III SA/Gd 80/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.),, Protokolant Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi V. G-Sz na decyzję Wojewody [...] z dnia 12 stycznia 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 17 grudnia 2004 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 17 grudnia 2004 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodek postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.) orzekł o wymeldowaniu D. Sz. z pobytu stałego w lokalu położonym w R. przy ul. [...]. W uzasadnieniu w/w decyzji organ I instancji wskazał, iż z wnioskiem o wymeldowanie D. Sz. z przedmiotowego lokalu wystąpiła E. K., pełnomocnik współwłaściciela nieruchomości – M. Sz., podnosząc, iż D. Sz. od 1997 r. przebywa w S., gdzie zamieszkuje wraz ze swoją matką w lokalu przy ul. G.. W ocenie organu utrzymywanie stałego meldunku w świetle stanu faktycznego jest fikcją; zebrane bowiem w postępowaniu wyjaśniającym materiały pozwalają jednoznacznie stwierdzić, iż matka działając jako opiekun prawny podjęła w sposób dobrowolny decyzję o opuszczeniu przez syna miejsca stałego pobytu. W odwołaniu od powyższej decyzji V. G. – Sz. podniosła, iż nie zgadza na wymeldowanie syna z pobytu stałego. W uzasadnieniu wskazała, iż to ojciec dziecka, mający pełną władzę rodzicielską winien decydować o tym kto ma być zameldowany w domu, którego jest współwłaścicielem; nadto podała, iż jej mieszkanie jest zbyt małe aby zameldować w nim syna. Decyzją z dnia 12 stycznia 2005 r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie wynika fakt opuszczenia lokalu przez małoletniego D. Sz., który wraz z matką wyprowadził się w 1999 r. Z uwagi zaś na charakter instytucji zameldowania nie można wydać decyzji odmawiającej wymeldowania w sytuacji gdy istnieje chęć zamieszkania w przedmiotowym lokalu w przyszłości. Co istotne, posiadanie meldunku w żadnym stopniu nie daje małoletniemu D. Sz. praw do spornego lokalu, gdyż jest jedynie potwierdzeniem faktu pobytu w nim danej osoby. W tym też zakresie decyzja organu I instancji znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku V. G. Sz. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...]. Uzasadniając skargę stwierdziła, iż ojciec dziecka, który dokonał zameldowania syna złożył stosowne oświadczenie, iż ten przyjeżdża do niego na weekendy. Potwierdził tym samym, iż nie wyraża zgody na jego zameldowanie. W ocenie skarżącej całą sprawę wywołały teściowa oraz szwagierka, które pragną sprzedać dom, którego współwłaścicielem jest jej były mąż. Nadto skarżąca podniosła, iż w jej mieszkaniu syn zameldowany jest na pobyt czasowy z uwagi na naukę; jej mieszkanie, w którym przebywa wraz z dwójką dzieci ma jedynie 25 m2 powierzchni. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, powtarzając w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W myśl art. 134 § 1 przedmiotowego aktu normatywnego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż w mej podniesione. Dla oceny prawidłowości postępowania organów administracji w przedmiotowej sprawie zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Uwzględnieniu podlegać winien nadto przepis art. 26 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), zgodnie z którym, w przypadku gdy władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsce zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Sąd zwraca uwagę, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter ewidencyjny i jako takie - nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Co istotne, ustalenia w powyższym przedmiocie muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego; organ administracji zobowiązany jest mieć na względzie zwłaszcza art. 7 i 77 k.p.a. obligujące do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i wyjaśnienia okoliczności sprawy w sposób przekonywujący. