III SA/Gd 802/05

Dnia 1 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie: NSA Marek Gorski, WSA Felicja Kajut, Protokolant Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. O. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 20 października 2005 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 października 2005 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] na podstawie art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90 poz. 575 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115.) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] nr [...] z dnia 30 czerwca 2005 r. o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u J. O.. Uzasadniając rozstrzygnięcie organy wskazały co następuje: Z karty oceny narażenia zawodowego, sporządzonej prawidłowo przez jednostkę uprawnioną wynika, że J. O. pracował w latach 1971-1981 i 1982-2004 w Zespole Szkół Technicznych w Cz. jako nauczyciel zawodu w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy. W toku postępowania jednostki orzecznicze upoważnione do rozpoznawania chorób zawodowych rozpoznały u J. O.: przewlekłe zapalenie krtani, dysfonię hiperkinetyczną i zwichnięcie prawej nalewki / tak: Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w G./ i – przewlekły prosty nieżyt krtani, dysfonię hiperfunkcjonalną, zwichnięcie prawej nalewki, przerost przedniego odcinka lewego fałdu przedsionkowego / tak: Instytut Medycyny Pracy w Ł. /. Lekarskie jednostki orzecznicze uznały, że brak jest podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu albowiem u badanego nie wykryto guzków głosowych twardych, niedowładu mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe, wtórnych zmian przerostowych związanych z nadmiernym wysiłkiem głosowym. W opiniach uzupełniających, opracowanych w związku z zarzutami skarżącego, szczegółowo odparto podniesione w odwołaniu zarzuty i wyjaśniono, że stwierdzone zmiany w narządzie głosu nie są tożsame z wtórnymi zmianami przerostowymi spowodowanymi nadmiernym wysiłkiem głosowym. W takiej sytuacji organy orzekające o stwierdzeniu choroby zawodowej uznały, że niebudzące wątpliwości orzeczenia lekarskie nie dają podstaw do ich weryfikacji w następnej /trzeciej/ jednostce lekarskiej. Biorąc pod uwagę orzeczenia lekarskie, karty narażenia zawodowego., dokumentację dotyczącą zagrożeń zawodowych występujących w środowisku pracy oraz przebieg pracy zawodowej pracownika, organy inspekcji sanitarnej orzekły o braku podstaw do stwierdzenia u J. O. choroby zawodowej. W odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] oraz w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. O., nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem wskazywał m.in., że przepracował ponad 33 lata na stanowisku nauczyciela zawodu. Podjęte w sprawie decyzje są niesłuszne i krzywdzące, a podjęto je z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności – art.7,8,10§ 1,77§1,77 i 80 KPA.W orzeczeniach oparto się na ,,książkowej" interpretacji choroby zawodowej, nie zbadano wszechstronnie sprawy, nie uwzględniono obowiązku organu dochodzenia do wyjaśnienia prawdy obiektywne. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i skierowanie skarżącego na badania do Instytutu Medycyny Pracy w S. oraz ,, dokonanie oceny materiału dowodowego przez biegłego, w celu wydania opinii". W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...], podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie, wniósł o jej oddalenie oraz wskazał, że nie jest możliwe stwierdzenie choroby zawodowej, jeżeli dwie jednostki właściwe do rozpoznawania chorób zawodowych, nie znalazły podstaw do rozpoznania choroby. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga nie jest zasadna. Definicję choroby zawodowej określają przepisy § 2 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach zawodowych (Dz. U. Nr132, poz.1115.). Stanowią one, że "przy zgłaszaniu podejrzenia, rozpoznawaniu i stwierdzaniu chorób zawodowych uwzględnia się choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej ,,narażeniem zawodowym", oraz, że ,,zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej oraz jej rozpoznanie może nastąpić u pracownika lub byłego pracownika, zwanego dalej ,,pracownikiem", w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym lub po zakończeniu pracy w takim narażeniu, nie później jednak niż w okresie, który został określony w wykazie chorób zawodowych". W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także Sądu Najwyższego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt III RN 36/98 - OSNAPiUS 1999, nr 6, poz. 192; z dnia 4 marca 1998 r. sygn. akt III RN 110/98 i z dnia 18 stycznia 2002 r. sygn. akt III RN 188/00), już na tle uprzednio obowiązujących przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz U Nr 65, poz.294 ze zm.) przyjmowało się, że definicja prawna choroby zawodowej składa się z dwóch elementów, z których jeden jest formalnie wskazany w wykazie, a drugi dotyczy określonego związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy, których szczegółowe określenie zawarte jest w § 1 ust. 2 tego rozporządzenia. Aktualnie obowiązujące przepisy wprowadziły dalsze