III SA/Gd 750/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2016 r. sprawy ze skargi A.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 30 marca 2015 r. nr [...]. Decyzją z dnia 30 marca 2015 r., nr [...] Wójt Gminy na podstawie art. 3 pkt 24c, art. 5 ust. 1 i 4b. art. 24 ust. 7, art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 114) uchylił swoją decyzję z dnia 28 listopada 2014 r., nr [...] wskazując, iż powodem jej uchylenia jest przekroczenie przez A. C. kryterium dochodowego po uzyskaniu dochodu. W uzasadnieniu wskazano, że A. C. decyzją z dnia 28 listopada 2014 r. przyznano zasiłki rodzinne wraz z dodatkami do tych zasiłków na dzieci J. C., K. C., M. C., P. C., D. C. i J. C. na okres od 1 listopada 2014r do 30 września 2015r.. Dochód miesięczny rodziny w przeliczeniu na osobę wyniósł 558,92 zł i nie przekroczył kryterium dochodowego dla rodziny, które wynosi 574,00 zł. Organ wyjaśnił, iż w miesiącu marcu klientka zgłosiła, że od 12 stycznia 2015r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 24c ustawy o świadczeniach rodzinnych uzyskanie zatrudnienia oznacza uzyskanie dochodu w rodzinie. Na podstawie § 2 pkt 5m Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne w przypadku uzyskania dochodu po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, dochód uzyskany liczy się z miesiąca następującego po miesiącu, w którym dochód został osiągnięty, czyli w tym wypadku za luty 2015 r. Dochód miesięczny rodziny za rok 2013 wyniósł 3.912,46 zł. Dochód uzyskany za luty według zaświadczenia z zakładu pracy wyniósł 1.291,16 zł. Po dodaniu dochodów, dochód miesięczny wyniósł 5.203,62 zł a w przeliczeniu na osobę 743,37 zł, co oznacza, że przekracza kryterium dochodowe 574,00 zł. Zgodnie z art. 24 ust. 7 ustawy w przypadku gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został uzyskany. W ocenie organu A. C. świadczenia rodzinne nie przysługują od miesiąca marca 2015 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A.C.. Zdaniem odwołującej się decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów prawa i wbrew intencjom ustawodawcy którego zamierzeniem jest wspieranie rodzin znajdujących się w gorszej sytuacji materialnej jako dobra chronionego konstytucyjnie. Niezrozumiałym dla strony jest powód uchylenia decyzji przyznającej świadczenia rodzinne tj. uzyskanie dochodu w miesiącu lutym 2015r. Zdaniem strony dochód ten winien zostać doliczony do dochodu rodziny w przypadku złożenia wniosku na kolejny okres zasiłkowy 2015/2016. Decyzją z dnia 20 czerwca 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy powyższą decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że w rozpatrywanym przypadku po roku bazowym a w trakcie okresu świadczeniowego 2014/2015 odwołująca podjęła zatrudnienie przez co doszło do uzyskania dochodu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt. 24 lit c ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Kwota dochodu uzyskanego za miesiąc luty 2015 r. w wysokości 1.291,16 zł netto uwzględniona została przy weryfikacji dochodu zgodnie z cytowanym wcześniej przepisem art. 5 ust. 4b w związku z art. 3 pkt 24 lit c ustawy. Organ odwoławczy podkreślił, że w okresie zasiłkowym może dojść do zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, które to zmiany mogą spowodować utratę prawa do świadczeń. Wówczas zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy, organ właściwy może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub tak jak w niniejszej sprawie sytuacja dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych. Zdaniem Kolegium okolicznością stanowiącą istotną zmianę sytuacji dochodowej rodziny odwołującej, było uzyskanie dochodu z tytułu zatrudnienia za miesiąc luty 2015. W związku z tym dochód ten przekroczył ustawową kwotę kryterium dochodowego wynoszącą 574,00 zł. Z uwagi na brak spełnienia przez wnioskodawczynię ustawowych przesłanek dotyczących kryterium dochodowego w ocenie Kolegium, decyzja rozstrzygająca o przyznaniu świadczeń na okres zasiłkowy 2014/2015 podlegała uchyleniu w trybie przewidzianym przepisem art. 32 ust. 1 ustawy, a utrata przyznanych stronie w okresie od dnia 1 listopada 2014 r. do dnia 30 września 2015 r. świadczeń rodzinnych nastąpiła z dniem 1 marca 2015 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła A. C. wskazując, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 5 ust. 4-4b ustawy o świadczeniach rodzinnych - o dochodzie uzyskanym oraz wbrew intencji ustawodawcy wedle której wspieranie rodzin będących w gorszej sytuacji materialnej jest dobrem chronionym konstytucyjnie. Przywołując treść przepisu art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych niezrozumiałym dla skarżącej jest fakt, iż do dochodu doliczony został dochód z lutego 2015 r. a wypłacony w marcu 2015 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa w sposób skutkujący koniecznością ich uchylenia. Podstawą materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji są przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm., dalej jako "ustawa"). Stosownie do treści art. 2 ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Dochód rodziny stanowi sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy). Zaś dochód członka rodziny stanowi przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z zastrzeżeniem przepisu art. 5 ust. 4-4b. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka; osobie uczącej się (art.4 ust 2. ustawy). Zgodnie z art. 24 ust. 7 ustawy w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Stosownie zaś do treści art. 3 pkt 24c ustawy, przez uzyskanie dochodu, należy rozumieć uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zatem to dopiero faktyczne uzyskanie dochodu wskutek zatrudnienia ma wpływ na uprawnienie do świadczeń rodzinnych. Związane jest to z pomocową istotą świadczeń rodzinnych. Wpływ na uprawnienie do tych świadczeń mieć mogą jedynie faktycznie uzyskane dochody, a nie wierzytelności czy ekspektatywa uzyskania dochodu. Wadliwie przytoczono treść tego przepisu w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 2) w następujący sposób: "przez uzyskanie dochodu należy rozumieć między innymi uzyskanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Takie, błędne odczytanie treści omawianego przepisu wiążące pojęcie uzyskania dochodu wprost i bezpośrednio z uzyskaniem zatrudnienia mogło stać się przyczyną wadliwego rozstrzygnięcia sprawy. W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b ustawy). W niniejszej sprawie organy uznały, że uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny skarżącej w czasie trwania okresu zasiłkowego liczonego od 1 listopada 2014 r. do 30 września 2015 r. Uzyskała ona bowiem w miesiącu lutym 2015 r. dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 1.291,16 zł netto. Po ponownym przeliczeniu dochodu organy prawidłowo stwierdziły, że dochód na osobę w rodzinie przekroczył dopuszczalną ustawową kwotę kryterium dochodowego wynoszącą 574,00 zł. Oczywistym jest zatem, że wobec przekroczenia kwoty kryterium ustawowego (art. 5 ust. 1 ustawy), skarżąca nie spełniała już przesłanek do przyznania opisanego wyżej świadczenia. Z akt sprawy wynika jednak, iż skarżącą podjęła zatrudnienie w dniu 12 stycznia 2015 r., lecz dochód został uzyskany przez nią dopiero w lutym 2015 r. ( w skardze mowa jest wszakże o wypłacie w marcu 2015r.). Zgodnie zaś z dyspozycją art. 24 ust. 7 w zw. z art. 3 pkt 24 c ustawy, w przypadku gdy uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia te nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Skoro zatem skarżąca uzyskała dochód w lutym (lub w marcu) 2015 r., to utraciła prawo do świadczeń rodzinnych od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód ten zastał osiągnięty, czyli od kwietnia (lub maja) 2015r. Zatem zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 7 ustawy uchylenie decyzji przyznającej A. C. zasiłki rodzinne wraz z dodatkami na pięcioro dzieci powinno nastąpić od 1 kwietnia lub 1 maja 2015 r., a nie od 1 marca 2015 r., jak przyjęły organy obu instancji. Zgodnie z art. 32 ust. 1-2 ustawy organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem treści art. 24 ust. 7 ustawy. Organy administracji rozpatrujące sprawę zobowiązane będą do zastosowania się do przedstawionej wyżej wykładni przepisów prawa po uprzednim jednoznacznym ustaleniu, kiedy skarżąca uzyskała dochód z tytułu zatrudnienia podjętego w styczniu 2015r. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.