III SA/Gd 784/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie skierowania na badania lekarskie postanawia przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 13 października 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym – 14 października 2014 r.) skarżący R. M. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle złożonych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych nadesłanych w następstwie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 20 października 2014 r. ustalono, że wnioskodawca będący osobą niepełnosprawną (w stopniu umiarkowanym) i pozostający w separacji z żoną prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem dochodów wnioskodawcy jest świadczenie emerytalne wynoszące 1.480,37 zł brutto miesięcznie (1.242,14 zł netto miesięcznie). Wnioskodawca nie ma nikogo na utrzymaniu. Miesięczne, udokumentowane wydatki związane z utrzymaniem (bez wyżywienia i kosztów zakupu lekarstw) wynoszą około 650 zł. Wnioskodawca – zgodnie ze złożonym oświadczeniem – nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych, w tym zarejestrowanych na siebie pojazdów mechanicznych. W tym stanie uznano, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 263 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w;] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r.; sygn. akt I GZ 340/10; Centralna Baza Orzeczeń Sadów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (m.in. poprzez zwolnienie od kosztów sądowych) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powołanej regulacji normatywnej to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Mając na uwadze powyższe regulacje normatywne, okoliczności faktyczne ustalone w toku prowadzonego postępowania a odnoszące się do stanu majątku i dochodów wnioskodawcy jak i uwzględniając wysokość kosztów sądowych, które w przedmiotowej sprawie mogą obciążać skarżącego (w tym wysokość opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem oraz wysokość ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej) uznano, że wnioskodawca wykazał dostatecznie, iż poniesienie przez niego kosztów sądowych spowodować może skutki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Za powyższą oceną przemawia zwłaszcza zestawienie wysokości uzyskiwanych comiesięcznych dochodów netto z udokumentowanymi oraz przyjętymi z oświadczenia kosztami utrzymania wnioskodawcy będącego osobą niepełnosprawną. W świetle zasad doświadczenia życiowego należy bowiem przyjąć, że przy obecnym poziomie cen oraz usług wykazane przez wnioskodawcę dochody mogą nie wystarczyć na zabezpieczenie wszystkich pilnych potrzeb życia codziennego. W konsekwencji uznano, że wnioskodawca spełnia ustawowo określone przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W związku z powyższym, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.