warunki, od spełnienia których uzależniły możliwość stwierdzenia, że dane schorzenie można uznać za chorobę zawodową. Pojęcie choroby zawodowej jest zatem pojęciem prawnym, ponieważ jej definicja wynika z normy prawa. Nie każde więc zachorowanie pozostające nawet w związku przyczynowym z warunkami, jakie wystąpiły w czasie zatrudnienia, prowadzi do uznania schorzenia za chorobę zawodową. W niniejszej sprawie skarżący cierpi na schorzenia narządu głosu, ale zdaniem lekarzy, ich etiologia nie wynika z warunków szkodliwych dla zdrowia, jakie panowały w środowisku pracy. Najpełniej rozpoznanie przedstawia się w orzeczeniach Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera z dni 4 sierpnia 2005 roku i 28 września 2005 roku, w których przedstawiono względy, jakie wskazują za tym, że nie można uznać choroby skarżącego za pozostającą w związku z zatrudnieniem. Diagnoza choroby należy zgodnie z przepisem § 5 ust. 1 - 4 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych /..../, do jednostek organizacyjnych właściwych do rozpoznawania chorób zawodowych, a tymi są: poradnie i oddziały chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; katedry poradnie i kliniki chorób zawodowych akademii medycznych, przychodnie i oddziały chorób zakaźnych poziomu wojewódzkiego – w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych; jednostki organizacyjne zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja – w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby. Jednostkami orzeczniczymi II stopnia są: od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, których mowa w ust. 2 pkt.1, 2 i 4 ( tj. poradni i oddziałów chorób zawodowych wojewódzkich ośrodków medycyny pracy; katedr poradni i klinik chorób zawodowych akademii medycznych i jednostek organizacyjnych zakładów opieki zdrowotnej, w których nastąpiła hospitalizacja – w zakresie rozpoznawania chorób zawodowych u pracowników hospitalizowanych z powodu wystąpienia ostrych objawów choroby.) przychodnie, oddziały i kliniki chorób zawodowych jednostek badawczo-rozwojowych w dziedzinie medycyny pracy; a od orzeczeń wydanych przez lekarzy zatrudnionych w jednostkach orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 pkt. 3 ( tj. przychodni i oddziałów chorób zakaźnych szczebla wojewódzkiego – w zakresie chorób zawodowych zakaźnych i inwazyjnych) – katedry, poradnie i kliniki chorób zakaźnych i inwazyjnych akademii medycznych, a w odniesieniu do gruźlicy także jednostki badawczo rozwojowe prowadzące rozpoznawanie i leczenie gruźlicy. Jednostki, które przeprowadzały badania skarżącego uprawnione są do rozpoznawania chorób zawodowych. W świetle powołanych przez organy w podstawie prawnej decyzji przepisów § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia /.../ koniecznym warunkiem stwierdzenia przez organy inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest jej uprzednie lekarskie rozpoznanie. Zauważyć należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego był przyjmowany powszechnie pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim wydanym w trybie § 7-9 cyt. rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 roku w sprawie chorób zawodowych i o braku podstaw do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (wyrok z dnia 24 marca 2000 r. sygn. akt I SA 2334/99; z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt I SA 664/00; z dnia 11 grudnia 2001 r. sygn. akt I SA 746/99 - niepubl.). Pogląd ten zachowuje aktualność również w czasie obowiązywania przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku, które miały zastosowanie w sprawie skarżącego. Oznacza to, że bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby. Zatem ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. W niniejszej sprawie zarówno Poradnia Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G., jak też Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Ł. zgodnie orzekły o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u J. O.. Organy inspekcji sanitarnej obu instancji wzięły pod uwagę i oceniły cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, uwzględniając, iż brak było podstaw do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową w sytuacji, gdy jednostki upoważnione do jej rozpoznania nie dopatrzyły się u osoby badanej choroby figurującej w wykazie chorób zawodowych, a ich orzeczenia są uzasadnione i nie pozostawiają wątpliwości. Podnoszone przez J. O. w odwołaniu zarzuty i argumenty zostały szczegółowo rozważone przez Instytut Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera w Ł. i przedstawione w opinii uzupełniającej z dnia 28 września 2005 roku. Opracowano ją na wniosek Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...]. Skoro więc skarżący zachorował na schorzenia narządu głosu, ale nie będące chorobą zawodową w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych/..../ (poz. 15 - ta wykazu), zatem wykonywanie pracy w warunkach szkodliwych dla zdrowia nie wystarcza do uznania takiego zachorowania jako choroby zawodowej. Uznawszy, że zaskarżona decyzja i utrzymana przez nią w mocy decyzja organu I instancji są zgodne z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji.