III SA/Gd 796/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi B. K.-G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie przyznania prawa do stypendium oddala skargę. Decyzją z dnia 1 października 2012 r. nr [...] Prezydent Miasta , działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej zwana k.p.a.) oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 41 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) orzekł o uchyleniu wydanej przez siebie w dnia 13 lipca 2012r. nr [...] decyzji oraz odmówił przyznania prawa do stypendium od dnia 2 lipca 2012r. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 14 lutego 2012 r. B. K.-G. została uznana za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku. Następnie w dniu 2 lipca 2012r. została skierowana na szkolenie "Opiekunka środowiskowa" w związku z czym w dniu 13 lipca 2012r. została wydana decyzja o przyznaniu jej prawa do stypendium od dnia 2 lipca 2012r. w wyniku rozpoczęcia szkolenia, które utraciła z dniem 26 lipca 2012r. z powodu zakończenia odbywania szkolenia. Do organu w dniu 31 lipca 2012r. wpłynęło pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( dalej zwany ZUS) informujące, że od dnia 1 czerwca 2012r. przyznano B. K.-G. rentę z tytułu niezdolności do pracy. W związku z tym faktem ww. przestała być osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i utraciła prawo do stypendium, gdyż stypendium w okresie odbywania szkolenia przysługuje tylko bezrobotnemu. W następstwie odwołania od ww. decyzji Wojewoda decyzją z dnia 25 października 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 41 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy odwołując się do regulacji zawartej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wskazał, że decyzja ZUS z dnia 13 sierpnia 2012 r. nie mogła być uznana za nowy dowód, gdyż w dacie podejmowania decyzji o przyznaniu prawa do stypendium (13 lipca 2012r.) ww. orzeczenie nie istniało. Decyzja ta potwierdzała jednak z mocą wsteczną istnienie nowych okoliczności faktycznych istniejących w dniu 13 lipca 2012r., w postaci niezdolności Strony do pracy, skutkiem czego było przyznanie B. K.-G. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zatem z uwagi na istnienie podstaw do wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. organ podał, że uzasadnionym było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, a nie jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Dalej organ wskazał także, że organ I instancji bezzasadnie wstrzymał Stronie wypłatę należnego jej stypendium z tytułu szkolenia, w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonowała ostateczna decyzja przyznająca prawo do stypendium. Działanie to nie spowodowało jednak żadnego uszczuplenia finansowego dla B. K.-G., gdyż ZUS nie dokonał pomniejszenia świadczenia rentowego za okres od dnia 1 czerwca 2012r. do dnia 31 sierpnia 2012r. o wypłacone jej stypendium, ponieważ nie doszło do jego wypłaty, która została wstrzymana. Ponadto organ dodał, że organy zatrudnienia nie mają żadnego wpływu na działalność takich instytucji jak ZUS. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku B. K.-G. wniosła o uchylenie ww. decyzji wskazując, że została ona wydana z naruszeniem prawa, tj. po wstrzymaniu jej wypłaty stypendium nie popartej wydaniem pisemnego rozstrzygnięcia. Twierdziła, że jako osoba niepełnosprawna korzystała z usług i instrumentów rynku pracy, należał jej się zwrot kosztów szkolenia. Na dzień wypłaty stypendium, tj. 17 sierpnia 2012r., obowiązywała bowiem decyzja z dnia 13 lipca 2012r. Pomimo jednak tego wstrzymano wypłatę stypendium i pozostawiono ją bez środków do życia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Organ dodał, że zarzuty podniesione przez skarżącą w skardze, a dotyczące bezpodstawnego wstrzymania wypłaty stypendium, nie mogą być przedmiotem sprawy, gdyż nie pozostają w związku z zaskarżoną decyzją. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a. W myśl art. 134 § 1 ww. aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na decyzję administracyjną nie jest związany granicami skargi, a jedynie zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją. Dokonując kontroli decyzji wydanych w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skargę należało oddalić. Wznowienie postępowania, w wyniku którego doszło do wydania rozstrzygnięć w przedmiotowej sprawie jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, która zakończona została decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ta decyzja zapadła dotknięte było kwalifikowaną wadliwością wskazaną w przepisach k.p.a. (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2002 r., OPS 11/02, publ. Prokuratura i Prawo 2003/2/46). W przedmiotowej instytucji przejawia się również wyraźnie aspekt o charakterze materialnoprawnym, tj. możliwość ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Niemniej jednak, aby możliwe było ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy zakończonej decyzją ostateczną istnieć muszą określone przesłanki. Kodeks postępowania administracyjnego uzależnia ww. możliwość prawną od wystąpienia w sprawie dwóch przesłanek pozytywnych oraz braku w sprawie dwóch przesłanek negatywnych. Przesłankami pozytywnymi są rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną oraz wystąpienie jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. podstaw prawnych wznowienia. Przesłankami negatywnymi są zaś przesłanka terminu, określona w art. 146 § 1 k.p.a. oraz przesłanka przewidywanej możliwości wydania w wyniku wznowienia postępowania wyłącznie decyzji, która w swej istocie odpowiadałaby decyzji dotychczasowej. