III SA/Gd 772/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody z dnia 20 sierpnia 2015 r. nr w przedmiocie umorzenia należności z tytułu refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy dla bezrobotnych oddala skargę. Decyzją z dnia 21 lipca 2015r. Starosta Powiatu , działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 46 ust. 4, art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2015r. poz. 149 ze zm.) oraz § 2 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 lipca 2011r. w sprawie dokonywania z Funduszu Pracy refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego oraz przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2011r. Nr 155, poz. 922) – odmówił M. K. umorzenia należności w wysokości 88.597,49 zł, powstałej z tytułu naruszenia warunków umowy nr [...] z dnia 12.10.2011r. w sprawie refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy dla skierowanych osób bezrobotnych. W uzasadnieniu organ wskazał, że na mocy umowy z dnia 12 października 2011 r. Starosta Powiatu przyznał M. K. dofinansowanie na wyposażenie trzech stanowisk pracy dla skierowanych bezrobotnych. Jednym z warunków przyznania tej refundacji było niezaleganie z opłacaniem w terminie składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych, którego spełnienie ustalono na podstawie oświadczenia wnioskodawcy. Prawne zabezpieczenie zwrotu udzielonej refundacji w przypadku niedotrzymania warunków umowy stanowił akt notarialny o poddaniu się egzekucji na podstawie art. 777 K.p.c. Na mocy prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 listopada 2014 r. sygn. akt [...] M. K. został uznany za winnego złożenia fałszywego oświadczenia o braku zaległości w opłacaniu składek ubezpieczenia w ZUS, czym wprowadził w błąd pracowników Powiatowego Urzędu Pracy w Sz. z/s .w Dz. i doprowadził PUP w Sz. z/s w Dz. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 60.589,98 zł poprzez wypłatę środków publicznych na refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy dla osób bezrobotnych na podstawie umowy nr [...]. Konsekwencją wyroku było wezwanie M. K. w dniu 19 grudnia 2014 r. do zwrotu refundacji w łącznej kwocie 85.687,51 zł w oparciu o art. 46 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. M. K. w dniu 2 stycznia 2015 r. złożył wniosek o umorzenie należności z uwagi na to, że spłata spowoduje konieczność zwolnienia pracowników, zamknięcie działalności gospodarczej i pozbawienie jego i rodziny koniecznych środków utrzymania. Wniosek został zaopiniowany pozytywnie przez Powiatową Radę Rynku Pracy w Sz.. Organ odwoławczy – Wojewoda uchylił decyzję Starosty Powiatu o odmowie umorzenia należności , wskazując na konieczność uzyskania tytułu wykonawczego dającego podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego ze względu na kwestionowanie przez dłużnika obowiązku zwrotu przedmiotowej refundacji, bowiem w jego dłużnika zobowiązanie wygasło. Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia 2 czerwca 2015 r. nadał klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu będącemu zabezpieczeniem zwrotu otrzymanych środków w ramach refundacji z tytułu przedmiotowej umowy. Wydany wobec tego został tytuł wykonawczy, uprawniający do egzekucji, stwierdzający obowiązek zwrotu otrzymanych środków, a także została określona wysokość należności podlegających zwrotowi. Organ stwierdził, że wydanie w/w tytułu wykonawczego stwierdzającego obowiązek zwrotu środków w ramach refundacji umożliwiało rozpatrzenie wniosku o umorzenie należności. W tym celu należy stwierdzić zaistnienie jednej z przesłanek, pozwalających na umorzenie, określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1 i pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organ ustalił, że strona posiada majątek w postaci domu o szacunkowej wartości 600.000 zł, samochodu o wartości około 2.000 zł, warsztatu samochodowego o wartości około 600.000 zł, maszyn o wartości około 120.000 zł, ponadto uzyskuje też dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 5.000 zł. Organ uznał, że strona posiada majątek, który może stanowić podstawę do dochodzenia należności oraz że istnieje uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym uzyska się kwotę refundacji, przewyższającą wydatki egzekucyjne. W związku z tym nie zaistniały przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 1 i pkt 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, pozwalające na umorzenie należności. Po rozpatrzeniu odwołania M. K. od w/w decyzji , Wojewoda decyzją z dnia 20 sierpnia 2015r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określa cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie należności z tytułów w nim wskazanych, wyznaczając w ten sposób granice uznania administracyjnego. W niniejszej sprawie ocenie podlegały tylko warunki określone w pkt 1 i 4 w/w przepisu. Dlatego bez znaczenia było zabezpieczenie dłużnikowi i jego