III SA/Gd 763/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2017 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 21 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 24 marca 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego P. K.kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 6 kwietnia 2016 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymało w mocy decyzję Prezydent Miasta z dnia 31 grudnia 2015 r. o skierowaniu P. K. na badania lekarskie. W dniu 22 kwietnia 2016 r. strona złożyła do akt sprawy orzeczenie lekarskie z tej samej daty wydane na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami, stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W dniu 9 maja 2016 r. pracownik organu ustalił telefonicznie w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy, iż strona zgłaszając się na badania lekarskie nie przedstawiła decyzji o skierowaniu go na badania. Pismem z dnia 22 czerwca 2016 r. poinformowano stronę, że przedłożone przez nią orzeczenie lekarskie nie jest właściwe. W piśmie nadanym w dniu 5 lipca 2016 r. strona poinformowała, że wywiązała się w całości ze skierowania na badania i przedłożyła orzeczenie lekarskie. Natomiast Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy wyjaśnił m.in., że w dniu 22 kwietnia 2016 r. strona zgłosiła się w celu przeprowadzenia badań lekarskich z tytułu ubiegania się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Taki tytuł badania został zaznaczony w Karcie Badania Lekarskiego. Strona nie poinformowała, że została skierowana na badania lekarskie na podstawie decyzji administracyjnej, w związku z czym lekarz nie dysponował wszystkimi informacjami dotyczącymi jej stanu zdrowia. Decyzją z dnia 24 marca 2017 r. Prezydent Miasta na podstawie art. 102 ust.1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami zatrzymał P. K. prawo jazdy kat. B z powodu nieprzedłożenia wymaganego orzeczenia lekarskiego. We wniesionym odwołaniu strona domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji, twierdząc m.in., że przedłożyła w wyznaczonym terminie orzeczenie lekarskie. Decyzją z dnia 21 lipca 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał brzmienie art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami i wskazał, że obowiązek badań lekarskich powstał od dnia doręczenia decyzji Kolegium z dnia 6 kwietnia 2016 r., utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji. Strona zgłosiła się do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w celu poddania się badaniom lekarskim, nie informując lekarza, że została skierowana na badania lekarskie na podstawie decyzji z dnia 31 grudnia 2015 r., o czym powinna poinformować lekarza. P. K. poddał się badaniom lekarskim w innym trybie, co znalazło odzwierciedlenie w wydanym orzeczeniu lekarskim na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy. Badania lekarskie z różnych tytułów różnią się od siebie. Organ podniósł, że odwołujący ma uprawnienia do kierowania pojazdami i poddanie się badaniom w trybie przewidzianych dla osób ubiegających się o uprawnienia było całkowicie niepotrzebne (nie musi posiadać takiego orzeczenia lekarskiego). W ocenie Kolegium, strona nie wypełniła obowiązku nałożonego na niego decyzją o skierowaniu na badania lekarskie, co oznacza, że obowiązkiem organu było wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Dopóki strona nie podda się właściwym badaniom lekarskich dokument prawo jazdy należy zatrzymać (art. 102 ust. 2 zd. 1 ustawy). Jeżeli strona przedłoży wymagane i właściwe orzeczenie lekarskie, wydane na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy, to odpadnie przyczyna zatrzymania. Ponadto Kolegium wskazało dlaczego uznało, że prawidłowo został nadany decyzji rygor natychmiastowej wykonalności (art. 108 § 1 k.p.a.). Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł P. K. domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organom zarzucił naruszenie interesu prawnego oraz praw obywatelskich poprzez wysłanie go na badania lekarskie w zakresie prawa jazdy na podstawie linii obrony obranej przez skarżącego w innej sprawie sądowej nie związanej z ruchem drogowym. Dodatkowo wskazał, iż decyzja organu I instancji powinna zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Skarżący podniósł, iż dostarczył do organu w dniu 22 kwietnia 2016 r. orzeczenie lekarskie nr [...] wydane mu przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy stwierdzające u niego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając niniejszą sprawę w świetle powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga podlega uwzględnieniu, choć zasadniczo nie z przyczyn w niej wskazanych. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest decyzja z dnia 21 lipca 2017 r., Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które utrzymało w mocy decyzję z dnia 24 marca 2017 r. Prezydenta Miasta o zatrzymaniu P. K. prawo jazdy kategorii B. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 102 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2017r. poz. 978, ze zm.), zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy lub pozwolenia na kierowanie tramwajem, w przypadku gdy osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem nie przedstawiła w wymaganym terminie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, o którym mowa w art. 79 ust. 2. Na wstępie trzeba zaznaczyć, że decyzją Prezydenta Miasta z dnia 31 grudnia 2015 r., utrzymaną w mocy w dniu 6 kwietnia 2016 r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, P. K. (dalej jako - "skarżący" lub "strona") został skierowany na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy (dalej w skrócie również jako - "WOMP"). Jak wynika z sentencji tej decyzji orzeczono o skierowaniu skarżącego "posiadającego uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy B, na badania lekarskie do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy". (vide: - k. 28 akt sprawy). Jest oczywiste, że sentencja decyzji zawiera rozstrzygnięcie sprawy co do istoty, dlatego też z uzasadnienia nie można wywodzić wniosków co do zakresu praw przyznanych stronie, a zwłaszcza nałożonych na nią obowiązków. W powoływanym wielokrotnie w orzecznictwie wyroku z dnia 12 kwietnia 1999 r., sygn. akt IV SA 1886/96 - Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że rozstrzygnięcia decyzji nie można wyprowadzać z treści uzasadnienia. Rozstrzygnięcie decyzji musi być sformułowane w taki sposób, ażeby możliwe było następnie wykonanie decyzji i by nie było wątpliwości, nawet po latach, czego ono dotyczyło. Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że sformułowane rozstrzygnięcia w decyzji organu I instancji z dnia 31 grudnia 2015 r., utrzymane w mocy przez organ odwoławczy dniu 6 kwietnia 2016 r., stanowi o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie do WOMP. Jednak nie określa celu tych badań, w przeciwieństwie do poprzedniej decyzji o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie z dnia 7 stycznia 2015 r. (wyeliminowanej z obrotu prawnego przez organ II instancji), która jednoznacznie określała, że kieruje skarżącego "na badania lekarskie przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami" (vide: - k. 8 akt sprawy). Bezsporne było w sprawie, że skarżący podał się badaniom lekarskim w WOMP-ie i przedłożył do akt orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 22 kwietnia 2016 r. Orzeczenie to zostało zakwestionowane przez organy, gdyż jak ustalono zostało wydane na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy (w sytuacji ubiegania się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi), zamiast na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy (w sytuacji posiadania prawa jazdy i istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń co do stanu zdrowia). Skarżący w piśmie z dnia 4 czerwca 2016 r. podniósł, że wykonał wszystkie nałożone na niego obowiązki i dlatego nie można od niego wymagać, aby poddał się ponownemu badaniu i ponosił jego koszty. W zaistniałej sytuacji organy uznały, że ziściła się podstawa do zatrzymania skarżącemu prawo jazdy kategorii B. z uwagi na nie przedstawienie właściwego orzeczenia lekarskiego. W okolicznościach niniejszej sprawy stanowiska tego nie można podzielić. Zdaniem Sądu orzekającego, tylko bowiem w przypadku jednoznacznego określenia obowiązku - można obciążyć podmiot zobowiązany - skutkami jego nie wykonania (w realiach niniejszej sprawy będzie to zatrzymanie prawa jazdy). Niewątpliwie, ustawodawca przewidział skutek w postaci zatrzymania prawa jazdy w przypadku nie przedstawienia konkretnego orzeczenia, a mianowicie orzeczenia o istnieniu lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (co oczywiście musi zostać poprzedzone poddaniem się odpowiednim badaniom lekarskim). Zatem obowiązek dostarczenia takiego orzeczenia lekarskiego powinien zostać jednoznacznie określony przez organy w stosunku do skarżącego. W decyzji organu z dnia 31 grudnia 2015 r. o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie, jak i w decyzji organu odwoławczego z dnia 6 kwietnia 2016 r. o utrzymaniu jej w mocy, nie ma pouczenia o obowiązku dostarczenia organowi określonego rodzaju orzeczenia, ani też o obowiązku przedstawienia na badaniach lekarskich przedmiotowej decyzji. W pouczeniach ww. decyzji wskazano m.in. na obowiązek zgłoszenia się na badania lekarskie do WOMP-u właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby (podano adres WOMP-u) oraz na obowiązek przekazania oryginału orzeczenia lekarskiego organowi kierującemu na badanie - w określonych terminach. Pouczono także o skutkach nie przedstawienia w wymaganym