III SA/Gd 776/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. F. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 7 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W następstwie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 100 zł skarżący A. F. wnioskiem z dnia 26 października 2015 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) oświadczeniu o stanie rodzinnym wnioskodawca podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Składając oświadczenie o dochodach wnioskodawca podał, że nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów pozostając na wyłącznym utrzymaniu syna. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że nie posiada majątku, jakichkolwiek oszczędności oraz papierów wartościowych. Odnosząc się do zobowiązań i stałych wydatków wnioskodawca wskazał, że należności te wynoszą 850 zł. Z uwagi na istniejące wątpliwości co do aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 października 2015 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia - w terminie 7 dni liczonych od daty doręczenia wezwania - następujących dokumentów i oświadczeń: a) wobec zadeklarowanego braku dochodów i oświadczenia o pozostawaniu na utrzymaniu syna – oświadczenia w przedmiocie wysokości udzielanej wnioskodawcy pomocy i jej częstotliwości w okresie ostatnich trzech miesięcy; b) oświadczenia czy wnioskodawca jest obecnie zarejestrowany jako osoba bezrobotna w powiatowym urzędzie pracy; c) oświadczenia czy wnioskodawca otrzymuje obecnie jakiekolwiek świadczenia emerytalno – rentowe; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był przedstawić dokumenty obrazujące wysokość uzyskiwanych świadczeń; d) oświadczenia czy wnioskodawca korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawca winien był przedstawić kopie dokumentów potwierdzających rodzaj i wysokość otrzymywanej pomocy; e) kopii dokumentów obrazujących aktualny stan ewentualnego zadłużenia wnioskodawcy (to jest na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy) wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, banków, jednostek samorządu terytorialnego, osób prawnych i f) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy wnioskodawca w okresie ostatnich trzech miesięcy zlikwidował posiadane rachunki bankowe należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; g) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami własnego utrzymania wraz z dokumentami je potwierdzającymi w okresie ostatnich trzech miesięcy. W wezwaniu wskazano skarżącemu, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy na wskazany adres do korespondencji w dniu 29 października 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru podpisane przez dorosłego domownika; akta sprawy – k. 22). Wnioskodawca żadnego z wymaganych dokumentów ani oświadczeń nie przedłożył w przewidzianym terminie. W tym stanie uznano, co następuje. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie przedmiotowej regulacji determinuje uznanie, że to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania zasadności złożonego wniosku. Referendarz sądowy zobligowany jest wskazać, że zgodnie z art. 252 § 1 ww. ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykazanie "dokładności" danych umożliwia stronom sam ustawodawca statuując obowiązek złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Konstrukcja obowiązującego w tej materii formularza pozwala przedstawić w sposób czytelny wszelkie niezbędne informacje co do stanu majątkowego i dochodów podmiotu wnioskującego (zob. rubryki od 7 do 11 formularza PPF). Przenosząc powyższe zapatrywania w realia rozpatrywanego przypadku należy wskazać, że oświadczenia zawarte w złożonym formularzu PPF zawierały bardzo ogólnikowe informacje. W związku z tym, że oświadczenia wnioskodawcy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wezwano wnioskodawcę do przedłożenia stosownych oświadczeń oraz dokumentacji źródłowej. Z możliwości przedstawienia okoliczności uzasadniających zasadność złożonego wniosku skarżący nie skorzystał. Do akt sprawy nie wpłynęły bowiem jakiekolwiek dokumenty bądź oświadczenia. W tym świetle nie sposób przyjąć, że referendarz sądowy przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ma kierować się wyłącznie subiektywną opinią wnioskodawcy w przedmiocie aktualnej sytuacji materialnej wyrażoną w lakonicznym uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oczywistym jest bowiem, że referendarz sądowy musi ocenić sytuację materialną wnioskodawcy na podstawie rzeczowych i wiarygodnych danych. Skoro wnioskodawca uchylił się od przedstawienia wskazanych przez referendarza dokumentów i oświadczeń, do dostarczenia których został zobowiązany na podstawie art. 255 ww. ustawy, powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione. W sytuacji, gdy wnioskodawca dozuje informacje co do swojej aktualnej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych oraz ignoruje kierowane do niego wezwania referendarz sadowy nie ma w istocie podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów związanych z ich udziałem w sprawie (zob. art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyjątek ten wspiera ww. regulacja normatywna, zgodnie z którą to wnioskodawca winien wykazać zasadność przyznania prawa pomocy w świetle ustawowo określonych przesłanek. Uznawszy w reasumpcji, że wnioskodawca w przedmiotowym postępowaniu nie wykazał zasadności złożonego wniosku, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.