III SA/Gd 797/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Felicja Kajut Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody z dnia 9 sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 17 maja 2013 r. Prezydent Miasta , działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, odmówił wymeldowania A. B. wraz z małoletnimi dziećmi M. G. S. i M. D. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w S.. W uzasadnieniu organ wskazał, że postępowanie wszczęto na skutek wniosku właściciela lokalu "A" Spółki z o.o. w S. o wymeldowanie A. B. z dziećmi, przy czym drugie dziecko urodziło się w dniu 28 stycznia 2013 r. Organ przytoczył treść zeznań A. B., jej ojca J. B., matki K. B. oraz M. R. - prezesa Spółki. Następnie organ wskazał na treść art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych , z którego wynika, że podmiotem decyzji o wymeldowaniu może być osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad trzy miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organ podał , że zgodnie z opublikowanym w dniu 19 czerwca 2002 r. orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego badanie posiadania bądź utraty uprawnień do zamieszkiwania w lokalu nie może mieć wpływu na zameldowanie bądź wymeldowanie, wobec czego przy rozpatrywaniu spraw meldunkowych bada się jedynie przesłankę zamieszkiwania bądź opuszczenia lokalu stałego. Organ wskazał, że oceniając zebrany materiał dowodowy nie udało się w sposób jednoznaczny ustalić, że opuszczenie lokalu przez Annę B. miało charakter trwały i dobrowolny. Biorąc pod uwagę składane przez strony i świadków zeznania nie można potwierdzić stałego opuszczenia przedmiotowego lokalu. W odwołaniu od powyższej decyzji "A" Spółka z o.o. w S. wniosła o jej uchylenie , wskazując na sprzeczność w zeznaniach K. B., J. B. i A. B.. Spółka, uzasadniając swoje stanowisko stwierdziła, że zeznania K. B. i J. B. są niewiarygodne. W tej sytuacji fakt zamieszkiwania w spornym lokalu potwierdziła jedynie zainteresowana A. B., czemu z kolei zaprzecza prezes Spółki i jeden z mieszkańców. Decyzją z dnia 9 sierpnia 2013 r. Wojewoda , działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 138 § 2 k.p.a. może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania , a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Organ przytoczył treść art. 7 i 77 k.p.a. wskazując na ciążące na organach administracji w toku postępowania obowiązki, szczególnie dotyczące zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Organ odwoławczy stwierdził, że w jego ocenie zebrany w sprawie materiał dowodowy nie był wystarczający, aby na jego podstawie orzec co do istoty sprawy. Materiał ten nie zezwolił na jednoznaczne ustalenie miejsca pobytu A. B. wraz z małoletnimi dziećmi. Jej matka i ojciec zeznali, że córka nadal mieszka w przedmiotowym lokalu, jednak istnieją wątpliwości co do wiarygodności drugiego ze świadków, który w sprawie dotyczącej swojego zamieszkiwania złożył dwa wykluczające się zeznania. Ponadto od osoby , która chciała pozostać anonimowa, uzyskano informację, że A. B. z dziećmi w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje, a jedynie przyjeżdża w odwiedziny do matki. W tej sytuacji zebrany materiał był niewystarczający, by na jego podstawie ocenić spełnienie przesłanek niezbędnych do wymeldowania. Konieczne jest więc uzupełnienie postępowania przez przeprowadzenie czynności mających na celu wyjaśnienie sprawy i ustalenie okoliczności niezbędnych do wydania decyzji. Należałoby ponownie przesłuchać strony oraz wezwać świadków oraz przeprowadzić rozprawę administracyjną w celu ustalenia miejsca pobytu skarżącej, a także rozważyć dokonanie kontroli meldunkowej w miejscu pobytu partnera skarżącej, u którego podobno, jak sama zeznała, czasami przebywa i ustalić, czy to nie w tym lokalu obecnie znajduje się centrum życiowe jej i dzieci. Ponadto organ I instancji powinien rozważyć dokonanie oględzin przedmiotowego lokalu. Dopiero po wykonaniu takich ustaleń możliwe będzie wydanie decyzji w sprawie. Organ wskazał również, że w sprawie, która dotyczy więcej niż jednej osoby, niezbędne jest wydanie odrębnej decyzji w stosunku do każdej z tych osób , także jeżeli są one małoletnie. Skargę na powyższą decyzję Wojewody ego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła A. B.. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania – art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. skutkujące błędnym stwierdzeniem, że organ I instancji nie wyczerpał inicjatywy dowodowej co rodziło możliwość nieprawidłowości w ustaleniach stanu faktycznego oraz art. 75 k.p.a. przez uznanie jako dowód notatki pracownika organu sporządzonej z rozmowy z osobą pragnącą zachować anonimowość , skutkujące błędnym stwierdzeniem, że zebrany w sprawie materiał jest niejednoznaczny i nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięcia. Skarżąca nie zgodziła się z twierdzeniem organu odwoławczego, że zebrany w sprawie materiał dowodowy budzi istotne wątpliwości, bowiem zeznania większości świadków były spójne i logiczne , a sprzeczne z nimi były zeznania prezesa zarządu spółki. Trudno w jej ocenie racjonalnie tłumaczyć fakt, że prezes zarządu spółki mającej