III SA/Gd 767/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka po rozpoznaniu w dniu 3 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 30 marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie ubezpieczeń społecznych postanawia: odrzucić skargę. W dniu 25 września 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga M. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniósł o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne został określony wprost w art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). W świetle tych przepisów sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 – 4a. Z ww. przepisów wynika wprost, że właściwość sądów administracyjnych nie została określona za pomocą klauzuli generalnej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje bowiem orzekanie w sprawach skarg ściśle przez ustawę określonych. Należy w związku z tym wskazać, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi, w świetle której kwestionuje się decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym Powyższa konstatacja uzasadniona jest treścią art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) gdzie ustawodawca przewidział, że od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Tryb postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych rozpatrywanych przez sądy właściwe – sądy powszechne zawarty jest w art. 4778 § 1 i n. ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.). Właściwość sądów administracyjnych obejmuje zaś kontrolę decyzji, o których mowa w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, że od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wniesiona skarga ukierunkowana na zaskarżenie decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym nie podlega więc właściwości sądu administracyjnego, co uzasadnia jej odrzucenie w oparciu o treść art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze zarzuty zawarte we wniesionej skardze należy na marginesie zauważyć, że sąd administracyjny nie jest również właściwy w kwestii kontroli decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podjętej w trybie nadzwyczajnym. W uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r. (sygn. akt I OPS 1/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) wskazano bowiem, że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w przedmiocie nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.