rodzinie niezbędnych środków utrzymania. Istotny jest natomiast majątek dłużnika, z którego można dochodzić zaspokojenia wierzytelności. Choć nie było jeszcze prowadzone postępowanie egzekucyjne, to mając na uwadze aktywa i pasywa majątku strony brak było podstaw do stwierdzenia, że w toku postępowania egzekucyjnego nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Strona w dalszym ciągu prowadzi bowiem działalność gospodarczą. W firmie znajduje się majątek trwały i nietrwały o wartości przewyższającej kwotę zobowiązania. Jednym z powodów zwrotu przyznanej pomocy jest naruszenie warunków umowy o przyznanie refundacji. Strona swoim działaniem sama przyczyniła się do powstania sytuacji, w której się znalazła, bowiem składając nieprawdziwe oświadczenie powinna zdawać sobie sprawę z konieczności zwrotu refundacji. Refundacja przyznawana jest jedynie podmiotom nie zalegającym z regulowaniem zobowiązań, i są to środki publiczne, korzystające ze szczególnej ochrony. Pozostawanie w trudnej sytuacji finansowej nie prowadzi od razu do umorzenia zadłużenia, ponieważ brane są pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy. Podstawy do umorzenia nie stanowi nawet pozytywna opinia Powiatowej Rady Rynku Pracy, która ma tylko charakter pomocniczy i nie wpływa w sposób bezpośredni na treść rozstrzygnięcia. M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję. Wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. Skarżący nie zgadzał się z ich treścią, podnosząc, że jego sytuacja materialna nie pozwala na uregulowanie zadłużenia. Zarzucił, że organ nie odniósł się zarzutu przedawnienia roszczenia o zwrot środków publicznych. Zostały one wypłacone w 2011r., a organ dokonał pierwszej czynności w maju 2015r. , kiedy to wystąpiono o nadanie klauzuli wykonalności. Ponadto organy nie rozważyły przesłanek umorzenia w oparciu o ustawę o finansach publicznych. Na podstawie art. 55 i następne tej ustawy istnieje możliwość umorzenia należności Skarbu Państwa m.in. gdy zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Skarżący podniósł, że otrzymane dofinasowanie zużył zgodnie z umową i spełnił swoje świadczenie wobec urzędu pracy. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz.270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący otrzymał refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy dla skierowanych bezrobotnych na podstawie umowy z dnia 12 października 2011 r. nr [...] , zawartej z Powiatem Sz.- Powiatowym Urzędem Pracy. Zawarcie takiej umowy umożliwiał art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji i instytucjach rynku pracy, z którego wynika, że starosta z Funduszu Pracy może zrefundować podmiotowi prowadzącemu działalność gospodarczą koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości określonej w umowie, nie wyższej jednak niż 6- krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia. W § 4 wspomnianej umowy skarżący zobowiązał się m.in. do zwrotu, w terminie 30 dni od otrzymania wezwania, refundacji z odsetkami ustawowymi w przypadku złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia o niezaleganiu w dniu złożenia wniosku z wypłacaniem wynagrodzeń pracownikom oraz opłacaniem należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Emerytur Pomostowych oraz innych danin publicznych. Jak wynika z treści prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt [...] , M. K. został uznany za winnego popełnienia m.in. tego, że w dniu 12 października 2011 r. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej , składając wniosek o refundację kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowisk pracy dla osób bezrobotnych złożył fałszywe oświadczenie o braku zaległości w opłacaniu składek ubezpieczenia w ZUS , tj. o okolicznościach o istotnym znaczeniu dla uzyskania refundacji, czym wprowadził w błąd pracowników Powiatowego Urzędu Pracy w Sz. zs. w Dz. i doprowadził PUP Sz. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wypłatę środków publicznych. Po wezwaniu skarżącego przez organ do zwrotu kwoty refundacji wraz z odsetkami skarżący złożył wniosek o umorzenie należności. Jego wniosek znajduje oparcie w treści art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji i instytucjach rynku pracy ( tj. 2015, poz. 149 ze zm.), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z tym przepisem starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z uwagi na to, że powyższy przepis dotyczy nie tylko refundacji, zasadnie organy obu instancji uznały, że rozpatrzenie wniosku skarżącego o umorzenie należności wynikającej z przyznanej refundacji może nastąpić jedynie w oparciu o punkty 1 oraz 4 art. 76 ust. 7 ustawy, bowiem tylko one dotyczą pobranej refundacji. Niewątpliwie skarżący posiada majątek, z którego można dochodzić należności, wobec czego brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w oparciu o art. 76 ust. 7 pkt 1 ustawy. Organy zasadnie też uznały, że nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty refundacji przewyższającej wydatki egzekucyjne. Skarżący posiada majątek, którego wartość szacowana jest na około 1.322.000 zł ( dom, samochód, warsztat samochodowy, maszyny). Należność skarżącego wobec PUP z przedmiotowej refundacji to kwota ok. 88600zł, a z obu przyznanych refundacji ( o których mowa w wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt [...]) - ok. 170 000 zł. Skarżący zarzucał, że ustalenia organów nie uwzględniają jego długów hipotecznych. W swoim oświadczeniu o stanie majątkowym , znajdującym się w aktach administracyjnych wskazał na kredyty zaciągnięte w banku i zadłużenie wobec ZUS i Urzędu Skarbowego. Jednak – choćby w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji – wskazał jednocześnie, że kredyty spłaca i że miesięcznie raty wynoszą łącznie 4200 zł. Z dokumentów wynika jednak przykładowo, że jeden z kredytów - w wysokości 407 600 zł , udzielony został w dniu 27 maja 2008 r. , czyli skarżący kredyt ten spłaca już siedem i pół roku. W tej sytuacji zadłużenie skarżącego uległo znacznemu zmniejszeniu w stosunku do całkowitego zadłużenia, które podał w oświadczeniu. Skarżący posiada też majątek o znacznej wartości. W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie, w okolicznościach niniejszej sprawy przyjęły, że nie jest możliwe umorzenie należności w oparciu o art. 76 ust. 7 pkt 4 ustawy, bowiem nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że nie uzyska się kwoty refundacji przewyższającej wydatki egzekucyjne. Pozytywna opinia powiatowej rady rynku pracy dotycząca umorzenia należności skarżącego nie determinuje tego umorzenia przez organy administracji. Wadliwe jest, zdaniem Sądu, stanowisko skarżącego, że brak jest podstaw do dochodzenia zwrotu należności, bowiem refundację zużył zgodnie z umową , zatrudniał osoby bezrobotne i w tej sytuacji nie może być mowy o ochronie interesu Skarbu Państwa. Skarżący zdaje się nie zauważać, że umowa, którą zawarł, zawierała postanowienia dotyczące obowiązku zwrotu uzyskanej kwoty refundacji w przypadku złożenia niezgodnych z prawdą oświadczeń m.in. o niezaleganiu w dniu złożenia wniosku z opłacaniem różnego rodzaju świadczeń. Skarżący złożył niezgodne z prawdą oświadczenie i został w związku z tym skazany prawomocnym wyrokiem karnym , w którym wskazano m.in., że działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Ponadto skarżący z uzyskanej kwoty refundacji zakupił maszyny, który to zakup w innym przypadku musiałby albo sam sfinansować, albo uzyskać nań kredyt w komercyjnym banku. Niezasadny jest też zarzut - podniesiony na etapie wniesienia skargi do sądu administracyjnego - dotyczący nierozważenia przez organy przesłanek umorzenia należności w oparciu o ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tj. Dz.U. z 2013 r. poz.885 ze zm.). Skarżący podnosił, że w myśl art. 55 i nast. tej ustawy istnieje możliwość umorzenia należności Skarbu Państwa m.in. gdy zachodzi ważny interes dłużnika ( art. 56 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 59 ust. 4 tej ustawy). Zdaniem Sądu organy prawidłowo rozważyły możliwość umorzenia należności w oparciu o przepisy ustawy o promocji i instytucjach rynku pracy. Normuje ona możliwość umorzenia refundacji, nie przewidując możliwości umorzenia z powodów związanych z pozbawieniem zobowiązanego środków utrzymania - a do tego w istocie sprowadza się twierdzenie skarżącego, że obowiązek zwrotu kwoty dofinansowania doprowadzi do zamknięcia jego działalności gospodarczej. Niezależnie od powyższego trudno mówić o ważnym interesie dłużnika, rozumianym jako zapobieżenie zakończeniu jego działalności gospodarczej na skutek obowiązku zwrotu kosztów refundacji, skoro wartość majątku skarżącego szacowana jest na około 1.322.000 zł, a należności z obu refundacji - ok. 170 000 zł ( różnica wynosi ok. 1.152.000 zł). Odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego przedawnienia roszczenia stwierdzić należy, że Powiat - Powiatowy Urząd Pracy uzyskał w stosunku do skarżącego M. K. tytuł wykonawczy , bowiem postanowieniem referendarza sądowego Sądu Rejonowego w K. z dnia 2 czerwca 2015 r. sygn. akt [...] nadano klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu z dnia 20 października 2011 r. co do § 4 tego aktu, na mocy którego skarżący zobowiązany jest do zapłaty kwoty 60 589,98 zł z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że dłużnik wyraził zgodę na wystąpienie przez wierzyciela z wnioskiem o nadanie aktowi notarialnemu klauzuli wykonalności do dnia 3 listopada 2016 r. Skoro istnieje tytuł wykonawczy, to jego zwalczanie nastąpić może w trybie powództwa przeciwegzekucyjnego, wobec czego podniesiony przez skarżącego zarzut wymyka się spod kontroli sądu administracyjnego. Wobec powyższego Sąd uznając, że wydane w niniejszej sprawie decyzje nie naruszają prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.