III SA/Gd 76/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz,, As. WSA Krzysztof Gruszecki, Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. H. na orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej z dnia 16 stycznia 2004 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej I. stwierdza nieważność zaskarżonego orzeczenia oraz uchyla orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej z dnia 14 października 2003 r., nr [...] i orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej z dnia 9 sierpnia 2000 r., nr [...]; II. stwierdza, że orzeczenia wymienione w punkcie pierwszym nie mogą być wykonane. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej orzeczeniem z dnia 9 sierpnia 2000 r. po rozpoznaniu u A. H. osobowości nieprawidłowej typu psychastenicznego § 69 pkt 2 uznała, że jest on niezdolny do służby wojskowej w czasie pokoju - kategoria "D" oraz, że schorzenie nie pozostaje w związku ze służbą. A. H. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym podał, że do służby wojskowej trafił z własnego wyboru, jego stan zdrowia był bardzo dobry i miał kategorię zdrowia "A". Nadto stwierdził, iż nie zgadza się z zapisem, że "schorzenie nie pozostaje w związku ze służba wojskową". Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej orzeczeniem z dnia 20 września 2000 r. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie, uznając badanego za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju - kategoria "D". Organ odwoławczy stwierdził, że postanowił jak wyżej rozpoznając osobowość nieprawidłową typu psychastenicznego § 69 pkt 2. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku, rozpoznając skargę A. H. wniesioną na orzeczenie organu odwoławczego, wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2003 r., sygn. akt IISAlGd 3161/00 uchylił niniejszą decyzję, gdyż nie zawierała ona prawidłowego uzasadnienia. Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej orzeczeniem z dnia 14 października 2003r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu odwołania od orzeczenia organu I instancji, utrzymała niniejsze orzeczenie w mocy. Organ odwoławczy, po stwierdzeniu osobowości nieprawidłowej typu psychastenicznego - § 69 pkt 2, uznał skarżącego za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju - kategoria "D". W uzasadnieniu orzeczenia organ II instancji podał, że osobowość człowieka kształtuje się od urodzenia do chwili obecnej, uwarunkowana jest osobniczo i jako taka praktycznie nie ulega zmianom niezależnie od warunków służby wojskowej. Mimo, iż schorzenie zostało ujawnione w trakcie pełnienia służby wojskowej pozostaje bez związku. W trudnych, ekstremalnych warunkach służby wojskowej u osoby z osobowością nieprawidłową istnieje podwyższone ryzyko ujawnienia się reakcji kryzysowych, dlatego aktualny stan zdrowia czyni go niezdolnym do służby wojskowej. Organ odwoławczy wskazał, że niniejsze orzeczenie jest ostateczne w administracyjnym toku instancji i jednocześnie w pisemnym pouczeniu podał, iż od tego orzeczenia przysługuje odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. A. H. wniósł odwołanie od orzeczenia z dnia 14 października 2003r., wskutek czego organ odwoławczy wezwał go do uzgodnienia terminu leczenia szpitalnego. Następnie Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej ponownie rozpatrzyła odwołanie od orzeczenia organu I instancji z dnia 9 sierpnia 2000 r. i orzeczeniem z dnia 16 stycznia 2004 r. nr [...] utrzymała je w mocy. Tym razem organ II instancji w uzasadnieniu orzeczenia podał, że utrzymanie zaskarżonego orzeczenia podyktowane było wnikliwą analizą dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej i obserwacją w warunkach szpitalnych, która potwierdziła uprzednie rozpoznania. Organ wskazał, że ustalił rozpoznanie: osobowość nieprawidłowa, chwiejna emocjonalnie typu impulsywnego - § 69 pkt 2. Na powyższe orzeczenie A. H. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się jego uchylenia. Skarżący podał, iż zaskarżonemu orzeczeniu zarzuca: 1. naruszenie przepisu § 12 ust. 1 oraz § 31 ust. 1 rozporządzenia MON z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach – poprzez rozpoznanie odwołania przez organ tej samej instancji; 2. błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę wydania orzeczenia poprzez ustalenie, że skarżący ma osobowość nieprawidłową, chwiejną emocjonalnie typu impulsywnego. W uzasadnieniu skargi skarżący podał, że w dniu 7 listopada 2003 r. wniósł odwołanie od orzeczenia Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej z dnia 14 października 2003 r. nr [...], utrzymującego w mocy orzeczenie Wojskowej Komisji Morsko-Lekarskiej z dnia 9 sierpnia 2000 r. nr [...] w sprawie określenia zdolności do służby wojskowej. Zgodnie z zawartym w orzeczeniu nr [...] pouczeniem skarżący powinien wnieść odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone orzeczenie, co uczynił w terminie 14 dni. Następnie skarżący wskazał, że Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej, wbrew zasadzie, iż właściwym do rozpoznania odwołania jest organ wyższego stopnia sama w tym samym składzie rozpoznała odwołanie. Nadto skarżący zarzucił, że był badany przez tych samych lekarzy, którzy badali go w 2000r., co budzi wątpliwości, co do ich bezstronności. Wobec tego skarżący wniósł o przeprowadzenie badań przez biegłych powołanych przez Sąd. Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej, wskutek uchylenia przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 sierpnia 2003 r. orzeczenia tego organu z dnia 20 września 2000 r., ponownie rozpatrywała odwołanie skarżącego wniesione od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej z dnia 9 sierpnia 2000 r., nr [...] w przedmiocie zdolności do służby wojskowej. Zatem WKLMW działała jako organ odwoławczy. Jak wynika z akt administracyjnych organ odwoławczy rozpatrzył odwołanie skarżącego od wskazanego wyżej orzeczenia organu I instancji w dniu 14 października 2003 r., utrzymując je w mocy. Prawidłowo organ stwierdził, że orzeczenie to jest ostateczne. Jednakże organ nieprawidłowo pouczył o przysługującym od niniejszego orzeczenia odwołaniu do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej. Pouczenie to skutkowało wniesieniem przez skarżącego odwołania do wskazanego w nim organu. Następnie w dniu 16 stycznia 2004 r. Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej ponownie rozpatrzyła odwołanie skarżącego od orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej Marynarki Wojennej z dnia 9 sierpnia 2000 r., nr [...], utrzymując je w mocy. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organ II instancji w dniu 16 stycznia 2004 r. ponownie rozstrzygał w sprawie rozstrzygniętej decyzją ostateczną z dnia 14 października 2003 r. Sytuacja taka jest niedopuszczalna, i stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności orzeczenia wydanego w dniu 14 października 2003 r. (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Organ odwoławczy nie mógł bowiem ponownie rozstrzygać w dniu 16 stycznia 2004 r., gdyż sprawa została już rozstrzygnięta decyzją ostateczną w dniu 14 października 2003 r. Błędne pouczenie zawarte w orzeczeniu z dnia 14 października 2003 r. nie ma żadnego wpływu na ocenę charakteru niniejszego orzeczenia. Niewątpliwie zostało ono wydane po rozpatrzeniu odwołania skarżącego od orzeczenia organu I instancji z dnia 9 sierpnia 2000 r. Zatem Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej działała jako organ odwoławczy, co oznacza, że wydane orzeczenie było orzeczeniem ostatecznym, gdyż zostało wydane przez organ drugiej instancji w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym (art. 15 i art. 16 § 1 k.p.a.). Wobec tego Wojskowa Komisja Lekarska Marynarki Wojennej nie mogła w dniu 16 stycznia 2004 r. rozpatrzyć po raz kolejny tego samego odwołania i ponownie rozstrzygnąć w sprawie. Powyższe uchybienie uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia z dnia 16 stycznia 2004 r., gdyż zachodziła przyczyna nieważności postępowania określona wart. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Niezależnie od powyższego Sąd, zgodnie z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznał, że niezbędne do końcowego załatwienia sprawy jest usunięcie naruszenia prawa w stosunku do orzeczenia organu odwoławczego z dnia 14 października 2003 r. oraz do orzeczenia organu I instancji z dnia 9 sierpnia 2000 r. Orzeczenie organu II instancji z dnia 14 października 2003 r. - mimo wyraźnego wskazania przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 sierpnia 2003 r., jakim wymogom ma odpowiadać ma uzasadnienie orzeczenia w przedmiocie zdolności do służby wojskowej - nie zawiera prawidłowego uzasadnienia. Uzasadnienie orzeczenia z dnia 14 października 2003 r. w sposób ogólny mówi o kształtowaniu się osobowości człowieka od momentu jego urodzenia oraz w sposób zdawkowy mówi o wpływie warunków służby wojskowej na osobę z osobowością nieprawidłową. Z takiej treści uzasadnienia nie wynika, które fakty organ uznał za udowodnione, na których oparł się wydając orzeczenie oraz jakie są przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. W gruncie rzeczy uzasadnienie decyzji w sposób bardzo luźny odnosi się do przedmiotu sprawy i osoby skarżącego. Zatem niniejsze uzasadnienie nadal nie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 19 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Wobec powyższego należało stwierdzić, że organ odwoławczy ponownie naruszył przepisy postępowania, a mianowicie art. 6, art. 7 oraz art. 107 § 3 k. p.a. i § 19 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.). Niniejsze naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja organu I instancji natomiast pozbawiona jest jakiegokolwiek uzasadnienia, co stanowi również naruszenie wyżej wskazanych przepisów. Mając na względzie, że obie decyzje naruszając prawo w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy należało również ja uchylić, aby właściwe organy administracji prawidłowo, począwszy od pierwszej instancji, przeprowadziły postępowanie i wydały orzeczenia, odpowiadające przepisom prawa. Rzeczą organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie wyczerpujące ustalenie stanu faktycznego, stanu zdrowia skarżącego, następnie dokonanie wszechstronnej i wyczerpującej oceny zebranych materiałów w uzasadnieniu wydanego orzeczenia, które musie być szczegółowe i odnosić się do konkretnego rozpatrywanego przypadku. Sąd natomiast oddalił wniosek dowodowy skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych lekarzy, gdyż zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może przeprowadzić dowody uzupełniające jedynie z dokumentów i to tyko wówczas, kiedy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Wobec tego sąd administracyjny nie jest uprawniony do powoływania biegłych lekarzy celem wydania opinii. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdzono, że decyzje nie mogą być wykonane.