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia doszło do wznowienia postępowania z uwagi na fakt, że w sprawie pojawiły się nowe istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji z dnia 13 lipca 2012 r., nie znane organowi, który wydał tę decyzję. Stanowi to wyrażoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego i na nią powołano się w podstawie prawnej zaskarżonej decyzji. Należy zauważyć, że postępowanie uregulowane w art. 145 – 153 k.p.a. przebiega według ustalonego tam wzorca i można w nim wyróżnić dwa etapy: pierwszy z nich kończy się wydaniem przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.), bądź postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania (§ 3 powołanego przepisu), drugi – decyzją, o której mowa w art. 151 k.p.a. Na drugim etapie postępowania dokonuje się merytorycznej oceny przesłanek wznowienia postępowania i skutków, jakie z tego wynikają dla rozstrzygnięcia sprawy, co znajduje wyraz w kończącej postępowanie decyzji określonej w art. 151 k.p.a. Organ pierwszej instancji po uzyskaniu w dniu 9 sierpnia 2012 r. z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informacji, że od dnia 1 czerwca 2012 r. przyznano B. K.-G. rentę z tytułu niezdolności do pracy, decyzją z dnia 10 sierpnia 2012r. orzekł o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 1 czerwca 2012 r. Następnie postanowieniem z dnia 28 września 2012 r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w przedmiocie przyznania skarżącej prawa do stypendium i w dniu 1 października 2012 r. wydał decyzję. Z uwagi na krótki okres czasu dzielący wydanie obu ww. orzeczeń zostały one doręczone skarżącej równocześnie. W tym miejscu Sąd stwierdza, że nagannym ze strony organu pierwszej instancji było prowadzenie postępowania w taki sposób, że skarżąca nie została, przed podjęciem decyzji, poinformowana o fakcie wznowienia postępowania, co dałoby jej możliwość zajęcia na tym etapie postępowania stanowiska w sprawie. Stanowi to naruszenie zwłaszcza art. 10 § 1 k.p.a. i art. 61 § 4 k.p.a. jednak naruszenie to - zdaniem Sądu - nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Należy bowiem zauważyć, że w dacie podjęcia decyzji skarżąca wiedział, że utraciła z dniem 1 czerwca 2012 r. status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku oraz że wstrzymano jej wypłatę stypendium. Nadto stan faktyczny sprawy od początku był niesporny i – jak wynika z dalszego przebiegu postępowania - nie było okoliczności wymagających w jego toku wyjaśnienia. Odnosząc się do meritum sprawy stwierdzić należy, że jak trafnie wywiedziono w zaskarżonej decyzji, na mocy art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2008r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), zwanej dalej ustawą, stypendium finansowane ze środków Funduszu Pracy przysługuje tylko bezrobotnemu. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy bezrobotnym jest osoba, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-e i g, lub lit. I, j, l, niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej (...). Z treści art. 2 pkt 2 lit. c) a contrario wynika również nie może być bezrobotnym osoba, która nabyła prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Skarżąca została uznana za osobę niezdolną do pracy od dnia 1 czerwca 2012 r. i od tego dnia przyznano jej prawo do renty z tego tytułu, istniały zatem podstawy by stwierdzić, że w dacie wydania decyzji przyznającej jej prawo do stypendium nie była osobą uprawnioną do jego otrzymania. Reasumując powyższe należy stwierdzić, że organy orzekające w sprawie zasadnie uznały, że zachodziły w niniejszej sprawie przesłanki do wznowienia postępowania. W efekcie tego doszło do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 13 lipca 2012 r. oraz odmowy przyznania prawa do stypendium od dnia 2 lipca 2012 r., bowiem skoro skarżąca nie posiadała od dnia 1 czerwca 2012 r. statusu osoby bezrobotnej, pomimo odbytego wcześniej szkolenia, stypendium jej nie przysługiwało. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdza, że skarżąca w istocie nie wskazuje na czym w danym przypadku polega naruszenie przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie. Konkluzja zarzutów (podobnie jak to miało miejsce w odwołaniu) sprowadza się de facto do zastrzeżeń odnośnie działania organu pierwszej instancji polegającego na wstrzymaniu wypłaty stypendium, o czym skarżąca nie została poinformowana, a co spowodowało, że pozostała przez pewien okres czasu bez środków do życia. W tym zakresie Sąd rozpoznający sprawę podziela w całości argumentację zaprezentowaną przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Bezsporne jest, że wstrzymanie wypłaty stypendium przez organ pierwszej instancji było bezzasadne, nie doszło bowiem do wcześniejszego wydania decyzji o pozbawieniu skarżącej prawa do stypendium czy wstrzymania wykonania decyzji z dnia 13 lipca 2012 r. Nie ma to jednak znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji – okoliczność ta miała miejsce na długo przed wznowieniem postępowania i nie pozostaje w nim w związku. Wskazać też należy, że organ odwoławczy w sposób staranny przedstawił przyczyny i skutki wstrzymania wypłaty stypendium, wskazując na treść art. 78 ust. 1 ustawy i wskazaną w nim niemożność równoległego pobierania świadczeń wzajemnie się wykluczających, czyli świadczeń z tytułu bezrobocia finansowanych z Funduszu Pracy i renty z tytułu niezdolności do pracy finansowanej z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Jak wynika z treści pisma z dnia 14 stycznia 2013 r. skarżąca z powyższym się zgadza. W skardze skarżąca zarzuca również nieprawidłowe działanie organu pierwszej instancji, polegające m.in. na wadliwie prowadzonej korespondencji z ZUS oraz ze skarżącą. Należy wobec powyższego wskazać, że właściwością sądu administracyjnego nie jest objęta ocena sposobu działania organu, jak i jego pracowników, jako że jest to wewnętrzna sprawa tychże organów. Osoba niezadowolona z wykonywania zadań przez organ gminy – tutaj Prezydenta Miasta - może natomiast wnieść skargę powszechną na jego działanie, o czym stanowią przepisy działu VIII k.p.a. W tym stanie sprawy, stwierdzając że zaskarżone decyzje są zgodne z prawem, Sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.