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania prowadzi do konstatacji, iż organom administracji można postawić zarzut prowadzenia postępowania w sposób sprzeczny z naczelną zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz naruszający dyspozycję art. 77 przedmiotowego aktu prawnego. Wskazać bowiem należy, iż postępowanie w przedmiocie wymeldowania dotyczyło małoletniego, którego rodzice mają osobne miejsce zamieszkania, mimo, iż władza rodzicielska przysługuje im obojgu na równi. Sąd w składzie orzekającym zwraca uwagę, iż w wyroku z dnia 2 marca 1990 r. (sygn. akt III SA 149/90, nie publ.) Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na różnice występujące pomiędzy treścią pojęcia "pobyt stały" w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych a "miejscem zamieszkania", o którym mowa wart. 25 i n. k.c. Co ważne, pierwsze z przedmiotowych pojęć odnosi się do konkretnego adresu (dom, lokal), drugie zaś jedynie do konkretnej miejscowości. Miejsce zamieszkania to pojęcie prawne wchodzące w zakres prawa cywilnego, ukształtowane na potrzeby stosunków cywilnoprawnych. Z miejscem zamieszkania prawo cywilne wiąże określone skutki prawne, takie jak na przykład miejsce spełnienia świadczenia czy właściwość miejscowa sądu w sprawach cywilnych (art. 454 k.c., art. 27, 508, 569 i 628 k.p.c.). Zwrócić należy uwagę, że art. 21 § 1 k.p.a., ustalający właściwość miejscową organu administracji państwowej, odróżnia miejsce zamieszkania (w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego) od miejsca pobytu. Z reguły miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 25 i n. k.c. będzie się pokrywało z miejscem pobytu w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności, zwłaszcza gdy chodzi o osobę, która sama obiera miejsce zamieszkania (domicilium voluntarium). Inaczej jednak może się przedstawiać sytuacja, gdy chodzi o określenie miejsca zamieszkania danej osoby według miejsca zamieszkania innej osoby (domicilium necessarium). Dotyczyć to może dzieci pozostających pod władzą rodzicielską (art. 26 § 1 i 2 k.c.), z czym mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie lub osoby pozostającej pod opieką (art. 27 k.c.). W tych wypadkach miejscem zamieszkania tych osób jest miejsce zamieszkania (miejscowość) rodziców (rodzica) lub opiekuna, i to bez względu na to, czy dana osoba w tej miejscowości przebywała, przebywa czy będzie przebywać. W świetle powyższych rozważań, w ocenie Sądu nie zostały podjęte wszelkie kroki prowadzące do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Wskazać bowiem należy, iż małżeństwo rodziców małoletniego D.Sz. zostało rozwiązane przez rozwód, przy czym zgodnie z twierdzeniami skarżącej oraz ojca dziecka władza rodzicielska przysługuje im obojgu. Z uwagi na wyrok rozwodowy organ I instancji orzekający w przedmiocie wymeldowania małoletniego niezależnie od przesłanek o których mowa wart. 15 ust. 2 w/w aktu normatywnego zobligowany był więc ustalić czy miejsce pobytu dziecka sąd powszechny określił przy matce czy też przy ojcu. Przedmiotowe ustalenie ma fundamentalne znaczenie, patrząc przez pryzmat ewentualnego rozstrzygnięcia o wymeldowaniu. W sytuacji stwierdzenia, iż miejsce pobytu dziecka jest przy matce, jego faktyczne przebywanie z matką w S. może dawać podstawę do wymeldowania z lokalu przy ul. [...] w R.; stwierdzenie odmienne uzasadniać zaś może odmowę wymeldowania. Z uwagi na powyższe podnieść należy, iż organ I instancji w sposób nieprawidłowy przeprowadziły postępowanie dowodowe, i nie ustalił wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Zobligowany zaś, w świetle art. 15 k.p.a., do ponownego rozpoznania rozstrzygnięcia sprawy organ II instancji podtrzymał argumentację oraz rozstrzygnięcie Burmistrza Miasta [...], które ze wskazanych powodów było błędne. Mając zatem na uwadze, iż uchybienia te stanowiły bez wątpienia naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na mocy art. 145 § l pkt l lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 17 grudnia 2004 r. nr [...]. W oparciu o art. 152 w/w aktu normatywnego Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania dotyczące prawidłowego ustalenia stanu faktycznego przy uwzględnieniu dyspozycji art. 7 i 77 k.p.a. oraz przesłanek warunkujących wymeldowanie, określonych w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych; nadto uwzględnieniu powinny podlegać rozważania mające za przedmiot art. 25 i 26 § 2 k.c.