propozycjami zatrudnienia, nie odbierał od urzędnika ofert pracy w trakcie wizyt w ośrodku, czy nie odpowiadał na pisemne oferty podjęcia zatrudnienia. Mając na uwadze ustalenia poczynione przez organy orzekające w niniejszej sprawie uznać należy, że organy te poddały ocenie wszystkie okoliczności, od których uzależnione jest udzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Organy w szczególności uwzględniły możliwości finansowe organu oraz - w sposób jak najbardziej uzasadniony - zwróciły uwagę na fakt, iż skarżący nie wykorzystuje własnych możliwości dla poprawy swojej sytuacji, co w świetle art. 11 ust. 2 u.p.s. uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia. Podkreślenia wymaga, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, jednakże ze wskazaniem możliwości podjęcia zatrudnienia na otwartym rynku pracy, natomiast w posiadanym gospodarstwie rolnym uprawia lucernę, nie prowadząc przy tym żadnej produkcji zwierzęcej, co należy ocenić, jako okoliczności obiektywnie umożliwiające mu podjęcie pracy zarobkowej. W toku postępowania skarżący nie wskazał żadnych okoliczności, które mogłyby usprawiedliwiać niepodejmowanie przez niego zatrudnienia. Zauważyć należy, że przepisy prawa pracy dają także możliwość podjęcia pracy w niepełnym wymiarze godzin (np. na pół etatu), co w przypadku podjęcia przez skarżącego choćby takiego zatrudnienia, mogłoby, z jednej strony umożliwić skarżącemu realizację prac w gospodarstwie, a z drugiej - stosownie do art. 2 ust. 1 u.p.s. - polepszyć jego sytuację życiową (finansową) przy udziale jego osobistego zaangażowania, a więc z wykorzystaniem własnych możliwości (a w konsekwencji zasobów), bez potrzeby przerzucania całego ciężaru wsparcia na barki organów pomocy społecznej. Działanie takie pozostawałoby zresztą w zgodzie z jednym z celów pomocy społecznej, jakim jest podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). W ocenie Sądu stwierdzić należy, że rozpatrując wniosek skarżącego organy należycie rozważyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i - mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego - dokonały oceny sytuacji życiowej oraz postawy wnioskodawcy, uznając ją za bierną i w okolicznościach sprawy w istocie roszczeniową. Organom orzekającym w sprawie nie można tym samym postawić zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji. Decyzje wydane zostały w oparciu o obowiązujące regulacje normatywne, a o odmowie przyznania świadczeń we wskazanym zakresie decydowała obiektywna ocena sytuacji życiowej skarżącego, jak również możliwości finansowe konkretnego ośrodka pomocy społecznej. Z wyjaśnień organu pierwszej instancji dokonanych na etapie postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie wynika, że w roku 2018 ośrodek w przypadku form pomocy społecznej w postaci zasiłków celowych dysponował środkami finansowymi w wysokości 50.000 zł, z czego na dzień 28 lutego 2018 r. wydatkowana została kwota 10.720,00 zł. Liczba wydanych do tego czasu decyzji administracyjnych to 210 (pismo z dnia 16 maja 2018 r.). Przytoczone kwoty jednoznacznie wskazują, że ośrodek przyznając stronom świadczenia, bierze pod uwagę indywidualne cechy, sytuację osobistą, rodzinną, dochodową i majątkową, mogące mieć wpływ na rodzaj i zakres przyznawanej pomocy. Zapatrywanie to jest o tyle istotne, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia w formie zasiłku celowego winien się kierować ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (zob. w tej materii m.in.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2017 r.; sygn. akt I OSK 343/16; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Na zakończenie rozważań w tym zakresie Sąd pragnie zaznaczyć, że skarżący musi mieć świadomość, że organ pomocy społecznej, ze względu na ograniczone możliwości finansowe nie jest w stanie zaspokoić wszystkich zgłaszanych oczekiwań. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłaszanych przez te osoby żądań. W odniesieniu do skarżącego taka sytuacja miała miejsce, a organ nie pozostawił skarżącego bez jakiejkolwiek pomocy. Z informacji organów wynika, że wyrazem tych starań było przyznanie decyzją z dnia 17 stycznia 2018 r. (nr [...]) pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku i żywności w wysokości 120 zł miesięcznie w okresie od stycznia do maja 2018 r., decyzją z dnia 17 stycznia 2018 r. (nr [...]) pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia w kwocie 100 zł oraz decyzją z dnia 26 lutego 2018 r. (nr [...]) pomocy w formie zasiłku celowego również z przeznaczeniem na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia w kwocie 80 zł. W tym miejscu, w odniesieniu do podniesionego w skardze zarzutu dotyczącego "niekonsekwencji" organów raz przyznających pomoc a raz odmawiających przyznania takiej pomocy z uwagi na brak współpracy (niepodejmowanie pracy), Sąd pragnie wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 11 ust. 2 u.p.s. okoliczność braku współdziałania osoby z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej czy też nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną mogą (a więc nie muszą) stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W tej sytuacji sam fakt przyznania skarżącemu inną decyzją pomocy na zakup żywności czy leki, a więc pomocy mającej na celu zapewnienie podstawowej i egzystencjalnej potrzeby, nie kłóci się z faktem odmowy przyznania przez organy skarżącemu pomocy "w innym zakresie", z uwagi na stwierdzenie faktu braku jego współdziałania w działaniach zmierzających do poprawy jego sytuacji, poprzez nieznajdującą uzasadnienia w ocenie organów i Sądu, odmowę podjęcia przez skarżącego pracy. Finalnie wskazać także należy, że zgodnie z art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej dochód z gospodarstwa rolnego ustala się z 1 ha przeliczeniowego posiadanego gospodarstwa rolnego, który do dnia 1 października 2018 r., zgodnie z § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058) wynosił 288 zł i według tej stawki z wielkości gospodarstwa został wyliczony. Jest to dochód wyliczony ryczałtowo niezależnie od tego czy i w jaki sposób prowadzone jest gospodarstwo rolne i czy przynosi jakieś dochody. Ustalenie dochodu w formie ryczałtu wyklucza zatem możliwość odliczenia od niego kosztów związanych z jego uzyskaniem w tym także opłacanej składki do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Te koszty uwzględnione są bowiem przy ustalaniu wysokości ryczałtu. Mając to wszystko na uwadze Sąd uznał zaskarżoną decyzję za prawidłową i odpowiadającą prawu, mimo niespójnego uzasadnienia, nie spełniającego w pełni wymogów z art. 107 § 3 k.p.a. oraz stwierdził, że nietrafne są podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów odnoszących się do postępowania wyjaśniającego (art. 7 i art. 8 § 1 i 2 k.p.a.). W kwestii podniesionego zarzutu naruszenia przez organy art. 10 § 1 k.p.a. Sąd zauważył, że organ winien stronie postępowania zapewnić możliwość aktywnego udziału w postępowaniu. Postawiony w tym zakresie zarzut uznać należy za zasadny jedynie co do postępowania organu odwoławczego, bo istotnie brak jest zawiadomienia strony o zebraniu materiału dowodowego przez Kolegium (organ pierwszej instancji natomiast w piśmie z dnia 1 marca 2018 r. powiadomił stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań, zaś strona stawiła się w dniu 20 marca 2018 r.). Należy przy tym zwrócić uwagę, że zarzut ten może odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (por.: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2018 r.; sygn. akt II OSK 1253/16; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła. Ponadto stwierdzone uchybienie nie miało żadnego wpływu na merytoryczną poprawność wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia przepisu art. 35 § 3 k.p.a. Sąd wskazuje, że skarżącemu przysługiwał środek w postaci wniesienia do Kolegium na mocy art. 37 § 1 k.p.a. ponaglenia, a następnie skargi do tut. Sądu na bezczynność tego organu. Ze środków tych skarżący nie skorzystał. Samo zaś naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwienia spraw określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego nie miało wpływu na zgodność z prawem rozstrzygnięć w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu żądanego zasiłku. Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło