III SA/Gd 754/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka Sędziowie: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędzia NSA Anna Orłowska Protokolant asystent sędziego Krzysztof Pobojewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2016 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 22 października 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Wnioskiem z dnia 27 lutego 2015 r. skierowanym do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] A. M. zwrócił się o przyznanie pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego. W złożonym wniosku wskazano, że wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą i nie wykonującą jakiegokolwiek zatrudnienia z uwagi na zły stan zdrowia. Wnioskodawca wskazał przy tym, że spełnia wszystkie przesłanki wymagane do przyznania żądanego świadczenia. Do wniosku dołączono kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz kserokopie dwóch zaświadczeń lekarskich. Pismem z dnia 24 marca 2015 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wskazując jako podstawę prawną art. 50 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania złożonego wniosku wskazując, że decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r. wnioskodawcy został już przyznany zasiłek okresowy od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r. Organ przytoczył przy tym art. 106 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 163), zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. W przypadku gdy uprawnienie do świadczenia nie obejmuje pełnego miesiąca, świadczenie przyznaje się za niepełny miesiąc, a kwotę świadczenia ustala się, dzieląc pełne kwoty przez liczbę dni kalendarzowych tego miesiąca i mnożąc przez liczbę dni objętych świadczeniem. Organ wskazał ponadto, że w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego w dniu 10 lutego 2015 r. wnioskodawca został poinformowany, że następny termin, od którego może starać się o dalsze przyznanie zasiłku okresowego to marzec 2015 r. Tym samym wnioskodawca winien sprecyzować czy zasiłek okresowy ma być przyznany od miesiąca lutego 2015 r. czy od miesiąca marca 2015 r. Wnioskodawca został jednocześnie zobowiązany od złożenia odpowiedzi w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem uznania, że wniosek dotyczy miesiąca lutego 2015 r. W piśmie z dnia 16 kwietnia 2015 r. wnioskodawca wskazał, że odmawia sprecyzowania złożonego wniosku. Wnioskodawca powtórzył jednocześnie, że spełnia przesłanki wymagane do przyznania świadczenia w formie zasiłku okresowego. Niezależnie od powyższego wnioskodawca zakwestionował czynności pracownika socjalnego wykonywane w jego sprawie. Decyzją z dnia 12 maja 2015 r. nr [...] działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] odmówił wnioskodawcy przyznania zasiłku okresowego na miesiąc luty 2015 r. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji przywołał m.in. art. 2, art. 3, art. 7 punkt 6, art. 8 ust. 1 punkt 1 i ust. 3, art. 38 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 163) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej w skrócie także jako "k.p.a."). W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji podał, że decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r. wnioskodawcy został już przyznany zasiłek okresowy od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r. w wysokości 271 zł miesięcznie. Jeżeli zaś na mocy decyzji ostatecznej strona nabyła już uprawnienia do zasiłku okresowego nie może być wydana względem tej samej osoby druga decyzja tego samego rodzaju. W świetle art. 14 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 156 § 1 punkt 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego decyzja taka byłaby decyzją dotyczącą sprawy już poprzednio załatwionej inną decyzją administracyjną. W odwołaniu od wyżej wskazanej decyzji A. M. wniósł o jej uchylenie oraz przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu odwołania A. M. przytaczając szereg regulacji zawartych w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego wskazał, że organ pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepisy prawne dotyczące ustalania prawa do zasiłku okresowego, a zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem tych regulacji. W ocenie odwołującego z decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, w jakim konkretnie okresie organ pomocy społecznej odmówił prawa do przedmiotowego świadczenia. W ocenie odwołującego wydana decyzja jest ponadto niezrozumiała i nielogiczna, a zawarte w niej rozstrzygnięcie powoduje dla skarżącego życie w warunkach poniżej wszelkich norm odpowiadających godności ludzkiej. Istotnym jest również wskazanie, że organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że w związku z posiadaniem orzeczenia o niepełnosprawności odwołujący jest osobą całkowicie niezdolną do pracy. Decyzją z dnia 22 października 2015 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] działając na podstawie art. 138 § 1 punkt 2 oraz art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł, że stanowisko organu pierwszej instancji w kwestii odmowy przyznania zasiłku okresowego jest bezzasadne. Zgodnie bowiem z treścią art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Skoro w realiach sprawy wniosek został złożony w dniu 27 lutego 2015 r. , to w oparciu o art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenie przysługiwałoby od miesiąca lutego 2015 r. Z uwagi na to, że skarżący nabył już uprawnienie do zasiłku okresowego w miesiącu lutym 2015 r. brak jest podstaw do przyznania świadczenia na ten okres. Przepis art. 156 § 1 punkt 3 k.p.a. określa zaś, że organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Z kolei zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości lub w części. Przyznanie decyzją ostateczną (w realiach sprawy decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r. nr [...]) prawa do zasiłku okresowego powoduje, że postępowanie wszczęte na wniosek strony o przyznanie tegoż zasiłku na okres objęty już decyzją ostateczną jest bezprzedmiotowe. W skardze na wyżej wskazaną decyzję organu odwoławczego skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skarżący zarzucił naruszenie: - art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 7 punkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 punkt 1 i ust. 3, art. 38 ust. 1 punkt 1 i ust. 2 punkt 1i art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej; - art. 7, art. 8, art. 10 § 1, art. 35 § 3, art. 36 § 1, art. 105 § 1 i art. 107 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego; - art. 2, art. 30 i art. 71 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). W uzasadnieniu skargi wskazano, że rozstrzygniecie zawarte w zaskarżonej decyzji jako rażąco naruszające szereg obowiązujących regulacji prawnych jest zaprzeczeniem idei pomocy społecznej. Skarżący spełnia bowiem wszelkie niezbędne przesłanki warunkujące przyznanie zasiłku okresowego. W tym stanie całkowicie bezzasadne jest umorzenie postępowania prowadzonego przed organem pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze treść uzasadnienia skargi jak i podnoszone przez skarżącego zarzuty należy w pierwszej kolejności wskazać, że przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] uchylająca decyzję pierwszoinstancyjną i umarzająca postępowanie pierwszej instancji. Z uwagi na zakres zaskarżonego rozstrzygnięcia, przedmiotem rozważań Sądu nie były zatem kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego, lecz zagadnienia proceduralne dotyczące prawidłowości decyzji kasacyjnej wydanej przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 1 punkt 2 k.p.a. W tak zakreślonych granicach sprawowania kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszeń prawa uzasadnia uwzględnienie wniesionej skargi. Z akt administracyjnych rozpatrywanej sprawy wynika bezsprzecznie, że decyzją ostateczną (w realiach sprawy decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r. nr [...]) przyznano skarżącemu prawo do zasiłku okresowego od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r. Z akt tych wynika ponadto, że skarżący pismem z dnia 27 lutego 2015 r. zwrócił się o przyznanie zasiłku okresowego. Co istotne, w złożonym wniosku skarżący nie wskazał okresu, na jaki pomoc ma być wnioskodawcy przyznana. W związku z tym pismem z dnia 24 marca 2015 r. działający z upoważnienia Wójta Gminy [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wezwał wnioskodawcę do sprecyzowania złożonego wniosku wskazując, że decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r. wnioskodawcy został już przyznany zasiłek okresowy od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r. W związku z tym faktem organ wskazał, że wnioskodawca winien sprecyzować czy zasiłek okresowy ma być przyznany od miesiąca lutego 2015 r. czy od miesiąca marca 2015 r. pod rygorem uznania, że wniosek dotyczy miesiąca lutego 2015 r. Skarżący złożonego wniosku nie sprecyzował, co doprowadziło do wydania przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 12 maja 2015 r. odmawiającej przyznania zasiłku okresowego na miesiąc luty 2015 r. Decyzja ta dotyczy sprawy poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (decyzją z dnia 19 stycznia 2015 r.), mocą której skarżącemu przyznano prawo do zasiłku okresowego od dnia 1 grudnia 2014 r. do dnia 28 lutego 2015 r. Oczywistym jest zatem, że rozstrzygnięcia zawarte w decyzji z dnia 19 stycznia 2015 r. jak i w decyzji z dnia 12 maja 2015 r. obejmują swym zakresem kwestię przyznania zasiłku okresowego na miesiąc luty 2015 r. Okoliczność ta ma istotne znaczenie albowiem zgodnie z art. 38 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Z kolei zgodnie z treścią art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Z tej racji zasadnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uchyliło decyzję z dnia 12 maja 2015 r. w całości i umorzyło postępowanie organu pierwszej instancji zainicjowane wnioskiem z dnia 27 lutego 2015 r. Wskazana powyżej decyzja z dnia 19 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego na okres trzech miesięcy (a zatem obejmującego także luty 2015 r.) jest bowiem decyzją ostateczną. Zgodnie zaś z art. 16 § 1 k.p.a. uchylenie lub zmiana takiej decyzji, stwierdzenie jej nieważności oraz wznowienie postępowania, może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. Niezasadne było zatem prowadzenie ponownego postępowania w sprawie przyznania zasiłku okresowego na miesiąc luty 2015 r., skoro sprawa przyznania przedmiotowego zasiłku za ten miesiąc została już rozstrzygnięta decyzją administracyjną z dnia 19 stycznia 2015 r. nr [...]. Decyzja organu odwoławczego jest w ocenie Sądu rozstrzygnięciem prawidłowym. Do okoliczności uzasadniających uchylenie decyzji i umorzenie postępowania pierwszoinstancyjnego zalicza się bowiem sytuację, gdy organ pierwszej instancji – jak w realiach niniejszego postępowania – wszczyna postępowanie i wydaje decyzję orzekając o przedmiocie, co do którego orzekł już wcześniejszą decyzją ostateczną. W tej sytuacji podniesione w skardze zarzuty uznać należy za niezasadne. Skarżący winien mieć bowiem świadomość, że zaskarżoną decyzją organu odwoławczego nie odmówiono mu przyznania zasiłku okresowego z uwagi na niespełnienie przesłanek określonych w art. 38 ustawy o pomocy społecznej (bo spełnienia przesłanek organy nie kwestionowały) lecz doprowadzono do stanu wykluczającego istnienie w obrocie prawnym dwóch rozstrzygnięć dotyczących tego samego przedmiotu. Nie znajdując zaś podstaw do stwierdzenia z urzędu, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego wydana została z naruszeniem przepisów prawa (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 powyższej ustawy, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.