w administracji teren o pow.39 ha osobiście kontroluje przebywanie bądź nieprzebywanie określonych osób w mieszkaniach będących własnością spółki. Jeszcze większe kontrowersje budzi fakt powołania się przez organ II instancji na anonimowe źródło, zaprzeczające prawdziwości twierdzeń A. B.. Zgodnie z art. 75 § 1 k.p.a. środkami dowodowymi mogą być wszystkie środki dowodowe , które nie są sprzeczne z prawem, a środki dowodowe niemożliwe do weryfikacji należy uznać za sprzeczne z prawem. Organ odwoławczy uznał anonim za kontrdowód względem zeznań świadków, co rażąco narusza art. 75 k.p.a. W ocenie skarżącej nie ma potrzeby przeprowadzania rozprawy administracyjnej ani oględzin lokalu, bowiem sprawa została jednoznacznie wyjaśniona przeprowadzonymi dowodami ze źródeł osobowych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli jest kasacyjna decyzja organu odwoławczego, wydana w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Należy mieć na uwadze, że istotą sprawy było ustalenie, czy skarżąca wraz z małoletnimi dziećmi opuściła miejsce pobytu stałego. Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że zebrany przez organ pierwszej instancji materiał dowodowy nie pozwolił na jednoznaczne ustalenie miejsca pobytu stałego A. B. i jej dzieci. Organ odwoławczy zasadnie uznał, że decyzja organu pierwszej instancji narusza przepisy postępowania- art. 7 i 77 § 1 k.p.a. Przepisy te stanowią, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli ( art. 7 k.p.a.) oraz że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy ( art. 77 § 1 k.p.a.). Choć skarżąca z jednej strony deklaruje, że jest matką samotnie wychowującą dziecko ( protokół z dnia 21 maja 2012 r.), to z drugiej strony deklaruje pobyty w miejscu zamieszkania ojca dzieci. W toku postępowania administracyjnego urodziło się drugie dziecko skarżącej i ojca jej pierwszego dziecka. Organ pierwszej instancji do tej sytuacji faktycznej w żaden sposób się nie odniósł w kontekście centrum życiowego A. B. i jej dzieci. Jeden ze świadków – ojciec skarżącej – złożył w sprawie swego miejsca zamieszkania dwa różne zeznania, przy czym jedno z nich nie było spójne z zeznaniami K. B.. Okoliczność ta powinna spowodować rzetelne i nadzwyczaj staranne wypełnienie obowiązku przez organ pierwszej instancji, nałożonego nań przepisem art. 7 k.p.a., polegającym na wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego. Rozbieżność w zeznaniach świadków, której organ pierwszej instancji w żaden sposób nie ocenił, powoduje powstanie wątpliwości co do wiarygodności ich zeznań w kwestiach istotnych dla rozstrzygnięcia. Należy ponadto zauważyć, że organ pierwszej instancji sporządził uzasadnienie decyzji w sposób naruszający art. 107 § 3 k.p.a., z którego wynika, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organ ten tymczasem przytoczył zeznania przesłuchanych osób oraz treść pozostałych, zebranych w sprawie dowodów, bez wskazania, jaki w istocie ustalił stan faktyczny i na podstawie których dowodów. Organ ten stwierdził, że "oceniając zebrany w sprawie materiał nie udało się w sposób jednoznaczny i bezsporny ustalić, że opuszczenie lokalu przez Panią A. B. miało charakter trwały i dobrowolny". Jednocześnie wskazał, że "biorąc pod uwagę składane przez strony i świadków zeznania , nie można potwierdzić stałego opuszczenia lokalu nr [...] przy ul. [...]". Mając na uwadze przytoczone wyżej fragmenty uzasadnienia decyzji wątpliwe jest, czy organ uznał, że skarżąca przedmiotowego lokalu w ogóle nie opuściła, czy też że go opuściła, ale nie trwale i dobrowolnie. Nie można też zgodzić się z zarzutem skargi o posłużeniu się przez organ odwoławczy "anonimem" jako "kontrdowodem" względem zeznań świadków i rażącym naruszeniem przez to art. 75 k.p.a. Zauważyć należy, że organ odwoławczy dokonywał oceny, czy zebrany w sprawie przez organ pierwszej instancji materiał jest wystarczający dla ustalenia miejsca zamieszkania skarżącej. Przywołana przez organ odwoławczy treść notatki służbowej pracownika organu I instancji , dotycząca wypowiedzi anonimowej osoby, została przytoczona na stronie 3 decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy odniósł się więc do treści notatki służbowej wobec jej zacytowania w kontrolowanej przez siebie decyzji. W ocenie Sądu konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne jest bowiem ustalenie, gdzie znajduje się centrum życiowe skarżącej i jej dzieci. Sąd nie podziela także zarzutu skargi, że zbędne jest przeprowadzenie w niniejszej sprawie rozprawy administracyjnej oraz oględzin lokalu, bowiem sprawa została jednoznacznie wyjaśniona przeprowadzonymi dowodami ze źródeł osobowych. Jak wskazano wyżej nie można mówić o wyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia. W tej sytuacji wskazane przez organ odwoławczy środki dowodowe umożliwią zgromadzenie dowodów pozwalających na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i rozstrzygnięcie sprawy. Konieczne jest bowiem rozstrzygnięcie, czy skarżąca mieszka w miejscu zameldowania, czy też w miejscu zamieszkania ojca jej dzieci. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a zarzuty skargi są niezasadne. Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.