terminie orzeczenia lekarskiego czy kosztach wykonania badań. Tak określone przez organy obowiązki zostały niewątpliwe przez skarżącego wykonane (skarżący poddał się badaniom w WOMP-ie i przekazał oryginał orzeczenia lekarskiego). Ważne dla sprawy jest również, że po przedłożeniu orzeczenia lekarskiego nr 159/2016 z dnia 22 kwietnia 2016 r., sam organ miał wątpliwości odnośnie prawidłowości tego orzeczenia, a także czy jego przedłożenie może być uznane za wypełnienie obowiązku poddania się wymaganym badaniom lekarskim. Organ starał się więc wyjaśnić czy skarżący podczas badań lekarskich przedstawił decyzję o skierowaniu na badania. Potwierdza to treść notatki służbowej, z której wynika, że ustalono telefonicznie, iż zgłaszając się na badania skarżący nie przedstawił decyzji o skierowaniu na badania i dlatego orzeczenie zostało wydane na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami (vide: - k. 36 akt sprawy). Wobec czego, organ zwrócił się pismem z dnia 25 sierpnia 2016 r. do WOMP-u, opisując dotychczasowy przebieg postępowania oraz powołując się na orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 22 kwietnia 2016 r., wystawione przez lekarza uprawnionego do badań lekarskich osób ubiegających się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami kierowców WOMP-u, o udzielenie odpowiedzi - "czy przedstawione przez P. K. orzeczenie lekarskie, może być uznane" (vide: - k. 40 akt sprawy). Tym samym, już po skierowaniu na badania i po przedłożeniu przez skarżącego orzeczenia lekarskiego, sam organ nie wiedział czy orzeczenie to jest właściwe. Organ musiał dokonać w tym zakresie ustaleń. W związku z powyższymi okolicznościami, zdaniem Sądu orzekającego, organy nie mogły uznać, że skarżący nie wypełnił obowiązku nałożonego na niego decyzją z dnia 31 grudnia 2015 r. i w konsekwencji zatrzymać prawo jazdy. Jak wynika z akt sprawy skarżący został niewątpliwie pouczony o obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu oraz o obowiązku przedłożenia organowi oryginału orzeczenia lekarskiego, jednak bez określenia jego rodzaju. Nie można więc w zaistniałej sytuacji czynić skarżącemu zarzutu z powodu nie przedstawienia "wymaganego" orzeczenia czy nie przedłożenia decyzji o skierowaniu na badania podczas ich wykonywania, ani też skutecznie domagać się ich ponowienia. Niemniej, zdaniem Sądu orzekającego, organy powinny w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości wyjaśnić okoliczności związane z przeprowadzeniem badania lekarskiego. W odpowiedzi WOMP-u z dnia 5 września 2016 r. wskazano, że skarżący w dniu 22 kwietnia 2016 r. został badany przez lekarza jako osoba która ubiega się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B i otrzymał orzeczenie lekarskie nr [...] na podstawie art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy. Taki tytuł badania, jak wskazano w tym piśmie, został zaznaczony w Karcie Badania Lekarskiego. W konsekwencji też, jak wyjaśniono, skarżący nie został przebadany przez lekarza, jako osoba, która została skierowana przez organ administracji na badania lekarskie w celu stwierdzenia przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Badania lekarskie z różnych tytułów różnią się, zaś wydane orzeczenie nie powinno mieć zastosowania w sprawie toczącej się na podstawie decyzji z dnia 31 grudnia 2015 r. (vide: - k. 42 akt sprawy). Z udzielonej informacji nie wynika jednoznacznie na jakiej podstawie został określony przez lekarza tytuł przeprowadzonego w dniu 22 kwietnia 2016 r. badania zaznaczony na Karcie Badania Lekarskiego. Dlatego organy ponownie rozpatrując sprawę powinny zwrócić się do WOMP o wyjaśnienie podstawy oznaczenia przez lekarza w Karcie Badania Lekarskiego tytułu badania, a mianowicie czy nastąpiło to w oparciu o oświadczenie skarżącego czy też na innej podstawie (jakie były przyczyny przeprowadzenia badania w trybie art. 75 ust. 1 pkt 1 ustawy). W sytuacji bowiem, gdyby skarżący zgłosił się na badanie lekarskie i poinformował lekarza, że ubiega się o uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi, to kwestia właściwego pouczenia o ciążącym na nim obowiązku, nie będzie mogła mieć rozstrzygającego znaczenia dla sprawy. W przypadku wprowadzenia w błąd lekarza, skarżący nie będzie mógł wyciągać z takiego postępowania korzystnych dla siebie skutków prawnych. Takie zachowanie nie będzie mogło podlegać ochronie i możliwe będzie wyciągnięcie konsekwencji określonych w ustawie w postaci zatrzymania prawa jazdy. W przeciwnym zaś wypadku, organy nie będą miały podstaw do prowadzenia niniejszego postępowania w sytuacji wykonania przez skarżącego nałożonego nań obowiązku Dlatego w zależności od treści otrzymanej odpowiedzi organy podejmą odpowiednie czynności w sprawie. Stosownie do przepisu art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.