III SA/Gd 791/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. W następstwie doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie 200 zł skarżący P. C. wnioskiem z dnia 30 października 2015 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W świetle złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Składając oświadczenie o dochodach wnioskodawca podał, że nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów pozostając na wyłącznym utrzymaniu dziadka, z którym zamieszkuje. Jednocześnie wnioskodawca oświadczył, że jest zadłużony oraz, że nie posiada majątku, jakichkolwiek oszczędności i papierów wartościowych. Do złożonego formularza PPF wnioskodawca dołączył deklarację VAT – 7 za miesiąc wrzesień 2015 r. Z uwagi na istniejące wątpliwości co do aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 listopada 2015 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia - w terminie 14 dni liczonych od daty doręczenia wezwania - następujących dokumentów i oświadczeń: a) odpisów wszystkich zeznań podatkowych wnioskodawcy za rok 2014 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39); b) odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; c) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę wszelkich pojazdów mechanicznych, w tym samochodów osobowych i ciężarowych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (rachunków dla potrzeb prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej i osobistych, rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wszystkie wpłaty, wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku, gdy wnioskodawca w okresie ostatnich sześciu miesięcy zlikwidował posiadane rachunki bankowe należało przedłożyć dokumenty potwierdzające ich zamknięcie; e) oświadczenia, czy wnioskodawca w okresie ostatnich sześciu miesięcy korzystał ze świadczeń pomocy społecznej; jeżeli tak wnioskodawca winien był przedłożyć dowody, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres, na jaki pomoc została przyznana (decyzja / zaświadczenie); f) oświadczenia do kogo należy nieruchomość, w której wnioskodawca obecnie zamieszkuje i kto ponosi miesięczne koszty jej utrzymania; g) oświadczenia, czy wnioskodawca zamieszkuje obecnie z dziadkiem prowadząc wspólne gospodarstwo domowe; jeżeli tak wnioskodawca winien był przedstawić dokumenty obrazujące wysokość wszystkich miesięcznych dochodów brutto/netto dziadka oraz dokumenty obrazujące jego stan majątkowy, w tym posiadane przez niego nieruchomości, przedmioty o wartości powyżej 5.000 zł, w tym zarejestrowane na dziadka pojazdy mechaniczne (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz wyciągi i wykazy ze wszystkich posiadanych przez dziadka rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (wszystkie wpłaty i wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; h) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wnioskodawcy wobec ZUS, urzędu skarbowego, gminy, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów oraz dokonane względem wnioskodawcy czynności egzekucyjne z okresu ostatnich trzech miesięcy. W wezwaniu wskazano skarżącemu, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawcy na wskazany adres do korespondencji w dniu 10 listopada 2015 r. (dowód: potwierdzenie odbioru podpisane przez wnioskodawcę; akta sprawy – k. 24). Wnioskodawca żadnego z wymaganych dokumentów ani oświadczeń nie przedłożył w przewidzianym terminie. W tym stanie uznano, co następuje. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie przedmiotowej regulacji determinuje uznanie, że to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar wykazania zasadności złożonego wniosku. Referendarz sądowy zobligowany jest wskazać, że zgodnie z art. 252 § 1 ww. ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Wykazanie "dokładności" danych umożliwia stronom sam ustawodawca statuując obowiązek złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Konstrukcja obowiązującego w tej materii formularza pozwala przedstawić w sposób czytelny wszelkie niezbędne informacje co do stanu majątkowego i dochodów podmiotu wnioskującego (zob. rubryki od 7 do 11 formularza PPF). Przenosząc powyższe zapatrywania w realia rozpatrywanego przypadku należy wskazać, że oświadczenia zawarte w złożonym formularzu PPF zawierały bardzo ogólnikowe informacje. W związku z tym, że oświadczenia wnioskodawcy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wezwano wnioskodawcę do przedłożenia stosownych oświadczeń oraz dokumentacji źródłowej. Z możliwości przedstawienia okoliczności uzasadniających zasadność złożonego wniosku skarżący nie skorzystał. Do akt sprawy nie wpłynęły bowiem jakiekolwiek dokumenty bądź oświadczenia. W tym świetle nie sposób przyjąć, że referendarz sądowy przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy ma kierować się wyłącznie subiektywną opinią wnioskodawcy w przedmiocie aktualnej sytuacji materialnej wyrażoną w lakonicznym uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oczywistym jest bowiem, że referendarz sądowy musi ocenić sytuację materialną wnioskodawcy na podstawie rzeczowych i wiarygodnych danych. Skoro wnioskodawca uchylił się od przedstawienia wskazanych przez referendarza dokumentów i oświadczeń, do dostarczenia których został zobowiązany na podstawie art. 255 ww. ustawy, powinien liczyć się z tym, że referendarz sądowy nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jego oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione. W sytuacji, gdy wnioskodawca dozuje informacje co do swojej aktualnej sytuacji materialnej i możliwości płatniczych oraz ignoruje kierowane do niego wezwania referendarz sadowy nie ma w istocie podstaw do przyznania prawa pomocy. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów związanych z ich udziałem w sprawie (zob. art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Wyjątek ten wspiera ww. regulacja normatywna, zgodnie z którą to wnioskodawca winien wykazać zasadność przyznania prawa pomocy w świetle ustawowo określonych przesłanek. Uznawszy w reasumpcji, że wnioskodawca w przedmiotowym postępowaniu nie wykazał zasadności złożonego wniosku, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.